Mikroagresje w doświadczeniach kobiet bezdzietnych z wyboru. Typologia komunikatów na podstawie badań jakościowych
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-600X.96.03Słowa kluczowe:
mikroagresje, mikrodewaluacje, bezdzietność z wyboru, role płcioweAbstrakt
Celem artykułu było określenie rodzajów komunikatów wobec kobiet intencjonalnie bezdzietnych w odniesieniu do koncepcji mikroagresji. Mikroagresje płciowe stanowią formę kontroli społecznej w postaci subtelnych komunikatów, gestów, zachowań i unieważnień mających na celu podtrzymywanie i narzucanie tradycyjnych wzorców społecznych. Autorka przebadała 26 kobiet intencjonalnie bezdzietnych w wieku 26–47 lat metodą indywidualnego wywiadu pogłębionego. Na podstawie narracji badanych wytypowano komunikaty opresyjne (bezpośrednie), dyscyplinujące (pośrednie) i wykluczające (pośrednie, unieważniające). Zwrócono również uwagę na poznawczo-emocjonalną percepcję mikroagresji, która składa się na obraz doświadczania bezdzietności.
Bibliografia
Ashburn-Nardo L. (2017), Parenthood as a moral imperative? Moral outrage and the stigmatization of voluntairly childfree women and men, „Sex Roles”, vol. 76, s. 393–401.
Auguste E., Cruise K.R., Jimenez M.C. (2021), The effects of microaggressions on depression in young adults of color: Investigating the impact of traumatic event exposures and trauma reactions, „Journal of Traumatic Stress”, vol. 34, s. 985–994.
Broda E. (2019), Szczerze o życiu bez dzieci, Pascal, Bielsko-Biała.
Butler J. (2007), Akty performatywne a konstrukcja płci kulturowej. Szkic z zakresu fenomenologii i teorii feminizmu, [w:] M. Dąbrowski, R. Pruszczyński (red.), Lektury inności. Antologia, Elipsa, Warszawa.
Cherry A.M., Wilcox M.M. (2021), Sexist microaggressions: Traumatic stressors mediated by self compassion, „The Counseling Psychologist”, vol. 49(1), s. 106–137.
Ciesielski P. (2022), Predyktory decyzji prokreacyjnej oraz powody dobrowolnej bezdzietności (referat), XXX Ogólnopolska Konferencja Psychologii Rozwojowej, Gdańsk.
Davis P. (1989), Law as microaggression, „Yale Law Journal”, no. 98, s. 1559–1577.
Ekelund M., Ask K. (2021), Stigmatization of voluntarily childfree women and men in the UK, „Social Psychology”, vol. 52(5), s. 275–286.
Gromkowska-Melosik A. (2005), Wprowadzenie, [w:] C.M. Renzetti, D. Curran, Kobiety, mężczyźni i społeczeństwo, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
GUS (2025), Sytuacja społeczno-demograficzna kraju, https://ssgk.stat.gov.pl/Ludnosc.html (dostęp: 30.01.2026).
Jawor A. (2016), Kobieta w rodzinie ponowoczesnej na przykładzie Polek, „Roczniki Kulturoznawcze”, t. 7(2), s. 43–64.
Kim Y.J., Meiser A. (2023), Microaggressions, interrupted: The experience and effect of gender microaggressions for women in STEM, „Journal of Business Ethics”, vol. 185, s. 513–531.
Krause E. (2020), Współczesna kobieta w kontekście macierzyństwa i roli matki, „Wychowanie w Rodzinie”, t. XXII, s. 31–56.
Kwak A. (2019), Wychodzenie kobiety z cienia jednej roli – zmiany i ograniczenia, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica”, nr 69, s. 5–20.
Łaciak B. (2020), Polska bezdzietność z wyboru – medialny dyskurs na początku XXI wieku, [w:] M. Bieńko, M. Rosochacka-Gmitrzak, E. Wideł (red.), Obrazy życia rodzinnego i intymności, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
McCormack K., Graham M. (2024), „Women should just be wome”: Behind the words, terms, and labels of Australian women without children, „Women Studies International Forum”, vol. 105, s. 1–9.
Moore H.L. (2006), Płeć kulturowa i status – wyjaśnienie sytuacji kobiet, [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Nadal K.L. (2018), Microaggressions and Traumatic Stress: Theory, Research, and Clinical Treatment, American Psychological Association, Washington.
O’Farell G., Lee T.R. (2023), What We Know about Microaggression But We Were Afraid to Ask, The IABPAD Conference Proceedings Honolulu, Hawaii.
Okimoto T., Brescol V.L. (2010), The price of power: Power seeking and blacklash against female politicians, „Personality and Social Psychology Bulletin”, vol. 36(7), s. 923–936.
Omyłka-Rudzka M. (2023), Postawy prokreacyjne kobiet, CBOS, Warszawa.
Omyłka-Rudzka M. (2025), Pokolenie Z i Y o rodzicielstwie, CBOS, Warszawa.
Park K. (2002), Stigma management among the voluntarily childless, „Sociological Perspectives”, vol. 45(1), s. 21–45.
Rick M.J., Meisenbach R.J. (2016), The stigma of voluntarily childdfree, [w:] E. Hatfield Fish (red.), Communication and the Work-Life Balancing Act: Intersections across Identities, Genders, and Cultures, Lexington Books, Maryland, s. 206–221.
Ruszkiewicz D.A. (2020), Kobieta matka vs. kobieta – nie matka, „Family Forum”, nr 10, s. 159–178.
Ryndzionek M. (2024), Karierowiczka i egoistka: opór polskich „bezkidek” wobec presji społecznej posiadania dzieci. Analiza przekazów na platformie TikTok, „Kultura i Edukacja”, t. 1(143), s. 189–205.
Solórzano D., Ceja M., Yosso T. (2000), Critical race theory, racial microaggressions, and campus racial climate. The experiences of African American college students, „Journal of Negro Education”, vol. 69(1/2), s. 60–73.
Spanierman L.B., Clark D.A, Kim Y. (2021), Reviewing racial microagressions research: Documenting targets’ experiences, harmful sequelae, and resistance strategies, „Perspectives on Psychological Science”, vol. 16(5), s. 1037–1059.
Sue D.W. (2010), Microaggressions and Marginality: Manifestation, Dynamics, and Impact, John Wiley & Sons, New Jersey.
Sue D.W., Spanierman L. (2021), Microaggressions in Everyday Life, John Wiley & Sons, New Jersey.
Williams T.M. (2020), Microaggressions: Clarification, evidence, and impact, „Perspectives on Psychological Science”, vol. 15(1), s. 3–26.
Williams T.M. (2021), Microaggressions are a form of aggression, „Behaviour Ther-apy”, vol. 52(3), s. 709–719.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
