Przypadek Beppego Grilla, czyli o (d)ewolucji komunikacji politycznej we Włoszech

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza przypadku Beppego Grilla jako fenomenu społecznego, kulturowego i językowego. Jego partia, Ruch Pięciu Gwiazd (Movimento 5 Stelle), zaczynając jako wirtualne ugrupowanie pozbawione zorganizowanych struktur, zdobyła poparcie Włochów o poglądach lewicowych i prawicowych bez względu na różnice pokoleniowe i spory ideologiczne między nimi. Sukces stronników Grilla w wyborach do parlamentu włoskiego w 2018 roku, osiągnięty w następstwie porażki referendum konstytucyjnego zwołanego przez Mattea Renziego, stanowi jasny wyraz kryzysu przywództwa politycznego, jak i oddalania się klasy rządzącej od zwykłych obywateli, których problemy są od lat ignorowane. Analiza koncentruje się zarówno na warstwie formalnej, jak i merytorycznej: z jednej strony typowa dla Grilla artystyczna ekspresja, której emanacją są gesty, mimika, jak również bezpośredni język pełen hiperboli, figur retorycznych, przekleństw i bluźnierczych sekwencji, przyczynia się do budowy jego bezkompromisowej charyzmy; z drugiej strony nowoczesne technologie i media społecznościowe (blogi, fora, profile) wykorzystywane do efektywnego komunikowania się z elektoratem, kreują obraz polityka otwartego, podążającego za otaczającym go światem. Wszystkie przywołane okoliczności świadczą o nowatorskim podejściu do polityki opartej na rozproszonym komunikowaniu podejmowanych decyzji ze zwolennikami partii, którzy są jednocześnie aktywnymi użytkownikami Internetu: blogerami i influencerami. Ten paradygmat powielany jest obecnie przez innych przedstawicieli włoskiej sceny politycznej.