Presidential discourse as a discourse of collective memory: from local to national community

Authors

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.59.08

Keywords:

discourse analysis, discourse of memory, presidential discourse, local history, linguistics of memory, collective memory

Abstract

Presidential discourse is an important medium for collective memory because of the president’s role as warrant of the national unity. This memory is shaped in speeches commemorating anniversaries important to the whole community, but also in speeches at meetings with local communities during the president’s trips across the  country. The aim of this paper is to analyse the way in which presidential discourse builds the local memory during such meetings, includes it in the national memory, and shapes the attitude of remembering. The corpus consists of the speeches by president Andrzej Duda delivered at meetings with local communities in 2019. The study focuses on the content of collective memory conveyed in the presidential discourse as well as on the narrative, lexical and pragmatic means used to express it (i.e. the independence narrative, evaluative terms, speech acts of thanking). The presidential discourse of memory has three main functions: strengthening bonds between members of the national community, creating patterns of patriotic behaviour and legitimizing power relations. The dominant independence narrative reflects right-wing politics of history, emphasizing hero worship, patriotic and Christian values, the role of the family, as well as the unity of the National community. Although it shows Poland’s past through local history, it ignores the existence of different communities of memory. The independence narrative portrays also the “ordinary people” as the main protagonist of history. Their importance is emphasized by acts of thanks that invert the power relations — the president expresses gratitude to the descendants of the heroes of the past, acknowledging the State’s debt to the people.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, http://www.prezydent.pl (dostęp: 7.05.2022).

Adam J.-M., 2011, Les textes types et prototypes, Paris: Armand Colin.

Amossy R., 2000, L’argumentation dans le discours, Paris: Nathan.

Arystoteles, 1988, Retoryka, w: Arystoteles, Retoryka — Poetyka, przekł. H. Podbielski, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Assman J., 2021, Pamięć kulturowa, przekł. A. Kryczyńska-Pham, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Bartmiński J., 2012, Tekstologia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bralczyk J., 2003, O języku polskiej propagandy politycznej lat siedemdziesiątych, Warszawa: Trio.

Brown P., Levinson S., 1987, Politeness. Some universals in language usage, Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511813085

Chlebda W., 2019, O wyzwaniach i zadaniach pamięcioznawstwa lingwistycznego, „Ling­Varia”, t. 14, nr 28 (2), s. 147–164. https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.10 DOI: https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.10

Czachur W., 2017, Pamięć zbiorowa a formuły językowe. O gramatyce niemieckiego dyskursu pamięci o II wojnie światowej, w: M. Wójcicka, M. Dziekanowska (red.), Tradycja dla współczesności, t. 11: Tożsamości w procesach społeczno-kulturowych, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 51–65.

Czachur W., 2018, Lingwistyka pamięci. Założenia, zakres badań i metody analizy, w: W. Czachur (red.), Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 7–55. https://doi.org/10.31338/uw.9788323530077 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323530077.pp.7-55

Czachur W., Wójcicka M., 2021, Pamięć i pamiętanie w przestrzeni języka z perspektywy badań lingwistycznych, w: P. Stalmaszczyk (red.), Język(i) w czasie i przestrzeni, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 211–235. DOI: https://doi.org/10.18778/8220-544-2.10

Czachur W., Wójcicka M., 2024, Dyskurs a pamięć zbiorowa, w: W. Czachur, A. Rejter, M. Wójcicka (red.), Lingwistyczne badania nad dyskursem. Kompedium, Kraków: Universitas, s. 513–522.

Dijk (van) T.A., 2003, Dyskurs polityczny i ideologia, przekł. A. Wysocka, „Etnolingwistyka”, t. 15, s. 6–28.

Erll A., 2018, Kultura pamięci, przekł. A. Teperek, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Kerbrat-Orecchioni C., 2008, Les actes de langage dans le discours, Paris: Armand Colin.

Korolko M., 1990, Sztuka retoryki, Warszawa: Wiedza Powszechna.

Marcjanik M., 2001, Struktura komunikacyjna podziękowania, w: M. Marcjanik, W kręgu grzeczności, Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej, s. 9–19 [przedruk z: „Socjolingwistyka” 1994, t. 14, s. 67–76].

Marcjanik M., 2009, Mówimy uprzejmie. Poradnik językowego savoir-vivre’u, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Maruszewski T., 2014, Pamięć indywidualna, w: M. Saryusz-Wolska, R. Traba (red.), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Scholar, s. 330–335.

Moirand S., 2007, Les discours de la presse quotidienne. Observer, analyser, comprendre, Paris: PUF.

Nijakowski L., 2008, Polska polityka pamięci. Esej socjologiczny, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Nijakowski L., 2014, Dyskurs, w: M. Saryusz-Wolska, R. Traba (red.), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Scholar, s. 102–106.

Olick J.K., 1999, Genre Memories and Memory Genres. A Dialogical Analysis of May 8, 1945 Commemorations in the Federal Republic of Germany, “American Sociological Review”, vol. 64, no. 3, pp. 381–402. https://doi.org/10.1177/000312249906400 DOI: https://doi.org/10.1177/000312249906400304

Olick J.K., 2018, Pamięć gatunkowa i gatunki pamięci, przekł. M. Napiórkowski, w: P. Majewski, M. Napiórkowski (red.), Antropologia pamięci, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 458–470. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323533627.pp.458-470

Perelman Ch., 2002, Imperium retoryki, przekł. M. Chomicz, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Perelman Ch., Olbrechts-Tyteca L., 1988, Traité de l’argumentation. La Nouvelle rhétorique, 5e éd, Bruxelles: Éd. de l’Université de Bruxelles.

Rosner K., 2003, Narracja, tożsamość i czas, Kraków: Universitas.

Searle J.R., 1972, Les actes de langage, trad. A. Pauchard, Paris: Hermann [oryg. Speech Acts, Cambridge: CUP, 1969].

SJP PWN — Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/ (dostęp: 2.05.2025).

Szacka B., 2006, Czas przeszły: pamięć — mit, Warszawa: Scholar.

Traba R., 2010, Polityka wobec historii: kontrowersje i perspektywy, „Teksty Drugie”, nr 1–2, s. 300–319, https://tekstydrugie.pl/pl/biblio/czas-na-wyznania/ (dostęp: 4.05.2025).

Wasiliew A., 2014, Gatunek, przekł. A. Teperek, w: M. Saryusz-Wolska, R. Traba (red.), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Scholar, s. 142–144.

Wawrzyniak J., 2014, Pamięć zbiorowa, w: M. Saryusz-Wolska, R. Traba (red.), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Scholar, s. 346–351.

Wierzbicka A., 1983, Genry mowy, w: T. Dobrzyńska, E. Janus (red.), Tekst i zdanie. Zbiór studiów, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 125–137.

Wiles P., 2010, Syndrom, nie doktryna: kilka podstawowych tez o populizmie, przekł. K. Lossman, w: O. Wysocka (red.), Populizm, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, s. 25–43.

Woniak K., 2014, Pamięć lokalna, w: M. Saryusz-Wolska, R. Traba (red.), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Scholar, s. 339–341.

Wójcicka M., 2019, Gatunek pamięci zbiorowej. Rekonesans, „Stylistyka”, t. 28, s. 79–90. https://doi.org/10.25167/Stylistyka28.2019.6 DOI: https://doi.org/10.25167/Stylistyka28.2019.6

Wójcicka M., 2023, Medialne dyskursy (nie)pamięci zbiorowej, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

WSJP PAN — Żmigrodzki P. (red.), Wielki słownik języka polskiego PAN, https://wsjp.pl/ (dostęp: 2.05.2025).

Downloads

Published

28-11-2025

How to Cite

Kostro, Monika. 2025. “Presidential Discourse As a Discourse of Collective Memory: From Local to National Community”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, no. 59 (November): 101-25. https://doi.org/10.18778/0208-6077.59.08.