Dyskurs nabożeństwa drogi krzyżowej wobec wojny

Agnieszka Sieradzka-Mruk

doi:10.18778/0208-6077.59.04

Authors

Agnieszka Sieradzka-Mruk Uniwersytet Jagielloński https://orcid.org/0000-0003-3075-1748

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.59.04

Keywords:

Stations of the Cross, religious discourse, linguistic genology, war

Abstract

A number of religious texts have recently appeared that adress the war in Ukraine. The aim of the study is to check whether such experiences were presented in a similar way in the earlier religious discourse. This study is a part of the research on the evolution of the Stations of the Cross as a genre of religious discourse and, because of that, it uses the methods of linguistic genology. The source database consists of 504 texts in Polish published from 1743 to 2024; 18 of them approach the topic of war.

It can be noticed that newer texts published after the World War I more often refer to specific historical events. War is gradually no longer considered a God’s punishment, but is rather treated as a call to action, sometimes to very specific help for the victims, which is particularly visible in texts devoted to the war in Ukraine. Contemporary texts on the World War II also serve to commemorate the victims. It seems that, especially after the Second Vatican Council, there has been a certain shift in attention from the Passion events to the contemporary problems. The modern Way of the Cross responds very vividly to all important events and trends, such as the coronavirus pandemic or the war in Ukraine. The authors of the texts of this service intend to accompany modern people in difficult experiences, interpret them and give encouragement.

The impulse for dynamic changes in the service was certainly given by the Council’s concept of aggiornamento, i.e. updating, adapting the Church to new times, but these phenomena can also be associated with the trends present in the so-called new evangelization, as well as with the appreciation of originality and creativity visible in contemporary culture.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Antoniewicz K., 1849/1923, Droga krzyżowa. Siedm (sic!) uwag o siedmiu boleściach N.P. Marji. Kwiateczki misyjne. Przez krzyż do nieba. Wianek krzyżowy, Kraków: Wydawnictwo Księży Jezuitów.

Bandurski W., 1980, Droga krzyżowa (z okresu pierwszej wojny światowej), w: W. Smereka (red.), Drogi krzyżowe. Rys historyczny i teksty (studium pasyjne), Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, s. 564–578.

Haduch H., 1921, Śladami Chrystusa. Krótkie rozmyślania na temat drogi krzyżowej, Kraków: Wydawnictwo Księży Jezuitów.

Korytko M., 1980, Droga krzyżowa Polaków na uchodźstwie (w czasie okupacji hitlerowskiej), w: W. Smereka (red.), Drogi krzyżowe. Rys historyczny i teksty (studium pasyjne), Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, s. 414–416.

o Krzyżach 2013 — Droga Krzyżowa o Krzyżach i Kapliczkach przydrożnych, 2013, www.dominikanie.com (dostęp: 15.03.2013).

Obchody XVI 1789 — Obchody XVI. W czas Potrzeby i kary powszechnej, jako to głodu Ognia, woyny, złego powietrza, Suszy Niepogody i inney iakiey kolwiek potrzeby, [1789], w: Obchody Drogi Krzyża, brw., bmw. [Namysłów?], s. 257–277.

Ojczyzna 2003/2022 — Staniek E., 2003/2022, Modlitwa za Ojczyznę, w: E. Staniek, Król królów. Drogi krzyżowe, Kraków: Dom Wydawniczy Rafael, s. 85–103.

Oświęcim 1994 — Boniecki A., 1994, Droga ku doskonałej miłości męczenników z Oświęcimia, w: J.J. Kopeć (red.), Droga krzyżowa. Duchowość nabożeństwa i antologia współczesnych tekstów polskich, Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, s. 264–267.

Patriotyczna 2016 — Ożóg P., Walicki B. (oprac.), 2016, Patriotyczna Droga Krzyżowa Małego Katynia Ziemi Rzeszowskiej, Sokołów Małopolski: Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna w Sokołowie Małopolskim.

Pelc K., 2022, Droga Krzyżowa z uchodźcami, https://michalici.pl/artykul/droga-krzyzowa-z-uchodzcami (dostęp: 7.04.2022).

Sprysak G., 2022, Droga krzyżowa z prośbą o pokój, https://michalici.pl/artykul/droga-krzyzowa-z-prosba-o-pokoj (dostęp: 8.03.2024).

Stolarek E., 2022/2024, Droga Krzyżowa w intencji pokoju na Ukrainie, https://loreto.pl/droga-krzyzowa-za-ukraine/ (dostęp: 8.03.2024).

Szulikowska M.E., 2023, Droga krzyżowa z rodziną Ulmów, w: Rodzina Ulmów. Droga ku świętości, Kraków: Dom Wydawniczy Rafael, s. 45–62.

Święci 2013 — Droga Krzyżowa „Z polskimi Świętymi”, 2013, http://www.dominikanie.com (dostęp: 15.03.2013).

Trombala F., 1980, Droga krzyżowa (podczas drugiej wojny światowej), w: W. Smereka (red.), Drogi krzyżowe. Rys historyczny i teksty (studium pasyjne), Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, s. 247–248.

Żołnierczyk F., 1994, Z ojcem Maksymilianem śladami męki Jezusowej, w: J.J. Kopeć (red.), Droga krzyżowa. Duchowość nabożeństwa i antologia współczesnych tekstów polskich, Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, s. 231–237.

Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S., 2009, Tekstologia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Czachur W., 2020, Lingwistyka dyskursu jako integrujący program badawczy, Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut. https://doi.org/10.23817/2020.lingdysk

Dyrektorium 2003 — Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, 2003, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii. Zasady i wskazania, Poznań: Pallottinum.

Gajda S., 2001, Gatunkowe wzorce wypowiedzi, w: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 255–268.

Jasińska-Wojtkowska M., Oleszczuk E., 1989, Antoniewicz Karol Bołoz, w: F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski (red.), Encyklopedia katolicka, t. 1, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, s. 669–670.

Kopeć J.J., 1994, Wstęp, w: J.J. Kopeć (red.), Droga krzyżowa. Duchowość nabożeństwa i antologia współczesnych tekstów polskich, Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, s. 7–35.

Labocha J., 2008, Tekst, wypowiedź, dyskurs w procesie komunikacji językowej, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Nadolski B., 2006, Trishagion, w: B. Nadolski, Leksykon liturgii, Poznań: Pallottinum, s. 1631.

Ostaszewska D., 2008, Genologia lingwistyczna jako subdyscyplina współczesnego językoznawstwa, w: D. Ostaszewska, R. Cudak (red.), Polska genologia lingwistyczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 11–39.

O’Malley J.W., 2011, Co się zdarzyło podczas Soboru Watykańskiego Drugiego, przekł. A. Wojtasik, Kraków: Wydawnictwo WAM.

Przyczyna W., Drabik B., 2022, Wojna w Ukrainie w wypowiedziach Kościołów chrześcijańskich w Polsce. Ujęcie lingwistyczno-retoryczne, w: M. Cybulski, J. Jęczeń, M. Mocarz-Kleindienst, M. Wideł-Ignaszczak (red.), Język — media — religia. Konteksty Europy środkowo-wschodniej, Tarnów: Biblos, s. 7–26. https://doi.org/10.48292/2022-Przyczyna-JMRKESW-Drabik-Przyczyna

Searle J.R., 1976, A Classifiction of Illocutionary Acts, „Language in Society”, t. 5 (1), s. 1–23. DOI: https://doi.org/10.1017/S0047404500006837

Sieradzka-Mruk A., 2012, Zasada analogii w homiliach kierowanych do odbiorcy dziecięcego, „Stylistyka”, t. 21, s. 335–345.

Sieradzka-Mruk A., 2015, Przemiany schematu kompozycyjnego drogi krzyżowej w XX wieku, w: R. Dźwigoł, I. Steczko (red.), Dialog z tradycją. Język, komunikacja, kultura, t. 4, Kraków: Collegium Columbinum, s. 339–352.

Sieradzka-Mruk A., 2016, „Radość i nadzieja, smutek i trwoga” w nabożeństwie drogi krzyżowej. Wybrane aspekty ewolucji dyskursu religijnego w XX wieku na przykładzie leksyki dotyczącej uczuć, Kraków: Księgarnia Akademicka. DOI: https://doi.org/10.12797/9788376387086

Sieradzka-Mruk A., 2019, Nowe czasy — nowe nabożeństwo. Język drogi krzyżowej u progu niepodległości na przykładzie tekstów ks. Henryka Haducha i Kazimierza Kiersnowskiego, w: R. Przybylska, B. Batko-Tokarz, S. Przęczek-Kisielak (red.), Niepodległa wobec języka polskiego, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 327–338.

Sieradzka-Mruk A., 2020, Przemiany nabożeństwa drogi krzyżowej w XX wieku w świetle teorii aktów mowy (wybrane aspekty), „Roczniki Humanistyczne”, t. 68, z. 6, s. 183–198. https://doi.org/10.18290/rh20686-11 DOI: https://doi.org/10.18290/rh20686-11

Smereka W., 1980, Rys historyczny, w: W. Smereka (red.), Studium pasyjne. Rys historyczny i teksty drogi krzyżowej, Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, s. 19–67.

Wenzel K., 2006, Mała historia Soboru Watykańskiego II, Kraków: Wydawnictwo WAM.

Witosz B., 2005, Genologia lingwistyczna. Zarys problematyki, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Witosz B., 2009, Dyskurs i stylistyka, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Wojtak M., 2004, Styl religijny w perspektywie genologicznej, w: S. Mikołajczak, T. Węcławski (red.), Język religijny dawniej i dziś, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie Studia Polonistyczne, s. 104–113.

Wojtak M., 2011, Współczesne modlitewniki w oczach językoznawcy. Studium genologiczne, Tarnów: Biblos.

Wojtak M., 2019, Wprowadzenie do genologii, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Zając M., 2010, Nowa ewangelizacja, w: E. Gigilewicz i in. (red.), Encyklopedia katolicka, t. 14, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, s. 14.