O emocjach w polskojęzycznym i niemieckojęzycznym komentarzu sportowym. Analiza porównawcza elementów językowych nazywających emocje i służących ich wyrażaniu

Emilia Pankanin

doi:10.18778/0208-6077.58.2.14

Autor

Emilia Pankanin Uniwersytet Mikołaja Kopernika https://orcid.org/0000-0002-0718-5138

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.58.2.14

Słowa kluczowe:

emocje, komentarz sportowy, metafora

Abstrakt

Przedmiotem rozważań w niniejszym artykule są elementy językowe nazywające emocje i służące ich wyrażaniu w polskojęzycznym i niemieckojęzycznym komentarzu sportowym. Podstawę materiałową badania tworzy korpus poświadczeń kontekstualnych wyekscerpowanych z transmisji sportowej na żywo Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim i biathlonie w sezonie 2023/2024. Analiza materiału badawczego pozwoliła na stwierdzenie, że liczne przykłady ilustrujące udział podobnych emocji w widowisku sportowym świadczą o ich uniwersalnym charakterze. Odnotowane w materiale badawczym różnice zaś wiązać można z popularnością badanej dyscypliny sportowej, stopniem zaangażowania emocjonalnego komentatora i standaryzacji komentarza sportowego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Bentle G., Brosius H.B., Jarren O. (red.), 2013, Lexikon Kommunikations- und Medienwissenschaft, Wiesbaden: Springer Verlag. https://doi.org/10.1007/978-3-531-93431-0 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-531-93431-0

Biathlon Mixed Staffel — das Re-Live, Das Erste, http://www.sportschau.de/wintersport/biathlon/re-live-biathlon-wm-mixed-staffel-100.html (dostęp: 20.03.2024).

Biathlon-WM Nove Mesto. Einzel Frauen, Highlights, ZDF, http://www.zdf.de/sport/wintersport#videoId=biathlon-wm-nove-mesto-einzel-frauen-zusammenfassung-highlights-100 (dostęp: 20.03.2024).

Crans-Montana, Supergigant kobiet, Eurosport, URL: http://www.player.pl/eurosport,24/crans-montana-supergigant-kobiet,8930998 (dostęp: 20.03.2024).

Das Einzelrennen der Frauen — die komplette Übertragung, Das Erste, http://www.sportschau.de/wintersport/biathlon/wm-frauen-nove-mesto-komplett-100.html (dostęp: 21.03.2024).

Der Biathlon-Sprint der Frauen bei der WM im Re-Live, Das Erste, https://www.ardmediathek.de/video/sportschau-wintersport/der-biathlon-sprint-der-frauen-bei-der-wm-im-re-live/das-erste/Y3JpZDovL3Nwb3J0c2NoYXUuZGUvODk4MmUyZGYtZWVmOC00YzkwLWIxYTEtYzQ5ZDg3YmRhZDhm (dostęp: 21.03.2024).

Dudenredaktion (o.J): „Emotion” auf Duden Online, http://www.duden.de/rechtschreibung/Emotion (dostęp: 10.06.2024).

Dudenredaktion (o.J.): „Gefühl” auf Duden Online, http://www.duden.de/rechtschreibung/Gefuehl (dostęp: 10.06.2024).

DWDS — Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache. Das Wortauskunftsystem zur deutschen Sprache in Geschichte und Gegenwart, hrsg. v.d. Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, http://www.dwds.de (dostęp: 27.03.2024).

Fiehler R., 2010, Sprachliche Formen der Bennenung und Beschreibung von Erleben und Emotionen im Gespräch, „Studia Germanistica”, t. 6, „Acta Facultatis Philosophicae Universitatis Ostraviensis Studia Germanistica”, s. 19–30.

Grochala B., 2012a, Dwugłos dziennikarsko-ekspercki — wpływ czynników pragmatycznych na sposób konstruowania komentarza sportowego/relacji sportowej na żywo, „Język a Kultura”, t. 23: Akty i gatunki mowy w perspektywie kulturowej, s. 199–209.

Grochala B., 2012b, Komentarz (sportowy), relacja (sportowa), sprawozdanie (sportowe) — przegląd stanowisk, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, t. 17, s. 95–105. https://doi.org/10.18778/1505-9057.17.09 DOI: https://doi.org/10.18778/1505-9057.17.09

Grochala B., 2019, Język sportu a wyrażanie emocji — nowa (?) perspektywa oglądu, „Prace Językoznawcze”, t. 21(9), s. 19–29. https://doi.org/10.31648/pj.4686 DOI: https://doi.org/10.31648/pj.4686

Ekman P., 1999, Basic Emotions, w: T. Dalgleish, T. Power (red.), The Handbook of Cognition and Emotion, Sussex: John Wiley & Sons, Ltd, s. 45–60. https://doi.org/10.1002/0470013494.ch3 DOI: https://doi.org/10.1002/0470013494.ch3

Harkins J., Wierzbicka A. (red.), 2001, Emotions in Crosslinguistic Perspective, Berlin–New York: Mouton de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110880168 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110880168

Kvitfjell, 2. Supergigant kobiet, Eurosport, http://www.player.pl/eurosport,24/kvitfjell-2-supergigant-kobiet,8981315 (dostęp: 20.03.2024).

Lewandowska-Tomaszczyk B., Wilson P. A., 2013, English „fear” and Polish „strach” in contrast: The GRID paradigm and the Cognitive Corpus Linguistic methodology, w: J.J.R. Fontaine, K.R. Sherer, C. Soriano (red.), Components of Emotional Meaning: A sourcebook, New York: Oxford University Press, s. 425–436. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199592746.003.0030

Łątka E., 2012, Czy mówienie o emocjach w języku obcym jest możliwe? O potrzebie rekonstruowania skryptów kulturowych wyrażania emocji dla glottodydaktyki polszczyzny, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 19, s. 35–43.

Mückel W., 2019, Metaphorik im Kommunikationsbereich der Sprachfachlichkeit, „Fachsprache 41 (S1)”, s. 87–100. https://doi.org/10.24989/fs.v41iS1.1768 DOI: https://doi.org/10.24989/fs.v41iS1.1768

Ostrowski A., 2021, Telewizyjne imperium sportowe. Prawdy i fikcje, Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT.

Plutchik R., 1980, Emotion: A Psychoevolutionary Synthesis, New York: Harper and Row.

Rejter A., 2010, Język a emocje w ujęciu glottodydaktycznym, w: A. Achtelik, M. Kita, J. Tambor (red.), Sztuka i rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego, t. 2, Katowice: Gnome, s. 75–83.

Saalbach. Slalom Kobiet, Eurosport, http://www.player.pl/eurosport,24/saalbach--slalom-kobiet-2-przejazd,8961658 (dostęp: 21.03.2024).

Schwarz-Friesel M., 2008, Sprache, Kognition und Emotion: Neue Wege in der Kognitionswissenschaft, w: H. Kämper, L.M. Eichinger (red.) Sprache — Kognition — Kultur. Sprache zwischen mentaler Struktur und kultureller Prägung. Institut für Deutsche Sprache Jahrbuch 2007, Berlin–New York: Walter de Gruyter, s. 277–301. https://doi.org/10.1515/9783110970555-014 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110970555-014

Schwarz-Friesel M., 2013, Sprache und Emotion, Tübingen–Basel: A. Francke Verlag. https://doi.org/10.36198/9783838540399. DOI: https://doi.org/10.36198/9783838540399

Slalom kobiet, 2. przejazd, Eurosport, http://www.player.pl/eurosport,24/soldeu-slalom-kobiet-2-przejazd,8667687 (dostęp: 20.03.2024).

Słownik języka niemieckiego PONS, http://www.pl.pons.com/t%C5%82umaczenie (dostęp: 26.06.2024).

Statista Consumer Insights, 2014, Welche Sportarten faszinieren die Deutschen?, http://www.de.statista.com/infografik/30076/befragung-zum-interesse-an-verschiedenen-sportarten/ (dostęp: 18.09.2024).

Szkudlarek-Śmiechowicz E., 2006, Wyrażanie emocji w telewizyjnych komentarzach sportowych, w: K. Michalewski (red.), Wyrażanie emocji, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 353–365.

Szczepaniak J., 2015, Sprachspiel Emotion: zum medialen und semiotischen Status von Emotionen, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Szczepaniak J., 2017, EMOCJE jako zmaterializowane UCZUCIA. Próba lingwistycznej eksplikacji MIŁOŚCI w tekstach pisanych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego”, t. 73, s. 259–270.

Szczepaniak J., 2021, Emotionen als diskursive Phänomene, „Stylistyka”, t. 30, s. 11–24. https://doi.org/10.25167/Stylistyka30.2021.1 DOI: https://doi.org/10.25167/Stylistyka30.2021.1

Taborek J., 2012, Language of sports. Some remarks on the language of football, w: H. Lankiewicz, E. Wąsikiewicz-Firlej (red.), Informed teaching — premises of modern foreign language pedagogy, Piła: Wydawnictwo PWSZ, s. 239–255.

Tworek A., 2000, Język sportu — próba definicji (analiza języka polskiego i niemieckiego), w: G. Szpila (red.), Język a komunikacja, t.: Język trzeciego tysiąclecia, Kraków: Tertium, s. 331–340.

Wierzbicka, A., 1999, Emotions across Languages and Cultures: Diversity and Universals. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511521256 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511521256

Żmigrodzki P. (red.), Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl/ (dostęp: 27.03.2024).