Paremie internetowe w świetle genologii lingwistycznej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6077.57.14Słowa kluczowe:
przysłowia, wariant tekstu, memy internetowe, gatunek internetowy, folklor internetowyAbstrakt
Przysłowia jako tradycyjne formy folkloru od starożytności były formami podatnymi na przetwarzanie. Współczesne warianty paremii często jednak odbiegają od ich literalnego znaczenia, stając się narzędziem dyskursu publicznego i elementem subkultury, posługującej się kategorią kontrmówienia. W artykule autorka poddaje analizie teksty memów paremicznych, które w warstwie werbalnej odwołują się do tradycyjnych polskich przysłów. Celem badawczym jest sprawdzenie, czy specyficzne dla tej formy gatunkowej cechy kanoniczne zostały zachowane we współczesnych paremiach internetowych i czy spełniają one podobne funkcje. Analiza skupia się na kilku cechach prototypowych: w płaszczyźnie strukturalnej – na rozmiarach paremii, poznawczej – na metaforze, pragmatycznej – na modelach definicyjnych, stylistycznej – na rymach. Badania prowadzą do wniosku, iż funkcjonujące w sieci przysłowia, w swej specyficznej, polimodalnej formie przekazu (zawierającej warstwę ikoniczną oraz werbalną) często posiadają zmodyfikowaną strukturę, zachowując jednak poetykę i stylistykę typową dla form tradycyjnych. Często także pełnią nowe funkcje, ukazując dyskursywny obraz świata współczesnego.
Pobrania
Bibliografia
Balowski M., 1992, Struktura językowa aforyzmów (na materiale polskim i czeskim), Opole: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Opolu.
Boch M., Doboszyńska-Markiewicz K., 2022, Memobłędy jako forma ekspresji internautów, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 22, s. 175–189. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.56.10
Buttler D.,1989, Dlaczego zanikają przysłowia w dwudziestowiecznej polszczyźnie?, „Poradnik Językowy” 5, s. 332–337.
Czachur W., 2011, Dyskursywny obraz świata. Kilka refleksji, „Tekst i Dyskurs” 4, s. 79–97.
Gumkowska A., 2015, Mem – nowa forma gatunkowo-komunikacyjna w sieci, „Teksty Drugie” 3, s. 213–235.
Jakosz M., 2020, Memy internetowe jako nowoczesne formy komunikacji multimodalnej i nośniki pamięci zbiorowej [recenzja], „Tekst i Dyskurs” 13, s. 409–414. https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.27 DOI: https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.27
Jędrzejko E., 2015, Przysłowia, aforyzmy, sentencje… Jeden gatunek czy różne gatunki, w: D. Ostaszewska, J. Przyklenk (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5, Gatunek a granice, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 151–160.
Kępa-Figura D., 2022, Z perspektywy polskiej mediolingwistyki, w: W. Czachur, A. Hanus, D. Miller (red.), Dyskurs, media, multimodalność. Przyczynek do dialogu germanistyczno-polonistycznego, Wrocław-Dresden: ATUT/Neisse Verlag, s. 299–307.
Kłosińska K., 2011, Słownik przysłów. Przysłownik, Poznań: Publicat.
Kołowiecki, W., 2012, Memy internetowe jako nowy język internetu, „Kultura i Historia” 21, http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/pl/archives/3637 (dostęp: 08.03.2023).
Kozioł-Chrzanowska E., Antyprzysowia, memy, antyslogany: kontrmówienie jako strategia komunikacji, „Socjollingwistyka” 28, s. 49–66.
Kudlińska H., 2014, Demotywatory jako nowy gatunek dyskursu 2.0, „Teksty Drugie” 3, s. 111–139.
Mautner F.H., 1978, Maksymy, sentencje, fragmenty, aforyzmy, „Pamiętnik Literacki” 69 (4), s. 297–307.
Niekrewicz A.A., 2015, Od schematyzmu do kreacyjności. Język memów internetowych, Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża.
Opiłowski R., Jarosz J., Staniewski P. (red.), 2015, Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń, Wrocław–Dresden: Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe; Neisse Verlag.
Pajdzińska A., 1988, Przysłowie we współczesnym tekście poetyckim, „Annales UMCS”, sec. FF: Philologiae 6, s. 333–342.
Piermiakow G.L., 1972, Przysłowia i zwroty przysłowiowe, „Literatura Ludowa”, 16, s. 35–48.
Schmitz U., 2015, Badanie płaszczyzn wizualnych. Wprowadzenie, w: R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski (red.), Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń, Wrocław–Drezno: Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, s. 57–77.
Sokół-Klein A., Nienormatywne zachowania społeczne osób publicznych zaprezentowane w memach internetowych – ujęcie komunikacyjno-językowe, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 56, s. 205–225. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.56.12
Szczęsna E., 2004, Aforyzm i slogan – język jako zdarzenie fikcji, „Teksty Drugie” 1–2, s. 252–266.
Szpila G., 2016, Wirtualny świat przysłów, „Literatura Ludowa” 60 (1), s. 41–55.
Szutkowski T., 2015, Współczesna paremiologia rosyjska i polska. Stan, problemy, perspektywy, Szczecin: Volumina.
Szutkowski T., 2019, (Anty)przysłowia vel innowacje przysłowiowe w przestrzeni e-tekstów. Przyczynek do paremiologii w perspektywie tekstologicznej, „Studia Rossica Posnaniensa”, XLIV/2, s. 69–185. DOI: https://doi.org/10.14746/strp.2019.44.2.16
Świerczyńska D., 2019, Przysłowia w 12 językach, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wasiuta S., 2015, Transformacje, warianty i wersje przysłów, w: S. Niebrzegowska‑Bartmińska, M. Nowosad-Bakalarczyk, T. Piekot (red.), Działania na tekście. Przekład — redagowanie — ilustrowanie, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 197–212.
Wasiuta S., 2016, Przysłowie jako jednostka języka (w perspektywie tekstologii integralnej), „LingVaria” XI, 2 (22), s. 107–119. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.11.2016.22.08
Wilk G., Nowe życie przysłów w polskich i rosyjskich memach internetowych, „Prace Filologiczne” 85 (2), s. 343–360.
Wójcicka M., 2022, Przekroczenie normy językowej w memach internetowych jako strategia perswazji, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica” 56, s. 145–173. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6077.56.09
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
