Kształtowanie narodowej wspólnoty w świetle XVI-wiecznego piśmiennictwa historiograficznego. Rekonesans
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6077.48.02Słowa kluczowe:
dyskurs tożsamościowy, historiografia, XVI wiek, tekstologiaAbstrakt
The paper constitutes an element of a large scale project whose aim consists in the reconstruction of the identity discourse of the First Republic of Poland in historiographic writing. The sketch presents selected linguistic and extra-linguistic mechanism used in historiography for the purpose of developing national community (at that time understood as the nation of the gentry) and strengthening its internal bonds. The mechanisms used to be referred to as cognitive or visual propaganda. The goal of the paper is achieved by means of the presentation of the linguistic means used for the purpose of shaping historical consciousness as the foundation of national community or expressions referring to the basic concepts related to the national community, i.e. names of the country (kingdom, crown, homeland, state, Poland, republic, the Sarmatia), citizens (Polanie, Polacy, Lechy, Lachy, the Sarmatians) and finally – indication of the role of the graphic code. The source documentation includes 16th century Polish language catalogues of monarchs treated as a tool of social communication and the strategic element of state policy.
Pobrania
Bibliografia
Barycz H., 1981, Szlakami dziejopisarstwa staropolskiego. Studia nad historiografią w. XVI - XVIII, Wrocław.
Chałasiński J., 1971, Początki polskiej świadomości narodowej i pierwsi polscy dziejopisarze, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 15, z. 3.
Chojecka E., 1975, Znaczenie kulturowe grafiki polskiej XVI wieku, w: Dawna książka i kultura, red. S. Grzeszczuk, A. Kawecka-Gryczowa, Wrocław.
Chojecka E., 1980, Ilustracja polskiej książki drukowanej XVI i XVII w., Warszawa.
Dąbrowski J., 2010, Korona królestwa polskiego w XIV wieku, Kraków.
Dziechcińska H., 1982, Parawizualność literatury staropolskiej jako element ówczesnej kultury, w: Słowo i obraz, red. A. Morawińska,Warszawa.
Górska G., 1979, Wstęp (do:) J. Głuchowski, Ikones książąt i królów polskich, reprodukcja fototypiczna wydania z 1605, Wrocław.
Jakimowicz T., 1985, Temat historyczny w sztuce epoki ostatnich Jagiellonów, Warszawa.
Jakimowicz T., 1994, Wizerunki władców Polski w »Chronica Polonorum« Macieja z Miechowa. Problem kreacji i funkcjonowania źródła obrazowego, w: Studia nad świadomością historyczna Polaków, red. J. Topolski, Poznań.
Kieniewicz S., 1982, Historyk a świadomość narodowa, Warszawa.
Krzyżanowski J., 1958, Historiografia renesansowa, w: idem, W wieku Reja i Stańczyka. Szkice z dziejów odrodzenia w Polsce, Warszawa.
Legomska J., 2010, Państwo, naród, ojczyzna w dawnej polszczyźnie. Leksykalno-semantyczny opis pojęć, Katowice.
Lipski A., 1983, Tradycja państwa jako czynnik integracji narodowej w XVI i w pierwszej połowie XVII wieku, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, t. 28.
Manikowska H., 1997, Więź narodowa i państwowa, w: Kultura Polski średniowiecznej XIV-XV w., red. B. Geremek, Warszawa.
Miodońska B., 1976, Władca i państwo w krakowskim drzeworycie książkowym XVI w., w: Renesans. Sztuka i ideologia, red. T.S. Jaroszewski, Warszawa.
Niewiara A., 2010, Kształty polskiej tożsamości. Potoczny dyskurs narodowy w perspektywie etnolingwistycznej (XVI-XX w.), Katowice.
Samsonowicz H., 1997, Początki Polski, czyli wyobrażenia o początkach własnych, w: Ludzie, kontakty, kultura XVI-XVIII w. Prace ofiarowane Profesor Marii Boguckiej, red. J. Kowecki, J. Tazbir, Warszawa.
Tazbir J., 1976, Polska świadomość narodowa XVI-XVIII wieku, w: Studia nad rozwojem narodowym Polaków, Czechów i Słowaków, red. R. Heck, Wrocław.
Tazbir J., 2001, Kamienie milowe polskiej świadomości historycznej, w: idem, Prace wybrane, t. 4, Studia nad kulturą staropolską, Kraków.
Urbańczyk S. (red.), 1970-1973, Słownik staropolski, Wrocław i in.
Witosz B,, 2009, Dyskurs i stylistyka, Katowice.
Zlat Z., 1976, Typy osobowości w polskiej sztuce XVI wieku, w: Renesans. Sztuka i ideologia, red. T.S. Jaroszewski, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
