"Kto ja jestem, Polak mały i tczewianin zagorzały…" – konceptualizacja wspólnoty / wspólnot w utworach młodych mieszkańców Kociewia

Izabela Kępka; Aneta Lewińska; Lucyna Warda-Radys

doi:10.18778/0208-6077.57.05

Autor

Izabela Kępka Uniwersytet Gdański
Aneta Lewińska Uniwersytet Gdański https://orcid.org/0000-0001-8545-4439
Lucyna Warda-Radys Uniwersytet Gdański https://orcid.org/0000-0002-0299-3611

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6077.57.05

Słowa kluczowe:

juwenilia, językoznawstwo kulturowe, tekstowy obraz, Kociewie

Abstrakt

Celem artykułu jest ukazanie językowej konceptualizacji wspólnoty w pracach konkursowych dzieci i młodzieży z Kociewia. Analizy wykorzystują teorię lingwistyki kulturowej Janusza Anusiewicza, a także koncepcję językowego i tekstowego obrazu świata. Badania uwzględniają również punkt widzenia i perspektywę nadawcy. Analiza materiału językowego wykazała, że konceptualizacja wspólnoty zawarta w juweniliach ujmowana jest w dwóch perspektywach: wspólnoty ludzkiej i wspólnoty człowieka z miejscem. Tekstowa kreacja tej pierwszej (dotycząca albo wspólnoty rodzinnej, albo środowiskowej) oparta jest przede wszystkim na występowaniu podmiotu mówiącego najczęściej w 1 os. l. mn. i stosowaniu zaimka dzierżawczego nasz. Wykorzystana została też leksyka wartościująca, nazywająca tradycje rodzinne, a także wypowiedzi o charakterze deklaracji. W drugiej perspektywie - wspólnoty człowieka z miejscem przeważa stosowanie form 1 os. l. poj. czasowników oraz zaimka osobowego mój. Tę konceptualizację cechuje silny emocjonalizm wyrażony leksyką wartościującą, określającą stany emocjonalne nadawcy. Ogólnie jednak repertuar środków językowych wykorzystanych przez autorów analizowanych juweniliów jest skromny.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Anusiewicz J., 1995, Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bartmiński J., 1990, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, w: J. Bartmiński (red.), Językowy obraz świata, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 109–128.

Bartmiński J., Tokarski R., 1986, Językowy obraz świata a spójność tekstu, w: T. Dobrzyńska (red.), Teoria tekstu. Zbiór studiów, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 65–81.

Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl (dostęp 27.07.2020).

Kajtoch W., 2008, Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kępka I., Lewińska A., Warda-Radys L., 2021, Kociewie oczami dzieci i młodzieży. Językowa kreacja regionu w pracach nadesłanych na Festiwal Twórczości Kociewskiej im. Romana Landowskiego. Część I – Uczeń jako twórca, Gdańsk: Instytut Kaszubski w Gdańsku.

Kopaliński W., 1990, Słownik symboli, Warszawa: Wiedza Powszechna.

Lalewicz J., 1983, Retoryka kategorii osobowych. Zarys problematyki, w: T. Dobrzyńska, E. Janus (red.), Tekst i zdanie. Zbiór studiów, Wrocław, s. 267–282.

Landowski R., 2020, Na ziemi łagodnej. Dawno, dawno temu i jeszcze dawniej na Kociewiu. 139 gawęd i opowieści, Tczew–Zblewo: Producent Oko-Lice.

Landowski J., Lewandowska E., 2018, Kociewie noszą w sercu. Festiwale twórczości kociewskiej im. Romana Landowskiego 2008–2018, Tczew–Zblewo.

Nocoń J., 2010, Styl(e) wypowiedzi pisemnej licealistów, „Studia Pragmalingwistyczne” 2, s. 66–78.

Pająkowska-Kensik M., (2013), Dialekt kociewski jako wyznacznik tożsamości regionalnej, w: M. Klinkosz, A. Lica, Z. Lica (red.), Językowy, literacki i kulturowy obraz Pomorza, t. 2, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, s. 200–213.

Puzynina J., 1991, Jak pracować nad językiem wartości, w: J. Bartmiński (red.), Język a kultura, t. 2, Wrocław: Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, s. 129–137.

Regulamin I edycji Konkursu literackiego im. Romana Landowskiego, https://www.csw.pl/archiwum/index4922.html?cid=399 (dostęp: 12.11.2021).