O synonimii słowotwórczej przymiotników temporalnych w gwarach Polski centralnej
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6077.51.2.10Słowa kluczowe:
słowotwórstwo, synonimia, przymiotniki temporalne, gwary Polski centralnejAbstrakt
The subject of this analysis is the phenomenon of word-forming synonymy of temporal adjectives occurring in Central Poland dialects. The author presents types of derivatives coming into close or equal relation with their equivalents created from the same base with the help of other affixes on the examples of derivatives from all parts of Poland: letni — latowy, wiosenny — wiosnowy, tagroczny — tagroczni, ranny — rańszy, południowy — południejszy, teraźniejszy — terajszy etc. The causes of occurrence of series of synonymic adjectives in presented dialects were stressed. They were explained by the slower rate of changes in dialects than in literary Polish language and also by the influence of nationwide Polish.
Pobrania
Bibliografia
Boryś W., 2006, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
Brückner A., 1970, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Burska-Ratajczyk B., 2001, Wariantywność gwarowych formacji słowotwórczych — współczesność wobec tradycji, w: K. Wojtczuk (red.), Leksyka a gramatyka w tekście językowym, Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, Siedlce.
Cyran W., 1977, Tendencje słowotwórcze w gwarach polskich, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź.
Dejna K., 1974–1985, Słownictwo ludowe z terenu województw kieleckiego i łódzkiego, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. XX: A–B; t. XXI: C–D; idem, Słownictwo ludowe z terenu byłych województw kieleckiego i łódzkiego, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, t. XXII: E–J; t. XXIII: K; t. XXIV: L–M; t. XXV: N–Ó; t. XXVI: Pa– Por; t. XXVII: Pos–R; t. XXVIII: Sa–Sy; t. XXIX: Sz–U; t. XXX: W; t. XXXI: Z–Ż.
Doroszewski W. (red.), 1957–1969, Słownik języka polskiego, t. 1–10, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1–4, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Gala S., 2008, Kwestionariusz do badań słowotwórstwa i słownictwa w gwarach pogranicza wielkopolsko-małopolsko-mazowiecko-śląskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel H. (red), 1998, Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Wydawnictwo Naukowe Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Jadacka H., 1986, Synonimia słowotwórcza — perspektywy badawcze, „Poradnik Językowy”, z. 6.
Jaros I., 2002, Zagadnienie wariantywności słowotwórczej na przykładzie nazw środków czynności, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, XLVII.
Jaros I., 2009, Nazwy środków czynności w gwarach łęczycko-sieradzkich. Studium słowotwórczo-leksykalne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Jaros I., 2016, Przymiotnikowe synonimy słowotwórcze w gwarach polskich (zarys problemu), w: J. Klimek-Grądzka, M. Nowak (red.), Dawne z nowym łącząc… In memoriam Mariani Kucała, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin.
Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiedzki W. (red.), 1900–1927, Słownik języka polskiego, t. 1–8, nakładem prenumeratorów, Wrocław.
Kleszczowa K., 2003, Staropolskie derywaty przymiotnikowe i ich perspektywiczna ewolucja, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Kucała M., 1955, Znaczenie i zasięg przymiotników na ni (przedni, letni), „Język Polski”, t. XXXV.
Kurkowska H., 1954, Budowa słowotwórcza przymiotników polskich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Pelcowa H., 1995, Wariantywność leksykalna gwar pogranicza wschodniego Lubelszczyzny, w: M. Kondriatiuk (red.), Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodniosłowiańskim, Uniwersytet Warszawski, Filia w Białymstoku, Zakład Filologii Wschodniosłowiańskiej, Białystok.
Pelcowa H., 1996, Wariantywność a interdialektalność zjawisk gwarowych, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Prace Językoznawcze 24, „Studia historycznojęzykowe”, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Satkiewicz H., 1987, Zagadnienia poprawności słowotwórczo-semantycznej, w: D. Buttler, H. Krukowska, H. Satkiewicz (red.), Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności leksykalnej (słownictwo rodzime), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Sierociuk J., 1991, W sprawie wariantywności słowotwórczej w gwarach, w: S. Gajda (red.), Wariancja w języku, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Opole.
Sierociuk J., 2004, Niektóre aspekty wariantywności słowotwórstwa gwarowego, w: M. Imrichová (red.), Slovenčina na začiatku 21. Storočia. Na počest’ profesora Ivora Ripku, Prešovská univerzita v Prešove. Fakulta humanitarných a prírodných vied, Prešov.
Sierociuk J., 2006, Specyfika wariantywności słowotwórczej w gwarach, w: J. Sierociuk (red.), Gwary dziś 3. Wewnętrzne zróżnicowanie języka wsi, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań.
Skubalanka T., Książek-Bryłowa W., 1992, Wariantywność polskiej fleksji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Szymczak M., 1962–1973, Słownik gwary Domaniewka w powiecie łęczyckim, cz. 1–8, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa.
Witkowska-Gutkowska M., 1999, Staropolskie prefiksalne dublety czasownikowe i ich współczesne odpowiedniki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Zagórski Z., 1991, Wariantywność a rozwój gwar, w: S. Gajda (red.), Wariancja w języku, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Opole.
Zierhofferowa Z., 1960, Przymiotniki gwarowe z przyrostkiem (ej)szy ze szczególnym uwzględnieniem typu rańszy, południejszy, „Język Polski” XL, z. 3.
Kartoteka Słownika gwar polskich, http://rcin.org.pl/publication/37156 [dostęp: 15 II 2016].
Kartoteka Słownika staropolskiego, https://pjs.ijp-pan.krakow.pl/ksstp.html [dostęp: 15 II 2016].
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
