Hipertrofia turystyki miejskiej – geneza i istota zjawiska

Autor

  • Joanna Kowalczyk-Anioł Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, Instytut Geografii Miast i Turyzmu; CiTUR Centre for Tourism Research, Development and Innovation, Portugalia https://orcid.org/0000-0002-1547-9304

DOI:

https://doi.org/10.18778/2543-9421.04.01

Słowa kluczowe:

turystyka miejska, miasto postindustrialne, turystyfikacja, miejska przedsiębiorczość, rewitalizacja

Abstrakt

W artykule zaprezentowano autorskie ujęcie hipertrofii turystyki miejskiej, jak i genezę tego zjawiska w kontekście przemian współczesnego miasta. Przedstawiono, na podstawie literatury, logikę włączania i wykorzystywania turystyki w transformacji miejskiej gospodarki i przestrzeni oraz przypisane jej role w polityce miejskiej. Pokazano ponadto w różnych kontekstach geograficznych procesy i zjawiska towarzyszące współczesnej turystyfikacji miasta, w tym zyskującą na znaczeniu finansjalizację zasobów mieszkaniowych.

Bibliografia

Aalbers, M.B. (2019a). Housing and financialization. W: M. Moos (red.), A research agenda for housing (s. 31–46). Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Google Scholar

Aalbers M.B. (2020). Financial geography III: The financialization of the city. Progress in Human Geography, 44 (3), s. 595–607.
Google Scholar

Adamiak, C. (2018). Mapping Airbnb supply in European cities. Annals of Tourism Research, 71, s. 67–71.
Google Scholar

Alejziak, W., Szczechowicz, B. (2019). Globalizacja a rozwój turystyki – implikacje dla planowania i polityki turystycznej. W: Z. Młynarczyk, A. Zajadacz (red.). Uwarunkowania i plany rozwoju turystyki. Planowanie i polityka turystyczna (s. 9–27). Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Amore, A. (2019). Tourism and urban regeneration: Processes compressed in time and space. London: Routledge.
Google Scholar

Arbaci, S., Tapada-Berteli, T. (2012). Social inequality and urban regeneration in Barcelona city centre: reconsidering success. European Urban and Regional Studies, 19 (3), s. 287–311.
Google Scholar

Belk, R. (2014). Sharing versus pseudo-sharing in Web 2.0. The Anthropologist, 18 (1), s. 7–23.
Google Scholar

Bianchini, F. (1993). Remaking European cities: The role of cultural politics. W: F. Bianchini, M. Parkinson (red.), Cultural policy and urban regeneration: The West European experience (s. 1–20). Manchester: Manchester University Press.
Google Scholar

Bianchini, F., Dawson, J., Evans, R. (1992). Flagship projects in urban regeneration. W: P. Healey (red.), Rebuilding the city: Property-led urban regeneration (s. 245–255). London: Chapman & Hall.
Google Scholar

Blázquez-Salom, M., Blanco-Romero, A., Vera-Rebollo, F., Ivars-Baidal, J. (2019). Territorial tourism planning in Spain: from boosterism to tourism degrowth? Journal of Sustainable Tourism, 27 (12), s. 1764–1785.
Google Scholar

Bourdeau, P., François, H., Bensahel, L. (2013). Fin (?) et confins du tourisme: interroger le statut et les pratiques de la recreation contemporaine. Paris: L’Harmattan.
Google Scholar

Błaszczyk, M. (2015). Miejski system okazji i jego użytkownicy. Przestrzeń Społeczna, 1, s. 111–138.
Google Scholar

Bradley, A., Hall, T., Harrison, M. (2002). Selling cities: promoting new images for meetings tourism. Cities, 19 (1), s. 61–70.
Google Scholar

Brzozowska, B. (2017). Miejskie tłumy: miasto i wspolnotowość w dobie sieciowej wspołpracy. Łódź: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar

Christophers, B. (2015). The limits to financialization. Dialogues in Human Geography, 5 (2), s. 183–200.
Google Scholar

Clark, T.N., Lloyd, R., Wong, K.K., Jain, P. (2002). Amenities drive urban growth. Journal of Urban Affairs, 24 (5), s. 493–515.
Google Scholar

Cocola-Gant, A., Gago, A. (2019). Airbnb, buy-to-let investment and tourism-driven displacement: A case study in Lisbon. Environment and planning A: Economy and space, https://doi.org/10.1177/0308518X19869012
Google Scholar

Colomb, C., Novy, J. (red.) (2017). Protest and resistance in the tourist city. London: Routledge.
Google Scholar

Cook, A. (2010). The expatriate real estate complex: Creative destruction and the production of luxury in post-socialist Prague. International Journal of Urban and Regional Research, 34 (3), s. 611–628.
Google Scholar

Czerny, M. (2005). Globalizacja a rozwoj: wybrane zagadnienia geografii społeczno-gospodarczej świata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Darchen, S. (2013). The regeneration process of entertainment zones and the business improvement area model: A comparison between Toronto and Vancouver. Planning Practice & Research, 28 (4), s. 420–439.
Google Scholar

Domański, R. (2017). Złożoność przestrzeni ekonomicznej. Studia KPZK, 178, s. 47–73.
Google Scholar

Dziedzic, E. (2012). Zaangażowanie finansowe sektora publicznego w rozwój podaży turystycznej w miastach. Studia Ekonomiczne, 119, s. 33–44.
Google Scholar

Dziegieć, E. (1995). Urbanizacja turystyczna terenów wiejskich w Polsce. Turyzm, 5 (1), s. 5–56.
Google Scholar

Eisinger, P. (2000). The politics of bread and circuses: Building the city for the visitor class. Urban Affairs Review, 35 (3), s. 316–333.
Google Scholar

Golemo, K. (2016). Zwiedzanie dźwiękami. Muzyczne podróże po Lizbonie. Folia Turistica, 39, s. 171–198.
Google Scholar

González, S. (2011). Bilbao and Barcelona ‘In motion’. How urban regeneration ‘models’ travel and mutate in the global flows of policy tourism. Urban Studies, 48 (7), s. 1397–1418.
Google Scholar

Gotham, K.F. (2005). Tourism gentrification: The case of New Orleans' Vieux Carre (French Quarter). Urban Studies, 42 (7), s. 1099–1121.
Google Scholar

Gravari-Barbas, M. (2017). Super-gentrification and hypertourismification in Le Marais, Paris. W: M. Gravari-Barbas, S. Guinand (red.), Tourism and gentrification in contemporary metropolises: International perspectives (s. 299–328). London: Taylor & Francis.
Google Scholar

Gravari-Barbas, M., Jacquot, S. (2019). Mechanisms, actors and impacts of the touristification of a tourism periphery: the Saint-Ouen flea market, Paris. International Journal of Tourism Cities, 5 (3), s. 370–391.
Google Scholar

Hall, C.M. (2006). Urban entrepreneurship, corporate interests and sports megaevents: The thin policies of competitiveness within the hard outcomes of neoliberalism. The Sociological Review, 54 (2), s. 59–70.
Google Scholar

Hall, C.M. (2008). Tourism planning: Policies, processes and relationships. Harlow: Prentice Hal.
Google Scholar

Hall, P. (1993). Forces shaping urban Europe. Urban Studies, 30 (6), s. 883–898.
Google Scholar

Harvey, D. (1989). From managerialism to entrepreneurialism: the transformation in urban governance in late capitalism. Geografiska Annaler: Series B. Human Geography, 71 (1), s. 3–17.
Google Scholar

Hausner, J. (2016). Miasto – idea i rola kultury w jego rozwoju. Kultura i Rozwoj, 1 (1), s. 109–122.
Google Scholar

Hiller, H.H. (2000). Mega-evants, urban boosterism and growth strategies: an analysis of the objectives and legitimations of the Cape Town 2004 Olympic Bid. International Journal of Urban and Regional Research, 24 (2), s. 449–458.
Google Scholar

Hoffman, L., Fainstein, S., Judd, D. (red.) (2003). Cities and visitors. Regulating people, markets and city space. Oxford: Blackwell.
Google Scholar

Hubbard, P. (1996). Urban design and city regeneration: social representations of entrepreneurial landscapes. Urban Studies, 33 (8), s. 1441–1461.
Google Scholar

Hughes, G. (1999). Urban revitalization: The use of festive time strategies. Leisure Studies, 18 (2), s. 119–135.
Google Scholar

Ioannides, D., Röslmaier, M., van der Zee, E. (2019). Airbnb as an instigator of ‘tourism bubble’expansion in Utrecht’s Lombok neighbourhood. Tourism Geographies, 21 (5), s. 822–840.
Google Scholar

Jansen-Verbeke, M. (1998). Tourismification of historical cities. Annals of Tourism Research, 25 (3), s. 739–742.
Google Scholar

Jansen-Verbeke, M. (2009). The territoriality paradigm. W: cultural tourism. Tourism, 19 (1–2), s. 25–31.
Google Scholar

Jessop, B. (2015). Wprowadzenie do: Od menedżeryzmu do przedsiębiorczości: transformacja procesu rządzenia miastami w późnym kapitalizmie, Zarządzanie Publiczne, 33 (3), s. 84–87. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=397749
Google Scholar

Jover, J., Díaz-Parra, I. (2020). Who is the city for? Overtourism, lifestyle migration and social sustainability. Tourism Geographies, 1-24. https://doi.org/10.1080/14616688.2020.1713878
Google Scholar

Judd, D.R. (1999). Constructing the tourist bubble. W: D.R. Judd, S.S. Fainstein (red.), The tourist city (s. 35–53). New Haven: Yale University Press.
Google Scholar

Judd, D.R. (2015). The infrastructure of play: Building the tourist city. London: Routledge.
Google Scholar

Kaczmarek, J. (2010). Zarządzanie wizerunkiem miasta – uwagi heurystyczne. Studia Miejskie, 1, s. 29–38.
Google Scholar

Karczmarek, T. (2001). Rewitalizacja miast w Polsce na tle doświadczeń europejskich. W: A. Billert (red.), Nowoczesne zarządzanie rozwojem miast. Słubice: Collegium Polonicum UAM Poznań w Słubicach.
Google Scholar

Kaczmarek, S. (1999). Tourism and urban revitalisation. European Spatial Research and Policy, 6 (1), s. 99–104.
Google Scholar

Keil, R. (2009). The urban politics of roll-with-it neoliberalization. City, 13 (2–3), s. 230–245.
Google Scholar

Kowalczyk-Anioł, J. (2011). Kluby wzajemnej gościnności – signum temporis współczesnej turystyki polskiej młodzieży. W: A. Stasiak (red.), Perspektywy i kierunki rozwoju turystyki społecznej w Polsce (s. 141–156). Łódź: Wyd. Wyższej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa.
Google Scholar

Kowalczyk-Anioł, J. (2018). Koncepcja gentryfikacji turystycznej i jej współczesne rozumienie. Prace Geograficzne, 154, s. 35–54.
Google Scholar

Kowalczyk-Anioł, J. (2019). Tourismification of the housing resources of historical inner cities. The case of Kraków. Studia Miejskie, 35, s. 9–25.
Google Scholar

Kowalczyk-Anioł, J., Włodarczyk, B. (2017). Przestrzeń turystyczna przestrzenią konfliktu. Prace i Studia Geograficzne, 62 (2), s. 55–73.
Google Scholar

Kowalczyk-Anioł, J., Zmyślony, P. (2017). Turystyka miejska jako źródło protestów społecznych: przykłady Wenecji i Barcelony. Turystyka Kulturowa, 2, s. 7–36.
Google Scholar

Kruczek, Z. (2018). Turyści vs. mieszkańcy. Wpływ nadmiernej frekwencji turystów na proces gentryfikacji miast historycznych na przykładzie Krakowa. Turystyka Kulturowa, 3, s. 29–41.
Google Scholar

Kubicki, P. (2017). Wpływ studentyfikacji i turystyfikacji na społeczno- kulturową przestrzeń miasta. Miasto. Pamięć i Przyszłość, 2, s. 63–73.
Google Scholar

Lestegás, I., Seixas, J., Lois-González, R.C. (2019). Commodifying Lisbon: A study on the spatial concentration of short-term rentals. Social Sciences, 8 (2), 33.
Google Scholar

Lewicki, M. (2014). „Za mała, by sfinansjalizować?”. Procesy finansjalizacji i polska gospodarka. Prakseologia, 155, s. 125–173.
Google Scholar

Lloyd, R., Clark, T.N. (2001). The city as an entertainment machine. W: K.F. Gotham (red.), Critical perspectives on urban redevelopment. Research in urban sociology (s. 357–378). Oxford: JAIPress/Elsevier.
Google Scholar

Lowe, M. (2005). The regional shopping centre in the inner city: A study of retailled urban regeneration. Urban Studies, 42 (3), s. 449–470.
Google Scholar

Lucarelli, A., Berg, P.O. (2011). City branding: A state-of-the-art review of the research domain. Journal of Place Management and Development, 4 (1), s. 9–27.
Google Scholar

Madurowicz, M. (2017). Ciągłość miasta. Prolegomena. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Maitland, R., Newman, P. (2014). World tourism cities: Developing tourism off the beaten track. London: Routledge.
Google Scholar

Martinotti, G. (1993). Metropoli: La nuova morfologia sociale della citta. Bolonia: Il Mulino.
Google Scholar

Morell, M. (2009). Fent barri: heritage tourism policy and neighbourhood scaling in Ciutat de Mallorca. Etnografica. Revista do Centro em Rede de Investigacao em Antropologia, 13 (2), s. 343–372.
Google Scholar

Mullins, P. (1991). Tourism urbanization. International Journal of Urban and Regional Research, 15 (3), s. 326–342.
Google Scholar

Murzyn, M. (2006). Kazimierz. Środkowoeuropejskie doświadczenie rewitalizacji. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.
Google Scholar

Murzyn-Kupisz, M. (2012). Cultural, economic and social sustainability of heritage tourism: Issues and challenges. Economic and Environmental Studies, 12 (2), s. 113–133.
Google Scholar

Nowak, M. (2015). Mieszkaniec a użytkownik zewnętrzny – perspektywa krytyczna. Rozwoj Regionalny i Polityka Regionalna, s. 7–16.
Google Scholar

Panel ekonomiczno-planistyczny nt. Współczesny rozwój miast – forma, funkcje i zarządzanie. (2014). W: M. Madurowicz (red.), Kształtowanie wspołczesnej przestrzeni miejskiej (s. 613– 633), Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Park, H.Y. (2013). Heritage tourism. Abingdon: Routledge.
Google Scholar

Parysek, J.J. (2015). Miasto w ujęciu systemowym. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 77 (1), s. 27–53.
Google Scholar

Paskaleva-Shapira, K.A. (2007). New paradigms in city tourism management: Redefining destination promotion. Journal of Travel Research, 46 (1), s. 108–114.
Google Scholar

Pawlicz, A. (2019). Ekonomia wspołdzielenia na rynku usług hotelarskich. Niedoskonałości. Pośrednicy. Regulacje. Szczecin: Wyd. Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Google Scholar

Pawlusiński, R. (2017). Ekonomia współdzielenia: istota zjawiska oraz wyzwania dla sektora turystyki w miastach. W: M. Drewnik, M. Mika (red.) Człowiek i jego działania. Spojrzenie geografa. Prace dedykowane Profesorowi Włodzimierzowi Kurkowi (s. 179–191). Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar

Pawlusiński, R., Zmyślony, P. (2018). Gospodarka nocna a oferta kulturowa miast. Turystyka Kulturowa, 7, s. 7–22.
Google Scholar

Peeters, P., Gössling, S., Klijs, J., Milano, C., Novelli, M., Dijkmans, C., Eijgelaar, E., Hartman, S., Heslinga, J., Isaac, R., Mitas, O., Nawijn, J., Papp, B., Postma, A. (2018), Research for the TRAN Committee – Overtourism: impact and possible policy responses, European Parliament, Policy Department for Structural and Cohesion Policies, Brussels.
Google Scholar

Pinkster, F.M., Boterman, W.R. (2017). When the spell is broken: Gentrification, urban tourism and privileged discontent in the Amsterdam canal district. Cultural Geographies, 24 (3), s. 457–472.
Google Scholar

Purchla, J. (2018). Miasto i polityka: przypadki Krakowa. Kraków: Universitas.
Google Scholar

Richards, G. (1996). Production and consumption of European cultural tourism. Annals of Tourism Research, 23 (2), s. 261–283.
Google Scholar

Richards, G., Wilson, J. (2006). The creative turn in regeneration: Creative spaces, spectacles and tourism in cities. W: M.K. Smith (red.), Tourism, culture and regeneration (s. 12–24). Wallingford: CABI.
Google Scholar

Russo, A.P., Scarnato, A. (2018). “Barcelona in common”: A new urban regime for the 21st-century tourist city? Journal of Urban Affairs, 40 (4), s. 455–474.
Google Scholar

Sagan, I. (2017). Miasto: nowa kwestia i nowa polityka. Warszawa: Wyd. Naukowe Scholar.
Google Scholar

Salah Ouf, A.M. (2001). Authenticity and the sense of place in urban design. Journal of Urban Design, 6 (1), s. 73–86.
Google Scholar

Sassen, S. (2007). Globalizacja. Eseje o nowej mobilności ludzi i pieniędzy, Kraków: Wyd. UJ.
Google Scholar

Scott, A.J. (1997). The cultural economy of cities. International Journal of Urban and Regional Research, 21 (2), s. 323–339.
Google Scholar

Scott, A.J. (2000). The cultural economy of cities: essays on the geography of image-producing industries. Sage.
Google Scholar

Selby, M. (2004). Consuming the city: conceptualizing and researching urban tourist knowledge, Tourism Geographies, 6 (2), s. 186–207.
Google Scholar

Sharpley, R. (2018). Tourism, tourists and society. London: Routledge.
Google Scholar

Smith, A. (2012). Events and urban regeneration: The strategic use of events to revitalise cities. London: Routledge.
Google Scholar

Smith, M.K. (2006). Towards a cultural planning approach to regeneration. W: M.K. Smith (red.), Tourism, culture and regeneration (s. 1–11). Wallingford: CABI.
Google Scholar

Smith, N. (1986). Gentrification, the frontier and the restructuring of urban space. W: N. Smith, P. Williams (red.), Gentrification of the city (s. 15–34). London: Allen & Unwin.
Google Scholar

Smith, N. (2005). The new urban frontier: Gentrification and the revanchist city. New York: Routledge.
Google Scholar

Soja, E.W. (2004). Urban tensions: Globalization, economic restructuring, and the posmetropolitan transition. W: L. Beneria, S. Bosnath (red.). Challenges and opportunities in the word economy (s. 275–290). New York: Routledge.
Google Scholar

Spirou, C. (2011). Urban tourism and urban change: Cities in a global economy. New York: Routledge.
Google Scholar

Stanilov, K. (2007). The post-socialist city: Urban form and space transformations in Central and Eastern Europe after socialism. Berlin: Springer Science & Business Media.
Google Scholar

Stryjakiewicz, T. (2010). Krajobraz antropogeniczny, przestrzenie kreatywne a turystyka. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, 14, s. 52–62.
Google Scholar

UNWTO (2012). Global report on city tourism – Cities 2012. Project. Madrit: UNWTO.
Google Scholar

UNWTO (2019). Global report on city tourism – Cities 2019. Project. Madrit: UNWTO.
Google Scholar

Vives Miró, S. (2011). Producing a “successful city”: Neoliberal urbanism and gentrification in the tourist city – The case of Palma (Majorca). Urban Studies Research, s. 1–13.
Google Scholar

Wachsmuth, D., Weisler, A. (2018). Airbnb and the rent gap: Gentrification through the sharing economy. Environment and Planning A: Economy and Space, 50 (6), s. 1147–1170.
Google Scholar

Yrigoy, I. (2016). Financialization of hotel corporations in Spain. Tourism Geographies, 18 (4), s. 399–421.
Google Scholar

Zukin, S. (2009). Naked city: The death and life of authentic urban places. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Żabińska, T. (2013). Turystyka w dużych miastach i metropoliach. Wybrane problemy rozwoju i zarządzania. Studia Ekonomiczne, 147, s. 133–153.
Google Scholar

##submission.downloads##

Opublikowane

2019-12-30

Jak cytować

Kowalczyk-Anioł, J. (2019). Hipertrofia turystyki miejskiej – geneza i istota zjawiska . Konwersatorium Wiedzy O Mieście, 32(4), 7-18. https://doi.org/10.18778/2543-9421.04.01

Numer

Dział

Articles