Modernistyczne sąsiedztwo wielkomiejskie na tle innych form zamieszkania. Wybrane przykłady

Autor

  • Marek Nowak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Socjologii https://orcid.org/0000-0003-1749-7669
  • Andrzej Siatkowski Fundacja Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza

DOI:

https://doi.org/10.18778/2543-9421.06.03

Słowa kluczowe:

krąg społeczny, socjologia miasta, modernizm socjalistyczny, budownictwo

Abstrakt

Wybrany przykład międzynarodowy i wyniki badania w Polsce stanowią próbę przyjrzenia się blokowiskom postsocjalistycznym ze współczesnej perspektywy. Za podstawę analiz wzięto kontekst Europy postkomunistycznej, przywołując jako przykład Sofię. Opierając się na literaturze oraz nawiązując do przekazu kultury masowej, wskazano na specyfikę sąsiedztwa wielkomiejskiego, prowadząc czytelnika do propozycji konceptualizacji sąsiedztwa wykorzystującej pojęcie kręgu sąsiedzkiego. W części empirycznej zaprezentowano wyniki badania kwestionariuszowego, zrealizowanego za pomocą ankiety internetowej na terenie całego kraju oraz przy użyciu wywiadów kwestionariuszowych przeprowadzonych w trzech polskich miastach: Poznaniu, Warszawie i Wronkach. Zgromadzone dane empiryczne zostały opisane w odniesieniu do wybranych wątków nawiązujących do koncepcji kręgów sąsiedzkich, a także poddane analizie statystycznej. Postawiono dwa pytania: o sposób badania relacji sąsiedzkich w przestrzeniach postsocjalistycznych blokowisk, odwołując się tym samym do studiów prowadzonych w latach 80. oraz 90. XX w.; o charakter relacji sąsiedzkich, konstruowanych na podstawie architektonicznych inspiracji Le Corbusierem, tym razem w warunkach neoliberalnej deregulacji. Rekomendacje analizy wskazują na potrzebę zadawania kolejnych szczegółowych pytań i zapraszają do dyskusji na temat kondycji formuły modernistycznego, masowego zamieszkania z uwzględnieniem specyfiki budowania relacji sąsiedzkich.

Bibliografia

Abbott, A. (1997). Of time and apace: The contemporary relevance of the Chicago School. Social Forces, 75 (4), 1149–1182. https://doi.org/10.1093/sf/75.4.1149
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.2307/2580667

Baffoe, G. (2019). Understanding the neighbourhood concept and its evolution: A review. Environment and Urbanization ASIA, 10 (2), 393–402. https://doi.org/10.1177/0975425319859115
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1177/0975425319859115

Barczykowska, A. (2009). Wielkomiejskie zespoły mieszkaniowe jako środowisko życia. Studia Edukacyjne, 10, 129–145.
Google Scholar

Felder, M. (2020). Strong, weak and invisible ties: A relational perspective on urban coexistence. Sociology, 54 (4), 675–692. https://doi.org/10.1177/0038038519895938
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1177/0038038519895938

Jałowiecki, B. (1991). Wprowadzenie. W: M.S. Szczepański (red.), Rozwój regionalny, rozwój lokalny, samorząd Terytorialny, T. 32: „Miasto socjalistyczne” i świat społeczny jego mieszkańców (s. 5–11). Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Europejski Instytut Rozwoju Regionalnego.
Google Scholar

Janiszewska, A., Klima, E., Rochmińska, A. (2011). Jakość życia na łódzkich osiedlach. Space ‒ Society ‒ Economy, 10, 145–179.
Google Scholar

Janiszewska, A., Klima, E., Rochmińska, A. (2013). Poza domem – przestrzeń publiczna mieszkańców blokowisk małych miast. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 15, 271–292.
Google Scholar

Kabisch, S., Grossmann, K. (2013). Challenges for large housing estates in light of population decline and ageing: Results of a long-term survey in East Germany. Habitat International, 39, 232–239. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2012.12.003
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2012.12.003

Kadushin, Ch. (1976). Networks and circles in the production of culture. American Behavioral Scientist, 19, 769–784.
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1177/000276427601900607

Kasarda, J.D., Janowitz, M. (1974). Community attachment in mass society. University of Chicago American Sociological Review, 39, 328–339.
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.2307/2094293

Kornai, J. (1980). Economics of shortage. Amsterdam: North Holland.
Google Scholar

Kotus, J. (2006). Changes in the spatial structure of a large Polish city – the case of Poznań. Cities, 23 (5), 364–381. https://doi.org/10.1016/j.cities.2006.02.002
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1016/j.cities.2006.02.002

Kovacs, Z., Herfert, G. (2012). Development pathways of large housing estates in post-socialist cities: An international comparison. Housing Studies, 27 (3), 324–342. https://doi.org/10.1080/02673037.2012.651105
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1080/02673037.2012.651105

Kubeš, J. (2013). European post-socialist cities and their near hinterland in intra-urban geography literature. Bulletin of Geography. Socio-economic Series, 19, 19–43. https://doi.org/10.2478/bog-2013-0002
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.2478/bog-2013-0002

Łukasik, M. (2014). Renesans architektury modernizmu jako fenomen społeczny. Politeja, 27, 245–262. https://doi.org/10.12797/Politeja.11.2014.27.12
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.12797/Politeja.11.2014.27.12

Merriman, B. (2015). Three conceptions of spatial locality in Chicago School Sociology (and their significance today). The American Sociologist, 46 (2), 269–287. https://doi.org/10.1007/s12108-014-9239-4
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/s12108-014-9239-4

Nikolić, S. (2019). Pasteloza – refurbishing of the PPR heritage. Urban Development Issues, 63, 51–64. https://doi.org/10.2478/udi-2019-0016
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.2478/udi-2019-0016

Nowak, M. (2021). To, co może nam przypomnieć Szkoła Chicagowska z lat 20. i 30. XX w. Dyskusja na temat uwspólniania założeń geografii społecznej i socjologii miasta. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 56, 29–41. https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.56s.04
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.14746/rrpr.2021.56s.04

Nowak, M., Pluciński, P., Siatkowski, A. (2019). Neighbourhood circles: The study of urban neighbourhood in contemporary Poland and its basic outcomes. Człowiek i Społeczeństwo, 48, 55–73. https://doi.org/10.14746/cis.2019.48.4
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.14746/cis.2019.48.4

Nowak, M., Siatkowski, A. (2021). The late modernist community in the late socialistic block of flats: The issue of urban neighbourhood vitality in Poland. Journal of Housing and the Built Environment, 37, 101–123. https://doi.org/10.1007/s10901-021-09844-x
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/s10901-021-09844-x

Overcrowding rate by household type – EU-SILC survey (2021). Eurostat. Pobrane z: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi175/default/table?lang=en (25.10.2021).
Google Scholar

Owens, B.R. (2012). Mapping the city: Innovation and continuity in the Chicago School of Sociology, 1920–1934. The American Sociologist, 43, 264–293. https://doi.org/10.1007/s12108-012-9160-7
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/s12108-012-9160-7

Pobłocki, K. (2011). Prawo do miasta i ruralizacja świadomości w powojennej Polsce. W: M. Nowak, P. Pluciński (red.), O miejskiej sferze publicznej. Obywatelskość i konflikty o przestrzeń (s. 129–146). Kraków: Ha!art.
Google Scholar

Raport o sytuacji na rynku nieruchomości mieszkaniowych i komercyjnych w Polsce w 2020 r. (2020). Narodowy Bank Polski. Pobrane z: https://www.nbp.pl/publikacje/rynek_nieruchomosci/raport_2020.pdf (15.02.2020).
Google Scholar

Rącka, I., Palicki, S., Kostev, I. (2015). State and determinants of real estate market development in Central and Eastern European countries on the example of Poland and Bulgaria. Real Estate Management and Valuation, 23 (2), 74–87. https://doi.org/10.1515/remav-2015-0017
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1515/remav-2015-0017

RESTATE (2021). Pobrane z: http://restate.geo.uu.nl/results/(15.10.2021).
Google Scholar

Smagacz-Poziemska, M. (2017). Badania nad społecznościami lokalnymi i sąsiedztwami w mieście – perspektywa socjologiczna. W: G. Schneider-Skalska, E. Kusińska (red.), Miejskie środowisko mieszkaniowe / Urban housing environment (s. 139–155). Kraków: Politechnika Krakowska.
Google Scholar

Springer, F. (2012). Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u. Kraków: Wydawnictwo Karakter.
Google Scholar

Stanilov, K. (2007a). Taking stock of post-socialist urban development: A recapitulation. W: K. Stanilov (red.), The post-socialist city: Urban form and space transformations in Central and Eastern Europe after socialism (s. 3–17). Dordrecht: Springer.
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4020-6053-3_1

Stanilov, K. (2007b). Housing trends in Central and Eastern European cities during and after the period of transition. W: K. Stanilov (red.), The post-socialist city: Urban form and space transformations in Central and Eastern Europe after socialism (s. 173–190). Dordrecht: Springer.
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4020-6053-3_9

Szafrańska, E. (2015). Ewolucja statusu społecznego i pozycji wielkich osiedli mieszkaniowych w strukturze rezydencjalnej miast postsocjalistycznych. Wybrane przykłady. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, 52, 45–76.
Google Scholar

Szwaja, K. (1970). Przemiany rodzin robotniczych pochodzenia wiejskiego w wielkim mieście. Maszynopis powielony. Poznań: Archiwum Instytutu Socjologii UAM w Poznaniu.
Google Scholar

Tsenkova, S. (2009). Housing policy reforms in post-socialist Europe: Lost in transition. Monachium: Physica-Verlag. https://doi.org/10.1007/978-3-7908-2115-4
Google Scholar DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-7908-2115-4

Ziółkowski, J. (1964). Osiedle jako system społeczny. Studia Socjologiczne, 2, 183–209.
Google Scholar

Ziółkowski, J. (1965). Urbanizacja, miasto, osiedle. Studia socjologiczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Znaniecki, F., Ziółkowski, J. (1984). Czym jest dla ciebie miasto Poznań? Dwa konkursy 1928–1964. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

2021-12-30

Jak cytować

Nowak, M., & Siatkowski, A. (2021). Modernistyczne sąsiedztwo wielkomiejskie na tle innych form zamieszkania. Wybrane przykłady. Konwersatorium Wiedzy O Mieście, 34(6), 27–40. https://doi.org/10.18778/2543-9421.06.03

Numer

Dział

Articles