Zmiany w rzeźbie i problem zagospodarowania obszarów po wydobyciu surowców skalnych na przykładzie okolic Tarnowej (Polska Centralna)

  • Daniel Przybyszewski Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, Katedra Geografii Fizycznej, studenci kierunku Geografia, specjalność Geoekologia z ekofizjografią
  • Maja Kruszyńska Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, Katedra Geografii Fizycznej, studenci kierunku Geografia, specjalność Geoekologia z ekofizjografią
Słowa kluczowe: Antropogeniczne przekształcenia rzeźby, eksploatacja, rekultywacja, Wysoczyzna Turecka

Abstrakt

Celem artykułu jest określenie zmian w zagospodarowaniu oraz rzeźbie obszaru powydobywczego, które wynikają z przekształceń związanych z eksploatacją kruszywa. Jako obszar testowy wybrano okolice żwirowni w Tarnowej. Na podstawie zestawień i analiz kartograficznych pokazano zmiany w rzeźbie terenu. Dzięki fotografiom wykonanym z drona przedstawiono krajobraz terenów dawnej i obecnej eksploatacji kruszywa naturalnego. Wskazano kierunek rekultywacji leśnej, w którym następują zmiany. Przybliżono oraz zasugerowano koncepcję rekultywacji specjalnej, która umożliwi zagospodarowanie i wykorzystanie terenów pokopalnianych w alternatywny sposób.

Pobrania

Dane pobrania nie są jeszcze dostepne

Bibliografia

Błaszczyńska, M., Kaźmierczak, U., 2011. Zachowanie bioróżnorodności w ramach rekultywacji wyrobisk poeksploatacyjnych kopalni wapienia „Górażdże”. Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej. Studia i Materiały 132 (39), 11–22.

Boberek, K., Paulo, A., 2005. Problemy zagospodarowania wyrobisk po eksploatacji kruszywa naturalnego na przykładzie złóż w dolinie Soły między Kętami a Bielanami. Geologia 31 (2), Kraków, 153–165.

Chwastek, J., Janusz, W., Maciaszek, J., Repelowski, A., Szewczyk, J., 1990. Deformacje powierzchni terenu spowodowane działalnością górniczą. Akademia Górniczo-Hutnicza. Sozologia i Sozotechnika 30, Kraków, 7–134.

Cieśliński, Z., Jaworski, P., Szczepańska, E., 1994. Problemy ochrony i rekultywacji środowiska. Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń, 1–228.

Ciuk, E., 1970. Schematy litostratygraficzne trzeciorzędu Niżu Polskiego. Kwartalnik Geologiczny 14 (4), Warszawa, 754–771.

Czarnik, J., 1972. Paleogeografia okolic Turka w górnym trzeciorzędzie i plejstocenie. Studia Geologica Polonica 40, Kraków, 7–156.

Domosławska-Baraniecka, M.D., 1969. Ze stratygrafii i rozwoju czwartorzędu południowych Kujaw. Przewodnik XLI Zjazdu Polskiego Towarzystwa Geologicznego, Wydawnictwa Geologiczne, Konin, 49–58.

Fagiewicz, K., 2009. Obszary pogórnicze jako typ krajobrazu recepcyjnego turystyki. Problemy Ekologii Krajobrazu 25, 95–103.

Frankowski, Z., Godlewski, T., Irmiński, W., Łukasik, S., Majer, E., Nałęcz, T., Sokołowska, M., Wołkowicz, W., Chada, K., Chormiński, D., Gałkowski, P., Jaśkiewicz, K., Jurys, L., Kaczyński, Ł., Madej, M., Majer, K., Pietrzykowski, P., Samel, I., Wszędyrówny-Nast., M., 2012. Zasady dokumentowania warunków geologiczno-inżynierskich dla potrzeb rekultywacji terenów zdegradowanych. Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa, 42–44.

Gorczyca, K., Dutka, M., 2015. Analiza decyzji rekultywacyjnych i zezwoleń na odzysk/przetwarzanie odpadów o kodzie 01 04 12 wydanych w województwie lubelskim w latach 2009–2015. Raport z monitoringu aspekty prawne i środowiskowe, Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Lublin, 3–10.

Greń, K., Popiołek, E., 1990. Wpływ eksploatacji górniczej na powierzchnię i górotwór. Akademia Górniczo-Hutnicza, Skrypty uczelniane 1179, Kraków, 1–200.

Karczewska, A., 2008. Ochrona gleb i rekultywacja terenów zdegradowanych. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego, Wrocław, 1–414.

Katalog wierceń górnictwa naftowego – Turek IG 63092.

Kondracki, J., 2001. Geografia regionalna Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Krygowski, B., 1974. Niektóre problemy z morfodynamiki Niziny Wielkopolskiej. Badania Fizjograficzne nad Polską Zachodnią, Geografia fizyczna 27A, 89–156.

Lindner, L., 2005. Nowe spojrzenie na liczbę, wiek i zasięgi zlodowaceń środkowopolskich w południowej części środkowowschodniej Polski. Przegląd Geologiczny 53 (2), Warszawa, 145–150.

Łyczewska, J., 1977. Dynamika frontalna lądolodu bałtyckiego w okolicy Koła nad Wartą. Studia Geologica Polonica 52, 281–296.

Majdanowski, S., 1950. Zagadnienie rynien jeziornych na Niżu Europejskim. Badania fizjograficzne nad Polską Zachodnią 2, 35–122.

Mańkowska, A., 1980. Mapa geologiczna Polski w skali 1:200 000, arkusz Konin, wydanie A.

Mańkowska, A., 1983. Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50 000, arkusz Tuliszków.

Mańkowska, A., 1985. Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50 000, arkusz Kotwasice.

Nita, J., Myga-Piątek, U., 2010. Georóżnorodnść i geoturystyka w terenach poeksploatacyjnych na przykładzie rejonu chęcińsko-kieleckiego. Geoturystyka 3–4, 51–58. DOI: https://doi.org/10.7494/geotour.2010.22-23.51

Ostręga, A., Uberman, R., 2010. Kierunki rekultywacji i zagospodarowania – sposób wyboru, klasyfikacja i przykłady. Górnictwo i Geoinżynieria 34 (4), 445–461.

Ostrowski, J., 1995. Zasady sporządzania oceny wpływu działalności górniczej na środowisko. Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie 2, Katowice.

Prawo geologiczne i górnicze. Dz.U., 2011, nr 163, poz. 981 art. 129, Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku, tekst ujednolicony.

Prawo ochrony środowiska. Dz.U., 2001, nr 62, poz. 627, Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku, tekst ujednolicony.

Priebe-Piechowska, M., 1997. Wprowadzenie do rekultywacji środowiska gruntowo-wodnego, Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej.

Rdzany, Z., Frydrych, M., Szmidt, A., Tarnawska, K., 2015. W sprawie genezy i wieku form rzeźby glacjalnej pogranicza Wysoczyzn Kaliskiej i Tureckiej. Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Physica 14, Łódź, 37–53, http://dx.doi.org/10.18778/1427-9711.14.04 DOI: https://doi.org/10.18778/1427-9711.14.04

Siuta, J., 1998. Rekultywacja gruntów. Poradnik Instytutu Ochrony Środowiska, Warszawa.

Solon, J., Borzyszkowski, J., Bidłasik, M., Richling, R., Badora, K., Balon, J., Brzezińska-Wójcik, T., Chabudziński, Ł., Dobrowolski, R., Grzegorczyk, I., Jodłowski, M., Kistowski, M., Kot, R., Krąż, P., Lechnio, J., Macias, A., Majchrowska, A., Malinowska, E., Migoń, P., Myga-Piątek, U., Nita, J., Papińska, E., Rodzik, J., Strzyż, M., Terpiłowski, S., Ziaja, W., 2018. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data. Geographica Polonica 91 (2), 143–170, https://doi.org/GPol.0115 DOI: https://doi.org/10.7163/GPol.0115

Sołowiej, D., 1987. Podstawy metodyki oceny środowiska przyrodniczego człowieka. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań, 27–28.

Stachowski, P., Liberacki, D., Kraczkowska, K., 2018. Zagospodarowanie zbiornika wodnego wraz z otoczeniem na terenie zdewastowanym. Acta Scientiarum Polonorum, Administratio Locorum 17 (1), Poznań, 75–85. DOI: https://doi.org/10.31648/aspal.476

Szydeł, R., 1999. Zasady rekultywacji wyrobisk poeksploatacyjnych po kopalniach odkrywkowych złóż kopalin pospolitych z wykorzystaniem skały płonnej z KWK „Bogdanka”. Lubelski Urząd Wojewódzki.

Trzmiel, B., 1992. Szczegółowa mapa geologiczna Polski w skali 1:50 000, arkusz Turek (550).

Trzmiel, B., 1996, Objaśnienia do szczegółowej mapy Polski w skali 1:50 000, arkusz Turek (550).

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Dz.U., 2013, poz. 1205, Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2013 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, tekst ujednolicony.

Weremczuk, A., 2008. Rekultywacja wyrobisk poeksploatacyjnych w okolicach Łodzi i potencjał możliwości ich wykorzystania. Stowarzyszenie Geomorfologów Polskich, Landform Analysis 9, 334–338.

Widera, M., 2007. Litostratygrafia i paleotektonika kenozoiku podplejstoceńskiego Wielkopolski, Geologia. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1–224.

Wojskowy Instytut Geograficzny 1936. Mapa Szczegółowa Polski w skali 1:25 000, arkusz Brudzew (P40 S27 E).

Żelaźniewicz, A., Aleksandrowski, P., Buła, Z., Karnkowski, P.H., Konon, A., Oszczypko, N., Ślączka, A., Żaba, J., Żytko, K., 2011. Regionalizacja tektoniczna Polski. Komitet Nauk Geologicznych PAN, Wrocław, 7–14.

Opublikowane
2019-12-30
Jak cytować
Przybyszewski, D., & Kruszyńska, M. (2019). Zmiany w rzeźbie i problem zagospodarowania obszarów po wydobyciu surowców skalnych na przykładzie okolic Tarnowej (Polska Centralna). Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Physica, (18), 41-51. https://doi.org/10.18778/1427-9711.18.03
Dział
Articles