Kule szczecińskie i nieregularne konkrecje wapienno-żelaziste ze zbiorów Muzeum Geologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego i ich znaczenie  dla rekonstrukcji warunków sedymentacji w morzu oligoceńskim  okolic Szczecina – wstępne wyniki

Bernard Cedro; Przemysław Sztajner; Robert Woziński; Stanisław Musielak; Weronika Ceglarek; Andrzej Osadczuk; Krystyna Osadczuk

doi:10.18778/1427-9711.23.02

Autor

Bernard Cedro Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku https://orcid.org/0000-0002-5138-1064
Przemysław Sztajner Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku https://orcid.org/0000-0002-9031-3355
Robert Woziński Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku; Uniwersytet Szczeciński, Muzeum Geologiczne https://orcid.org/0009-0007-4056-1805
Stanisław Musielak Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku https://orcid.org/0000-0002-4770-1432
Weronika Ceglarek Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku; Szkoła Doktorska Uniwersytetu Szczecińskiego https://orcid.org/0009-0000-7011-006X
Andrzej Osadczuk Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku https://orcid.org/0000-0002-5276-2053
Krystyna Osadczuk Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk o Morzu i Środowisku https://orcid.org/0000-0001-5428-7607

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-9711.23.02

Słowa kluczowe:

Oligoceńskie piaski szczecińskie, konkrecje węglanowo-żelaziste , kule szczecińskie

Abstrakt

Kule szczecińskie oraz nieregularne konkrecje wapienno-żelaziste były powszechnie spotykane w piaskach szczecińskich związanych z transgresją morską podczas dolnego oligocenu (rupel). Wychodnie tych utworów znane są z licznych wystąpień w obrębie glacitektonicznie zaburzonych osadów czwartorzędowych okolic Szczecina, a zwłaszcza we Wzgórzach Warszewskich. Konkrecje wapienno-żelaziste, wraz z współwystępującą malakofauną oraz innymi szczątkami makroskopowymi, zawierają cenne informacje o warunkach środowiskowych panujących w morzu oligoceńskim, a także o warunkach powstawania samych konkrecji.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Beesley P.L., Ross G.J.B., Wells A. (eds.) 1998. Mollusca the Southern Synthesis 2, Fauna of Australia 5. CSIRO Publishing, Melbourne: 1–563.

Cadee M.C., Janssen A.W. 1984. Glibertturricula vervoeneni gen. et sp. nov. (Mollusca, Gastropoda, Turridae), a common species from Rupelian deposits in Belgium and Poland. Mededelingen van de Werkgroep voor Tertiaire en Kwartaire Geologie 21(4): 179–191.

Cedro B., Sztajner P. 2005. Skamieniałości oligoceńskie Pomorza Zachodniego. Środowisko Przyrodnicze Wybrzeży Zatoki Pomorskiej i Zalewu Szczecińskiego (Borówka R.K., Musielak S., red.). Oficyna in Press, Szczecin, Poland, 2005: 34–37.

Ciuk E. 1972. Utwory paleogeńskie w rejonie szczecińskim. Przegląd Geologiczny 20(11): 498.

Ciuk E. 1983. Paleogen i podłoże mezozoiczne w otworze Goleniów IG-2 w Zielonczynie woj. szczecińskie. Przegląd Geologiczny 31(7): 415–420.

Deecke W. 1907. Geologie von Pommern. Verlag von Gebrüder Borntraeger, Berlin: 1–302.

Dobracki R. 1982. Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski 1:50 000, ark. Szczecin (228). Instytut Geologiczny, Warszawa: 1–119.

Dziubińska B. 2005. Konkrecje syderytowe z warstw z Majdanu w jednostce dukielskiej. Przegląd Geologiczny 53(3): 250–251.

Gaemers P.A.M. 1981. Fish otoliths from the Middle Oligocene of Siadło Górne near Szczecin, Poland and their stratigraphical importance. Mededelingen van de Werkgroep voor Tertiaire en Kwartaire Geologie 18(3): 109–126.

Gortyńska S. 1962. Kilka uwag o oligocenie w Polsce zachodniej. Kwartalnik Geologiczny 6(1): 125–132.

Harzhauser M., Piller W.E., Steininger F.F. 2002. Circum-Mediterranean Oligo-Miocene biogeographic evolution – the gastropods’ point of view. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 183: 103–133. DOI: https://doi.org/10.1016/S0031-0182(01)00464-3

Jakubowski G. 1983. Fauna oligoceńska okolic Szczecina. Przegląd Geologiczny 31(7): 428–430.

Kociszewska-Musiałowa G., Kosmowska-Ceranowicz B. 1969. Charakterystyka osadów w okolicy Przecławia na południe od Szczecina. Prace Muzeum Ziemi 16: 337–353.

Krumbein W.C., Garrels R.M. 1952. Origin and classification of chemical sediments in terms of pH and oxidation-reduction potentials. The Journal of Geology 60(1): 1–33. DOI: https://doi.org/10.1086/625929

Leonowicz P. 2007. Origin of siderites from the Lower Jurassic Ciechocinek Formation from SW Poland. Geological Quarterly 51(1): 67–78.

Lis K., Wojtulak P., Lis G., Jelonek I. 2022. Terrigenous organic matter and formation of siderite in Bathonian ore-bearing clay formation at Gnaszyn, Poland – A petrochemical study. Annales Societatis Geologorum Poloniae 92: 295–312. DOI: https://doi.org/10.14241/asgp.2022.09

Maciąg Ł., Sztajner P. 2013. Charakterystyka tafonomiczna nagromadzeń fauny oligoceńskiej zawartej w konkrecjach piaskowcowo-wapienno-żelazistych z okolic Szczecina, z wykorzystaniem wybranych metod statystycznych. Człowiek i środowisko. Interakcje w perspektywie interdyscyplinarnej, Szczecin: 163–176.

Mizerski W. 2017. Muzeum Geologiczne na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Szczecińskiego. Przegląd Geologiczny 65(8): 480.

Narębski W. 1957. Mineralogia i geochemiczne warunki genezy tzw. syderytów fliszu karpackiego. Archiwum Mineralogiczne 21: 5–100.

Odrzywolska-Bieńkowa E. 1967. Utwory trzeciorzędowe z otworu Szczecin IG I w świetle badań mikropaleontologicznych. Geological Quarterly 11(1): 118–130. DOI: https://doi.org/10.1177/001698626701100215

Odrzywolska-Bieńkowa E. 1983. Wyniki badań mikrofaunistycznych osadów rupelu w otworze Goleniów IG-2. Przegląd Geologiczny 31(7): 425–427.

Odrzywolska-Bienkowa E., Pozaryska K., Martini E. 1978. Middle Oligocene microfossils from the Polish Lowlands: Their stratigraphical and paleogeographical significance. Acta Palaeontologica Polonica 23(3).

Reich M. 2002. „Pecten” stettinensis, von Koenen, 1868, (Molluska: Bivalvia) aus einer „Stettiner Kugel” (Oligozän). Geschiebekunde aktuell 18(1).

Schiewe M., Piotrowski A., Rydzewska U., Benedyczak R. 2023. Objaśnienia do Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50 000, ark. Szczecin (228). Państwowy Instytut Geologiczny, Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa: 1–67.

Sindowski K.H. 1936. Sediment und Fauna von Septarienton und Stettiner Sand bei Stettin. Zentralblatt für Mineralogie, Geologie und Paläontologie (B) 5: 192–206.

van den Bosch M. 1981. Elasmobranchii from limonitic sandstone of Siadło Górne near Szczecin, Poland. Mededelingen van de Werkgroep voor Tertiaire en Kwartaire Geologie 18(3): 127–131. DOI: https://doi.org/10.5553/TMD/138638782014018001001

von Koenen A. 1867. Das marine Mittel-Oligocän Nord-Deutschlands und seine Mollusken-Fauna. Erster Theil. Einleitung, Geognostische Beschreibung, Paläontologische Beschreibung der Gastropoden. Palaeontographica 16: 53–128.

Wolańska H. 1962. Stratygrafia mikropaleontologiczna oligocenu Polski zachodniej. Kwartalnik Geologiczny 6(1): 149–155.

Woźny E. 1962. Stratygrafia mikropaleontologiczna oligocenu Polski zachodniej. Kwartalnik Geologiczny 6(1): 134–146.

Zawadzki D. 2018. Najcenniejsze naukowo zbiory Muzeum Geologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego. Opuscula Musealia (25): 135–145. DOI: https://doi.org/10.4467/20843852.OM.17.013.9610