Przeobrażenia terenów pofortecznych na przykładzie Torunia w świetle koncepcji M.R.G. Conzena
DOI:
https://doi.org/10.18778/1508-1117.16.04Słowa kluczowe:
morfologia miast, fortyfikacje miejskie, przeobrażenie struktury przestrzennej miast, koncepcja fringe belt, ToruńAbstrakt
Zagospodarowanie terenów dawnych fortyfikacji w krajobrazie miast europejskich obejmuje zwykle reprezentacyjne budowle instytucjonalne i tereny o funkcjach publicznych. Stanowi czytelną strefę będącą świadectwem dawnej potęgi historycznych miast i podkreśla odrębność obszarów pofortecznych w ich strukturze przestrzennej. Tworzy jednocześnie przedłużenie zespołu staromiejskiego oraz zapewnia strefę wypoczynku i rekreacji dla mieszkańców aglomeracji miejskich. Przeobrażenia strefy dawnych fortyfikacji w Toruniu doprowadziły do powstania krajobrazu miejskiego, który można przyrównać do wielu miast europejskich. W artykule, na tle rozwoju nowożytnych fortyfikacji bastionowych w Europie i w Polsce, dokonano charakterystyki rozwoju fortyfikacji miejskich w Toruniu (cz. prawobrzeżnej), analizy ich późniejszych przeobrażeń oraz zagospodarowania w kontekście koncepcji fringe belt M.R.G. Conzena.
Bibliografia
Bartz D., Żelska M., 1977, Ewolucja przestrzenno-funkcjonalna Bydgoskiego Przedmieścia do 1975, „Rocznik Toruński”, 12, s. 37−55.
Biskup M. (red.), 2003, Historia Torunia. W czasach zaboru pruskiego (1793‒1920), t. III, cz. I, Toruń.
Bogdanowski J., 2002, Architektura obronna w krajobrazie Polski. Od Biskupina po Westerplatte, PWN, Warszawa‒Kraków
Conzen M.R.G., 1960, Alnwick, Northumberland: a Study in Town-Plan Analysis, Publication, 27, Institute of British Geographers, London DOI: https://doi.org/10.2307/621094
Conzen M.R.G., 1962, The plan analysis of an English city centre, [w:] Norborg K. (red.), Proceedings of the IGU Symposium in Urban Geography, Gleerup, Lund, s. 383−414.
Conzen M.R.G., 1969, Glossary of technical terms’ in ‘Alnwick, Northumberland: a study in town-plan analysis, Publications 27 (2nd ed.), Institute of British Geographers, s. 123−131
Conzen M.R.G., 2004, Thinking about Urban Form: Papers on Urban Morphology, 1932–1998, Peter Lang, Oxford.
Duffy C., 1979, Siege warfare: the fortress in the early modern world, 1494‒1660, Routledge and Kegan Paul, London.
Dybaś B., 1998, Fortece Rzeczypospolitej. Studium z dziejów budowy fortyfikacji stałych w państwie polsko-litewskim w XVII wieku, Toruń
Jarczewska M., 2000, Szata roślinna Promenady wrocławskiej w okresie jej świetności i obecnie, [w:] Mitkowska A. (red.), Roślinność miast historycznych (ogrody i parki o strukturalnym znaczeniu dla układów urbanistycznych), Materiały z V konferencji naukowej, Kraków
Klein F., 1914, Planty krakowskie, Towarzystwo Ochrony Piękności Miasta i Okolicy, Kraków, s. 18.
Klupsz L., 2006, Miejsce fortyfikacji we współczesnych aglomeracjach, [w:] Wilkaniec A., Wichrowski M. (red.), Fortyfikacje w przestrzeni miasta, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, Poznań.
Krajnik D., Šćitaroci M.O., Šćitaroci B.B.O., 2008, City fortifications and the form of European cities, with special reference to Croatia, „Urban Morphology”, 12(2). DOI: https://doi.org/10.51347/jum.v12i2.3944
Kristjánsdóttir S., 2001, The integration of architectural and geographical concepts in urbanmorphology: preliminary thoughts, [w:] Scheer B.C. (red.), Proceedings of the International Seminar on Urban Form, Cincinnati, Ohio, s. 113‒115.
Narębski L., 2004, Forteczny Park Kulturowy Twierdzy Toruń szansą na ochronę obszarową fortyfikacji toruńskich, [w:] Fortyfikacja europejskim dziedzictwem kultury. Forteczne parki kulturowe szansą na ochronę zabytków architektury obronnej, Materiały z konferencji naukowej, Świnoujście 8‒10 października 2004, Warszawa.
Rohrscheidt v. A.M., 2009, Polska: największe muzeum fortyfikacji na wolnym powietrzu w aspekcie rozwoju turystyki kulturowej, „Turystyka Kulturowa”, 2
Skrzyńska A., 2006, Fortyfikacje w przestrzeni miasta – sukcesja funkcji w układach przestrzennych, [w:] Wilkaniec A., Wichrowski M. (red.), Fortyfikacje w przestrzeni miasta, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, Poznań
Whitehand J.W.R., 1987, The Changing Face of Cities: A Study of Development Cycles and Urban Form, Institute of British Geographers, Special Publication 21, Blackwell, Oxford, s. 76−94
Whitehand J.W.R., 1988, Urban fringe belts: development of an idea, „Planning Perspectives”, 3, s. 47−58 DOI: https://doi.org/10.1080/02665438808725651
Whitehand J.W.R., 2001, British urban morphology: the Conzenian tradition, „Urban Morphology”, 5, s. 103‒109. DOI: https://doi.org/10.51347/jum.v5i2.3896
Whitehand J.W.R., Morton N.J., 2006, The fringe-belt phenomenon and socio-economic Change, „Urban Studies”, 43(11), s. 2047‒2066. DOI: https://doi.org/10.1080/00420980600945138
Wilkaniec A., Wichrowski M. (red.), 2006, Fortyfikacje w przestrzeni miasta, Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, Poznań
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
