Publiczny transport miejski jako narzędzia polityki zrównoważonej mobilności – na przykładzie Polski
DOI:
https://doi.org/10.18778/2082-4440.31.01Słowa kluczowe:
transport publiczny, zrównoważona mobilność, polityka transportowaAbstrakt
Założenia i cele zrównoważonej mobilności miejskiej określone są w dokumentach globalnych i krajowych, np. Agendzie ONZ 2030 oraz Polityce transportowej Państwa Polskiego na lata 2006–2025. Osiągnięcie tych celów to długi proces. Zidentyfikowano narzędzia i działania, które odgrywają fundamentalną rolę w osiągnięciu zrównoważonej mobilności. Przedstawiono i porównano różne metody pomiaru efektywności tych działań.
W artykule przedstawiono następujące hipotezy badawcze:
- osiągnięcie celów zrównoważonej mobilności poprzez rozwój oferty komunikacji zbiorowej wymaga zastosowania nowoczesnych metod zarządzania,
- konieczne jest zidentyfikowanie głównych atrybutów transportu publicznego determinujących korzystanie z tego rodzaju transportu oraz sfinansowanie tych elementów oferty przewozowej, które odpowiadają tym atrybutom.
Celem artykułu jest ocena roli transportu publicznego jako elementu zrównoważonej mobilności oraz wyjaśnienie przyczyn niezadowalających efektów polityki w Polsce.
Analizując skuteczność działań i narzędzi stosowanych w polskich miastach w osiąganiu celów zrównoważonej mobilności, do analizy wybrano procesy zarządzania w transporcie publicznym oraz kształtowania atrybutów usług transportowych i rozwiązań technicznych. Analizę przeprowadzono na przykładzie wybranych polskich miast.
Na podstawie przeprowadzonych badań autorzy sformułowali wnioski:
- idea zrównoważonego rozwoju mobilności jest elementem polityki transportowej nowoczesnych miast europejskich,
- osiągnięcie zrównoważonego rozwoju wymaga zmian w strukturze transportu miejskiego,
- skuteczna realizacja polityki zrównoważonej mobilności prowadzi do zmian zachowań transportowych,
- warunkiem zwiększenia udziału transportu zbiorowego jest podniesienie atrakcyjności jego usług.
Szczegółowe wnioski określono w odniesieniu do wybranych polskich miast, w szczególności Gdańska i Gdyni. Korzystanie z transportu publicznego przez osoby, które mogą podróżować samochodem, można ograniczyć, wpływając na swobodę korzystania z samochodów osobowych w miastach poprzez ograniczenia ruchu i parkowania. Najskuteczniejszym narzędziem ograniczającym korzystanie z prywatnych samochodów okazują się opłaty parkingowe w mieście.
Wnioski z przeprowadzonych badań pozwoliły potwierdzić hipotezy badawcze artykułu.
Pobrania
Bibliografia
Badania i opracowanie planu transportowego aglomeracji poznańskiej. Etap I. (2013), http://www.plantap.pl/assets/Uploads/Tekst-etap-I.pdf (accessed: 15.03.2019).
Banister D. (2008), The sustainable mobility paradigm, “Transport Policy”, 15(2), https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2007.10.005 DOI: https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2007.10.005
Banister D., Stead D. (2004), Impact of information and communications technology on transport, “Transports Reviews”, 24(5). DOI: https://doi.org/10.1080/0144164042000206060
Bauer M. (2015), Dyskusja o zasadności prowadzenia kompleksowych badań ruchu w ramach narodowego spisu powszechnego, “Transport Miejski i Regionalny”, 5, https://www.researchgate.net/publication/303646540_DYSKUSJA_ZASADNOSCI_PROWADZENIA_KOMPLEKSOWYCH_BADAN_RUCHU_W_RAMACH_NARODOWEGO_SPISU_POWSZECHNEGO (accessed: 10.03.2020).
Berlin.de (2018), Bicycle Routes and Facilities, https://web.archive.org/web/20080922140453/ http://www.stadtentwicklung.berlin.de/verkehr/radverkehrsanlagen/en/radwege.shtml (accessed: 7.07.2019).
Biuro Rozwoju Gdańska (2016), Gdańskie Badania Ruchu. https://www.brg.gda.pl/attachments/article/282/Raport-III.pdf (accessed: 20.03.2019).
Braun Kohlová M. (2009), Everyday travel mode choice and its determinants: trip attributes versus lifestyle, http://www.feem-web.it/ess/files/braunkohlova.pdf (accessed: 20.12.2019).
Bryniarska Z., Starowicz W. (2010), Wyniki badań systemów publicznego transportu zbiorowego w miastach, SITK w Krakowie, Kraków.
Campos V.B.G., Ramos R.A.R., e Silva Correia D. de M. (2009), Multi-criteria analysis procedure for sustainable mobility evaluation in urban areas, “Journal of Advanced Transportation”, 43(4). DOI: https://doi.org/10.1002/atr.5670430403
Carlsson F. (2003), The demand for intercity public transport: The case of business passengers, “Applied Economics”, 35(1). DOI: https://doi.org/10.1080/00036840210158921
Carse A., Goodman A., Mackett R.L., Panter J., Ogilvie D. (2013), The factors influencing car use in a cycle-friendly city: The case of Cambridge, “Journal of Transport Geography”, 28. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2012.10.013
Cascajo R., Monzón A. (2014), Assessing the passengers’ perception of implemented advanced management measures in bus service, http://oa.upm.es/36976/1/INVE_MEM_2014_197741.pdf (accessed: 20.12.2019).
Cats O., Susilo Y.O., Reimal T. (2017), The prospects of fare-free public transport: evidence from Tallinn, “Transportation”, 44. DOI: https://doi.org/10.1007/s11116-016-9695-5
Christiansen P., Engebretsen Ø., Fearnley N., Hanssen J.U. (2017), Parking facilities and the built environment: Impacts on travel behaviour, “Transportation Research Part A: Policy and Practice”, 95. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tra.2016.10.025
Dill J., Voros K. (2007), Factors Affecting Bicycling Demand: Initial Survey Findings from the Portland, Oregon, “Region. Transportation Research Record” 2031(1), https://doi.org/10.3141/2031-02 DOI: https://doi.org/10.3141/2031-02
Drechsler W. (2005), The rise and demise of the new public management, “Post-Autistic Economics Review”, 33, http://www.paecon.net/PAEReview/wholeissues/issue33.pdf (accessed: 8.01.2019)
Eboli L., Mazzulla G. (2008), A stated preference experiment for measuring service quality in public transport, “Transport Planning and Technology”, 31(5). DOI: https://doi.org/10.1080/03081060802364471
EPOMM, http://www.epomm.eu/tems/compare_cities.phtml (accessed: 5.10.2020).
Epomm (2010), Managing Mobility for a Better Future, http://www.epomm.eu/docs/1499/Max_Brochure_PL.pdf (accessed: 20.10.2019)
Fishman E., Washington S., Haworth N. (2014), Bike share’s impact on car use: Evidence from the United States, Great Britain, and Australia, “Transportation Research Part D: Transport and Environment”, 31, https://doi.org/10.1016/j.trd.2014.05.013 DOI: https://doi.org/10.1016/j.trd.2014.05.013
Gillis D., Semanjski I., Lauwers D. (2016), How to monitor sustainable mobility in cities? Literature review in the frame of creating a set of sustainable mobility indicators, “Sustainability”, 8(1): 29. DOI: https://doi.org/10.3390/su8010029
Główny Urząd Statystyczny (2016), Bank Danych Lokalnych, https://bdl.stat.gov.pl/BDL/start (accessed: 3.03.2020).
Goldman T., Gorham R. (2006), Sustainable urban transport: Four innovative directions, “Technology in Society”, 28(1). DOI: https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2005.10.007
Goodwin P., Cairns S., Dargay J., Hanly M. et al. (2004), Changing travel behaviour. Components, https://www.researchgate.net/publication/32885786_Changing_travel_behaviour#fullTextFileContent (accessed: 7.03.2019).
Graviter F.J., Forzano L-A.B. (2011), Research Methods for the Behavioural Sciences, Cengage Learning Inc., USA, https://www.cengage.co.uk/books/9781337613316/ (accessed: 8.03.2019).
Haghshenas H., Vaziri M. (2012), Urban sustainable transportation indicators for global comparison, “Ecological Indicators”, 15(1). DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2011.09.010
Hess D.B. (2017), Decrypting fare-free public transport in Tallinn, Estonia, “Case Studies on Transport Policy”, 5(4). DOI: https://doi.org/10.1016/j.cstp.2017.10.002
Holmgren J. (2007), Meta-analysis of public transport demand, “Transportation Research Part A: Policy and Practice”, 41(10): 1021–1035. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tra.2007.06.003
Hughes M. (2012), Measure for Measure: Using Performance Information in Tough Times, APSE, https://www.apse.org.uk/apse/index.cfm/research/current-research-programme/measure-for-measure-using-performance-information-in-tough-times/measure-for-measure-using-performance-information-in-tough-times/ (accessed: 13.01.2019).
IGKM (2013), Raport o stanie komunikacji miejskiej w Polsce za lata 2000–2012, Warszawa, http://docplayer.pl/5735559-Raport-o-stanie-komunikacji-miejskiej-w-polsce-w-latach-2000-2012.html (accessed: 10.01.2019).
IGKM (2018), Komunikacja miejska w liczbach. Dane za 12 miesięcy 2017 r., Warszawa.
Izba Gospodarcza Komunikacji Miejskiej (1998), Komunikacja miejska w liczbach. Dane za 12 miesięcy 1997 r., Warszawa.
Joumard R., Gudmundsson H. (2010), Indicators of environmental sustainability in transport: an interdisciplinary approach to methods, https://backend.orbit.dtu.dk/ws/portalfiles/portal/5719272/Joumard+%26+Gudmundsson+2010+Indicators_EST_May_2010.pdf (accessed: 10.12.2019).
Litman T. (2004), Transit Price Elasticities and Cross-Elasticities, “Journal of Public Transportation”, 7(2). DOI: https://doi.org/10.5038/2375-0901.7.2.3
Litman T. (2008), Valuing Transit Service Quality Improvements, “Journal of Public DOI: https://doi.org/10.5038/2375-0901.11.2.3
Transportation”, 11(2).
Litman T. (2016), When Are Bus Lanes Warranted? Victoria Transportation Policy Institute, https://www.vtpi.org/blw.pdf (accessed: 7.03.2019).
Matulin M., Bošnjak I., Šimunovič L. (2009), Different approaches to the modal split calculation in urban areas [Internet], Conference proceedings of ICTS 2009: “Transport, Maritime and Logistics Science”, https://bib.irb.hr/datoteka/414598.Matulin20Bosnjak20Simunovic.pdf (accessed: 19.03.2019).
Ministry of Funds and Regional Policy (2015), National Urban Policy 2023, Warsaw.
Ministry of Infrastructure (2002), State Transport Policy for the years 2006–2025, Warsaw.
Młodzieżowa Rada Miasta Poznania (2018), Uchwała nr LXVI/2/2018 Młodzieżowej Rady Miasta Poznania, Poznań.
Mobility in Cities. Database. (2018), https://www.uitp.org/MCD (accessed: 20.07.2019).
New Urban Agenda, https://habitat3.org/the-new-urban-agenda/ (accessed: 5.10.2020).
Nicolas J.P., Pochet P., Poimboeuf H. (2003), Towards sustainable mobility indicators: Application to the Lyons conurbation, “Transport Policy”, 10(3). DOI: https://doi.org/10.1016/S0967-070X(03)00021-0
Nykvist B., Whitmarsh L. (2008), A multi-level analysis of sustainable mobility transitions: Niche development in the UK and Sweden, “Technological Forecasting and Social Change”, 75(9). DOI: https://doi.org/10.1016/j.techfore.2008.05.006
Okraszewska R., Romanowska A., Wołek M., Oskarbski J., Birr K., Jamroz K. (2018), Integration of a multilevel transport system model into sustainable Urban mobility planning, “Sustainability”, 10(2), 479: 1–20. DOI: https://doi.org/10.3390/su10020479
Parasuraman A., Zeithaml V., Berry L. (1988), SERVQUAL: A Multiple-Item Scale for Measuring Consumer Perceptions of Service Quality, “Journal of Retailing”, 64(1).
Potocki K., Brocato R.C. (1995), A system of management for organisational improvement, “Journal Hopkins APL Technical Digest”, 16(04).
Pticina I. (2011), The methodology of data collection about public transport service quality. The 11th International Conference, “Reliability and statistics in Transportation and Communication”, http://www.tsi.lv/sites/default/files/editor/science/Publikacii/RelStat_11/sess_3_pticina_ed.pdf (accessed: 14.02.2020).
Rada Miasta st. Warszawy (2014), Plan zrównoważonego rozwoju transportu zbiorowego dla m. st. Warszawy z uwzględnieniem transportu zbiorowego organizowanego na podstawie porozumień z gminami sąsiadującymi, http://transport.um.warszawa.pl/sites/default/files/PlanTransportowy_tekst ze spisem terści_0.pdf (accessed: 15.07.2019).
Rada V.D. de, Martín V.M. (2014), Random Route and Quota Sampling: Do They Offer Any Advantage over Probably Sampling Methods?, “Open Journal of Statistics”, 04(05). DOI: https://doi.org/10.4236/ojs.2014.45038
Redman L., Friman M., Gärling T., Hartig T. (2013), Quality attributes of public transport that attract car users: A research review, “Transport Policy”, 25. DOI: https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2012.11.005
Reichert A., Holz-Rau C. (2015), Mode Use in Long-Distance Travel, “Journal of Transport Land Use”, 8(2). DOI: https://doi.org/10.5198/jtlu.2015.576
Rietveld P. (2005), Six reasons why supply-oriented indicators systematically overestimate service quality in public transport, “Transport Reviews”, 25(3). DOI: https://doi.org/10.1080/0144164042000335814
Samochody osobowe zarejestrowane w Polsce (2017), http://www.cepik.gov.pl/dla-obywateli/usluga-statystyczna (accessed: 10.08.2019).
Shiftan Y., Golani A. (2005), Effect of Auto Restraint on Travel Behaviour, “Transportation Research Record”, 1932(1). DOI: https://doi.org/10.1177/0361198105193200118
Starowicz W. (2001), Kształtowanie jakości usług przewozowych w miejskim transporcie zbiorowym, Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Steg L. (2003), Can Public Transport Compete With The Private Car?, “IATSS Research”, 27(2). DOI: https://doi.org/10.1016/S0386-1112(14)60141-2
Suchorzewski W., Rozkwitalska C. (1997), Raport o stanie komunikacji miejskiej w 1996 roku, Sterowanie i zarządzanie ruchem w komunikacji miejskiej, http://www.igkm.pl/site/publikacje/pub_raport96.pdf (accessed: 10.08.2019).
Tafidis P., Sdoukopoulos A., Pitsiava-Latinopoulou M. (2017), Sustainable urban mobility indicators: Policy versus practice in the case of Greek cities, “Transportation Research Procedia”, 24. DOI: https://doi.org/10.1016/j.trpro.2017.05.122
UITP (2002), Public transport for sustainable mobility, https://www.uitp.org/public-transport-sustainable-mobility (accessed: 13.03.2020).
UN (2015), We are transforming the world: the 2030 Agenda for Sustainable Development, Resolution adopted by the UN General Assembly on September 25, UN on October 21, 2015 A / RES / 70/1.
United Nations (2015), Sustainable Development Goals UNDP.
Urząd Miasta Kraków (2013), Kompleksowe badania ruchu w Krakowie, https://www.bip.krakow.pl/zalaczniki/dokumenty/n/207255/karta (accessed: 10.01.2019).
Urząd Miasta Warszawa (2016), Warszawskie Badanie Ruchu 2015 wraz z opracowaniem modelu ruchu, http://transport.um.warszawa.pl/sites/default/files/WBR 2015 SYNTEZA POL.pdf (accessed: 7.01.2019).
Urząd Miasta Wrocław (2018), Kompleksowe badania ruchu we Wrocławiu i otoczeniu, http://bip.um.wroc.pl/artykul/565/37499/kompleksowe-badania-ruchu-we-wroclawiu-i-otoczeniu-kbr-2018 (accessed: 7.02.2020).
WBCSD (2015), Methodology and indicator calculation method for Sustainable Urban Mobility, WBCSD – World Business Council for Sustainable Development, https://www.eltis.org/resources/tools/metodology-and-indicator-cal-culation-method-sustainable-urban-mobility (accessed: 7.11.2019).
Wollmann H. (2004), Local government reforms in Great Britain, Sweden, Germany and France: Between multi-function and single-purpose organisations, “Local Government Studies”, 30(4). DOI: https://doi.org/10.1080/0300393042000318030
Xu S.J., Chow J. (2018), A longitudinal study of bike infrastructure impact on bikeshare system performance, Researchgate.Net. (January): 1–20, https://www.researchgate.net/profile/Susan_Xu5/publication/320273966_A_longitudinal_study_of_bike_infrastructure_impact_on_bike-share_system_performance/links/5a219ec6a6fdcc8e8664f56b/A-longitudinal-study-of-bike-infrastructure-impact-on-bike-share-system (accessed: 6.07.2019).
Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni (2016), Preferencje i zachowania komunikacyjne mieszkańców Gdyni Raport z badań marketingowych 2015, http://www.zkmgdynia.pl/admin/__pliki__/A4_zkmgdynia-PZKMG-raport2015.pdf (accessed: 7.01.2020).
Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni (2019), Preferencje i zachowania komunikacyjne mieszkańców Gdyni w 2018 r., https://zkmgdynia.pl/files/Pliki%20do%20pobrania%20-%20inne/Preferencje%20i%20zachowania%20komunikacyjne%20mieszka%C5%84c%C3%B3w%20Gdyni%202018.pdf (accessed: 27.10.2020).
Ziefle M., Wilkowska W. (2015), What makes people change their preferences in public transportation – Opinions in different user groups. In: Lecture Notes of the Institute for Computer Sciences, Social-Informatics and Telecommunications Engineering, LNICST. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-319-19743-2_21
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
