Czynniki determinujące opinię publiczną w Polsce w kwestii przyjęcia euro
DOI:
https://doi.org/10.18778/2082-4440.49.03Słowa kluczowe:
euro, model logitowy, stosunek Polaków do euroAbstrakt
Celem pracy jest analiza poglądów Polaków dotyczących przyjęcia euro w Polsce oraz zidentyfikowanie czynników, które determinują ich stosunek do tej kwestii. Do analiz wykorzystano wyniki badań opinii publicznej Flash Eurobarometer, na podstawie których skonstruowano modele logitowe zmiennej dychotomicznej oddzielnie dla każdego roku. Badaniem objęto okres 2020–2022, który charakteryzował się dużą niestabilnością z powodu pandemii COVID-19 oraz wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie. W analizowanym okresie nie tylko wzrosło poparcie dla euro, ale również poprawił się stan wiedzy na temat tej waluty i zwiększyła świadomość korzyści płynących z posługiwania się euro. Badanie wykazało, że dwa czynniki miały najsilniejszy wpływ na niechęć Polaków wobec euro w tym okresie: (1) przekonanie respondentów o istnieniu głównie negatywnych skutków przyjęcia wspólnej waluty oraz (2) odczuwanie przez respondentów różnego rodzaju obaw dotyczących np. możliwości wzrostu cen, utraty przez Polskę tożsamości oraz kontroli nad polityką gospodarczą czy trudności z przystosowaniem się do stosowania euro. Wśród innych czynników determinujących stosunek Polaków wobec euro należy wymienić: wiek, płeć, poziom wykształcenia, wielkość miejsca zamieszkania oraz pozycję na rynku pracy.
Pobrania
Bibliografia
Allam S.M., Goerres A. (2008), Adopting the Euro in Post-Communist Countries: An Analysis of the Attitudes Toward the Single Currency, MPIfG Discussion Paper No. 08/01, https://doi.org/10.2139/ssrn.1084941 DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.1084941
Allam S.M., Goerres A. (2011), Economics, Politics or Identities? Explaining Individual Support for the Euro in New EU Member States in Central and Eastern Europe, „Europe-Asia Studies”, 63(8): 1399–1424, https://doi.org/10.1080/09668136.2011.601110 DOI: https://doi.org/10.1080/09668136.2011.601110
Backé P., Beckmann E. (2020), What Drives People’s Expectations of Euro Adoption? – Evidence from the OeNB Euro Survey on Selected CESEE Countries, „Focus on European Economic Integration”, Oesterreichische Nationalbank, Q4/20: 57–79.
Banasik M., Czempik D. (2012), Korzyści i zagrożenia wynikające z wprowadzenia euro w Polsce – analiza teoretyczna i praktyczna na podstawie przeprowadzonych badań, [w:] A. Samborski (red.), Uwarunkowania zachowań podmiotów rynkowych – szanse i zagrożenia, Poznań–Chorzów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, s. 87–108.
Banducci S.A., Karp J.A., Loedel P.H. (2003), The Euro, Economic Interests and Multi-Level Governance: Examining Support for the Common Currency, „European Journal of Political Research”, 42(5): 685–703, https://doi.org/10.1111/1475-6765.00100 DOI: https://doi.org/10.1111/1475-6765.00100
Banducci S.A., Karp J.A., Loedel P.H. (2009), Economic Interests and Public Support for the Euro, „Journal of European Public Policy”, 16(4): 564–581, https://doi.org/10.1080/13501760902872643 DOI: https://doi.org/10.1080/13501760902872643
Cameron A.C., Trivedi P.K. (2005), Microeconometrics: Methods and Applications, Cambridge: Cambridge University Press, https://doi.org/10.1017/CBO9780511811241 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511811241
Conflitti C. (2011), Opinion Surveys on the Euro: A Multilevel Multinomial Logistic Analysis, „European Economics: Macroeconomics & Monetary Economics eJournal”, https://doi.org/10.2139/ssrn.1700249 DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.1700249
Franchino F., Segatti P. (2017), Public Opinion on the Eurozone Fiscal Union: Evidence from Survey Experiments in Italy, „Journal of European Public Policy”, 26(1): 126–148, https://doi.org/10.1080/13501763.2017.1400087 DOI: https://doi.org/10.1080/13501763.2017.1400087
Gabel M., Hix S. (2005), Understanding Public Support for British Membership of the Single Currency, „Political Studies”, 53(1): 65–81, https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2005.00517.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.2005.00517.x
Gerunov A., Atanasov I., Yanchev M., Shalvardjiev D., Mengov G., Egbert H., Dineva L., Pantcheva R., Korcheva A. (2024), Drivers of Perceptions towards Euro Adoption among the Young: Evidence from Bulgaria, „Access Journal”, 5(2): 185–206, https://doi.org/10.46656/access.2024.5.2(1) DOI: https://doi.org/10.46656/access.2024.5.2(1)
Gruszczyński M. (2012), Modele zmiennych jakościowych dwumianowych, [w:] M. Gruszczyński (red.), Mikroekonometria. Modele i metody analizy danych indywidualnych, wyd. 2 rozsz., Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer.
Hobolt S.B., Leblond P. (2009), Is My Crown Better Than Your Euro? Exchange Rates and Public Opinion on the European Single Currency, „European Union Politics”, 10(2): 202–225, https://doi.org/10.1177/1465116509103368 DOI: https://doi.org/10.1177/1465116509103368
Hobolt S.B., Wratil C. (2015), Public Opinion and the Crisis: The Dynamics of Support for the Euro, „Journal of European Public Policy”, 22(2): 238–256, https://doi.org/10.1080/13501763.2014.994022 DOI: https://doi.org/10.1080/13501763.2014.994022
Hooghe L., Marks G. (2005), Calculation, Community and Cues: Public Opinion on European Integration, „European Union Politics”, 6(4): 419–443, https://doi.org/10.1177/1465116505057816 DOI: https://doi.org/10.1177/1465116505057816
Isengard B., Schneider T. (2006), The Euro and Its Perception in the German Population, Universität Flensburg Discussion Paper No. 11, Flensburg.
Jonung L. (2004), To Be or Not to Be in the Euro? Benefits and Costs of Monetary Unification as Perceived by Voters in the Swedish Euro Referendum 2003, „European Economy”, Economic Papers No. 205, European Commission.
Jonung L., Conflitti C. (2008), Is the Euro Advantageous? Does it Foster European Feelings? Europeans on the Euro after Five Years, „European Economy”, Economic Papers No. 313, European Commission.
Jonung L., Vlachos J. (2007), The Euro – What’s in It for Me? An Economic Analysis of the Swedish Euro Referendum of 2003, „European Economy”, Economic Papers No. 296, European Commission.
Jupille J., Leblang D. (2007), Voting for Change: Calculation, Community, and Euro Referendums, „International Organization”, 61(4): 763–782, http://www.jstor.org/stable/4498167 DOI: https://doi.org/10.1017/S0020818307070269
Kaltenthaler K.C., Anderson C.J. (2001), Europeans and Their Money: Explaining Public Support for the Common European Currency, „European Journal of Political Research”, 40: 139–170, https://doi.org/10.1111/1475-6765.00593 DOI: https://doi.org/10.1111/1475-6765.00593
Kang Y.D., Oh C.R. (2020), Spreading Euroscepticism and Its Macro-Level Determinants: Empirical Analysis of Eurobarometer Survey in 2004–2017, „Journal of Contemporary European Studies”, 28(3): 348–365, https://doi.org/10.1080/14782804.2020.1733498 DOI: https://doi.org/10.1080/14782804.2020.1733498
Kersan-Škabić I. (2019), Comparison of Public Opinion on the Euro in the EU New Member States, „Ekonomski vjesnik”, 32(2): 487–502, https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1629978 DOI: https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1629978
Long J.S., Freese J. (2001), Regression Models for Categorical Dependent Variables Using Stata, Texas: Stata Press.
Maddala G.S. (2006), Ekonometria, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mączka K., Milewicz M., Rodziejczak K., Hodun M. (2023), Pieniądze to nie wszystko? Przyjęcie euro w Polsce z perspektywy młodszego i starszego pokolenia, Projekt Polska, Warszawa: Fundacja Wolności Gospodarczej.
Požega Ž., Crnković B., Katolik Kovačević A. (2023), The Attitudes toward the Euro Adoption in Croatia, „Ekonomski pregled”, 74(4): 612–630, https://doi.org/10.32910/ep.74.4.6 DOI: https://doi.org/10.32910/ep.74.4.6
Rosati D.K. (2022), Euro. Mity i fakty, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Roth F., Baake E., Jonung L., Nowak-Lehmann D.F. (2022a), Revisiting Public Support for the Euro, 1999–2017: Accounting for the Crisis and the Recovery, [w:] F. Roth (red.), Public Support for the Euro: Essays on Labor Productivity, Monetary Economics, and Political Economy, Vol. 2, Springer, s. 21–45, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_2 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_2
Roth F., Jonung L. (2022b), Public Support for the Euro and Trust in the ECB: The First Two Decades of the Common Currency, [w:] F. Roth (red.), Public Support for the Euro: Essays on Labor Productivity, Monetary Economics, and Political Economy, Vol. 2, Springer, s. 1–19, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_1 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_1
Roth F., Jonung L., Nowak-Lehmann D.F. (2022c), Crisis and Public Support for the Euro, 1990–2014, [w:] F. Roth (red.), Public Support for the Euro: Essays on Labor Productivity, Monetary Economics, and Political Economy, Vol. 2, Springer, s. 55–91, https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_4 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-86024-0_4
Torój A., Osińska J. (2011), Greek Ricochet? What Drove Poles’ Attitudes to the Euro in 2009–2010, „Bank i Kredyt”, 43(4): 29–84.
Euro czy złoty? – opinie Polaków na temat wprowadzenia euro w Polsce (2025), Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna, https://panelariadna.pl/news/euro-czy-zloty-opinie-polakow-na-temat-wprowadzenia-euro-w-polsce
Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2020), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 487, https://search.gesis.org/research_data/ZA7638
Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2021), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 492, https://search.gesis.org/research_data/ZA7769
Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2022), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 508, https://search.gesis.org/research_data/ZA7884
Introduction of the euro in the Member States that have not yet adopted the common currency (2023), Flash Eurobarometer, European Commission, no. 527, https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2982
Polska w Unii Europejskiej (2018), Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS), https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2018/K_166_18.PDF
Przyjęcie wspólnej waluty euro (2019), Kantar Public, https://public.kantarpolska.com/archiwumraportow/files/2019/12/K.063_Euro_O012a-19.pdf
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana). Protokół (nr 13) w sprawie kryteriów konwergencji (Dz. Urz. UE C 326/1 z 26.10.2012)
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
