The Strategic Culture of Lithuania
DOI:
https://doi.org/10.18778/1427-9657.14.2.05Keywords:
Lithuania, strategic culture, Russo-Ukrainian war, European Union, Polish-Lithuanian relationsAbstract
The main objective of this article is to present and analyze the aspects shaping Lithuania’s strategic culture, which determines the directions of its security policy implementation. The Second Republic of Lithuania, which from its inception fully upheld the historical legacy of interwar Lithuania in maintaining distance from Poland and broader regional cooperation, has had to contend with factors that have been outdated since 2014. Concurrently, amid the shifting political landscape in Europe following the outbreak of the war in eastern Ukraine, it is effecting a turnaround in relations with Poland and a reappraisal of the actions pursued on the international stage.
References
Baluk, W., Mac, P. 2024. Kultura strategiczna Federacji Rosyjskiej podczas rządów Władimira Putina. Eastern Review 12(2), s. 7–35. https://doi.org/10.18778/1427-9657.12.08
Bartoszewski, B. 2023. Porównanie stanu relacji polsko-litewskich przed rosyjską agresją na Ukrainę w 2014 roku i po niej. W: A. Kisztelińska-Węgrzyńska, N. Matiaszczyk (red.), Granice i obszary wpływów w polityce wewnętrznej i relacjach międzynarodowych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 155–173. https://doi.org/10.18778/8331-316-0.08
Batūra, R. 2009. Į Laisvę Baltijos keliu 1988–2009. Vilnius.
Biblioteka Sejmowa. 1992. Akt konstytucyjny Republiki Litewskiej O nieprzystępowaniu Republiki Litewskiej do postradzieckich Związków Wschodnich, https://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/litwa-d.html (dostęp: 26.11.2025).
Biersztańska, K. 2022. Dalia Grybauskaitė. „Baltic Iron Lady”, która zmieniła narrację o „państwie małym” w polityce zagranicznej Republiki Litewskiej. Sprawy Międzynarodowe 75(1), s. 107–131. https://doi.org/10.35757/SM.2022.75.1.01
Buchowski, K. 2013. Polityka zagraniczna Litwy 1990–2012. Białystok: Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.
Buchowski, K. 2024. Historia polityczna Litwy 1987–2004. Od sowieckiej republiki związkowej do integracji ze światem Zachodu. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. https://doi.org/10.33918/25386549-202402011
Budrytė, D. 2023. ‘A Decolonising Moment of Sorts’: The Baltic States’ Vicarious Identification with Ukraine and Related Domestic and Foreign Policy Developments. Central European Journal of International and Security Studies 17(4), s. 82–105. https://doi.org/10.51870/YPIJ8030
Chmielewski, B. 2022. Litwa: krok w kierunku zapisu nazwisk w formie oryginalnej. Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2022-01-21/litwa-krok-w-kierunku-zapisu-nazwisk-w-formie-oryginalnej (dostęp: 28.03.2026).
Chojnacki, I. 2015. Linią LitPol Link popłynął pierwszy prąd. WNP, https://www.wnp.pl/energia/linia-litpol-link-poplynal-pierwszy-prad,261747.html (dostęp: 21.11.2025).
Dzieje.pl. 2020. W Wilnie zapłonęły ogniska pamięci ofiar 13 stycznia 1991 r. Dzieje, https://dzieje.pl/aktualnosci/w-wilnie-zaplonely-ogniska-pamieci-ofiar-13-stycznia-1991-r (dostęp: 14.12.2025).
Eidintas, A., Juodis, D., Surgailis, G. 2020. Partizanų generolas Jonas Žemaitis–Vytautas. Vilnius.
Eismontas, R., Pukszto, A. 2024. Lithuania and the Three Seas Initiative: From Skepticism to Leadership. W: A. Orzelska-Stączek (red.), The Three Seas Initiative. An Original Concept of Regional Cooperation in Different Approaches. Warsaw: Institute of Political Studies of the Polish Academy of Sciences, s. 109–132.
ENTSO-E (2025, 9 lutego). ENTSO-E confirms successful synchronization of the Continental European electricity system with the systems of the Baltic countries, https://www.entsoe.eu/news/2025/02/09/entso-e-confirms-successful-synchronization-of-the-continental-european-electricity-system-with-the-systems-of-the-baltic-countries/ (dostęp: 22.11.2025).
European Commission. 2009. Five Years of Enlarged EU. Economic Achievements and Challenges, European Economy, 1.
European Council. 2020. Remarks by President Charles Michel after the EU-China leaders’ meeting via video conference, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/09/14/remarks-by-president-charles-michel-after-the-eu-china-leaders-meeting-via-video-conference/ (dostęp: 30.03.2026).
Ferenczy, Z.A. 2022. Lithuania’s Values-Based Foreign Policy Toward a Rebalance in EU-China Relations?, Taiwan Strategists 13, s. 1–20.
Firewicz, A. 2001. Litwa po raz drugi. Toruń: Adam Marszałek.
Gieszczyński, W. 2008. Refleksje z Muzeum Ofiar Ludobójstwa w Wilnie. Echa Przeszłości IX, s. 409–413.
Gostomski, E. 2015. Droga Litwy do strefy euro. Ekonomia Międzynarodowa 11, s. 95–105. https://doi.org/10.18778/2082-4440.11.01
Gray, C.S. 1986. Nuclear Strategy and National Style. Hamilton Press: Abt Books.
Grigas, A. 2013. The Baltic States in the EU: Yesterday, Today and Tomorrow. Notre Europe: Jacques Delors Institute.
Grynia, A. 2015. Klimat inwestycyjny na Litwie a przejęcie Rafinerii w Możejkach. Optimum. Studia ekonomiczne 73(1), s. 152–165. https://doi.org/10.15290/ose.2015.01.73.13
Hebda, W. 2024. Gas from the South, Not from Russia: The Possibility of Distributing Natural Gas from the Eastern Mediterranean to Poland and Central Europe. Energies 17(6), 1469. https://doi.org/10.3390/en17061469
Hud, B. 2024. Od unii lubelskiej do rzezi wołyńskich. Cztery eseje o historii polsko-ukraińskiej. Warszawa: Pracownia.
Janeliūnas, T. 2019. D. Grybauskaitės doktrina: Lietuvos užsienio politikos kaita 2009–2019 m. Vilnius.
Jasiulevičienė, R. 2010. Peculiarities of Human Rights Process in Lithuania (1993–2006). Europa Orientalis. Studia z dziejów Europy Wschodniej i państw bałtyckich 2, s. 329–336. https://apcz.umk.pl/EO/article/view/EO.2010.017
Jundo-Kaliszewska, B. 2019. Zakładnicy historii. Mniejszość polska w postradzieckiej Litwie. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8142-196-6
Jundo-Kaliszewska, B., Urbanovič, J. 2024. Inicjatywa Trójmorza a priorytety Litwy w polityce bezpieczeństwa. Analiza szczytów w Wilnie i Warszawie. Eastern Review 13(1), s. 49–65. https://doi.org/10.18778/1427-9657.13.07
Kancelaria Prezydenta RP. 2018. Rozmowy Prezydentów Polski i Litwy, https://t.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/andrzej-duda/aktualnosci/wizyty-zagraniczne/rozmowy-prezydentow-polski-i-litwy-plen,3027 (dostęp: 25.02.2026).
Kancelaria Sejmu RP. 1994. Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy, sporządzony w Wilnie dnia 26 kwietnia 1994 r., https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19950150071 (dostęp: 18.12.2025).
Kancelaria Sejmu RP. 2001. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Litewskiej dotycząca współpracy w dziedzinie obronności, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20020060117/O/M20020117.pdf (dostęp: 21.12.2025).
Kancelaria Sejmu RP. 2021. Święto Narodowe Trzeciego Maja w 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji. Uroczystości z udziałem Marszałek Sejmu, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/komunikat.xsp?documentId=35CAD3218423750EC12586CA0048B461&symbol=M_WYDARZENIA_KOMUNIKAT (dostęp: 28.03.2026).
Kardaś, S., Kędzierski, M., Łoskot-Strachota, A. (2022, 7 kwietnia). Gazowa zimna wojna? Przejęcie przez Niemcy kontroli nad Gazprom Germania GmbH. Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2022-04-07/gazowa-zimna-wojna-przejecie-przez-niemcy-kontroli-nad-gazprom (dostęp: 21.11.2025).
Kuczyńska-Zonik, A. 2017. Państwa bałtyckie: trzy modele rozwoju. Wschodni Rocznik Humanistyczny 14(3), s. 107–125.
Kuczyńska-Zonik, A. 2024. Strategie bezpieczeństwa i obrony państw Europy Środkowej: Litwa, Łotwa i Estonia. Lublin: Instytut Europy Środkowej.
Lašas, A. 2012. When History Matters: Baltic and Polish Reactions to the Russo-Georgian War. Europe-Asia Studies 64(6), 1061–1075. https://doi.org/10.1080/09668136.2012.691724
Lietuvos Respublikos Seimas. 2009. Dėl Jono Žemaičio pripažinimo Lietuvos valstybės vadovu, https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.339103 (dostęp: 12.12.2025).
LRT (2023, 5 września). Prezydencki doradca Jaroslav Neverovič zmienił zapis swojego imienia i nazwiska na Jarek Niewierowicz, https://www.lrt.lt/pl/wiadomosci/1261/2069944/prezydencki-doradca-jaroslav-neverovic-zmienil-zapis-swojego-imienia-i-nazwiska-na-jarek-niewierowicz (dostęp: 23.05.2026).
Łoskot-Strachota, A. (2025, 19 marca). Polityka energetyczna w czasie wojny i transformacji. Priorytety państw Europy Środkowo-Wschodniej i Niemiec. Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/Raport-OSW_Polityka%20energetyczna%20w%20czasie%20wojny%20i%20transformacji-www_1.pdf (dostęp: 5.06.2026).
Malużinas, M. 2022a. Ewolucja systemu politycznego Pierwszej i Drugiej Republiki. Poznań: FNCE.
Malużinas, M. 2022b. Polityka zagraniczna prezydenta Litwy – Ginatasa Nausėdy w latach 2019–2022. Kontynuacja czy zmiana? Środkowoeuropejskie Studia Polityczne i Medioznawcze 4, s. 65–96. https://doi.org/10.14746/ssp.2022.4.4
Malużinas, M. 2023. The Role of Small States in Promoting International Security: Lithuania Strategy. Przegląd Strategiczny 16, s. 155–166. https://doi.org/10.14746/ps.2023.1.11
Nekrašas, E., Stefanowicz, M. 2011. Refleksje nad litewską polityką zagraniczną. Politeja 16, s. 79–94.
Pawłowski K. 2020. Bukareszteńska Dziewiątka: współpraca państw wschodniej flanki NATO. IEŚ Policy Papers 4.
Pieszko, A. 2017. Umowa pomiędzy Orlenem a kolejami litewskimi zakończyła spór o taryfy. Kurier Wileński, https://kurierwilenski.lt/2017/06/28/umowa-pomiedzy-orlenem-a-kolejami-litewskimi-zakonczyla-spor-o-taryfy/ (dostęp: 23.02.2026).
Radczenko, A. 2011. Reforma polskiego szkolnictwa na Litwie. W Polityce, https://wpolityce.pl/polityka/117996-radczenko-reforma-polskiego-szkolnictwa-na-litwie (dostęp: 4.06.2026).
Reginia-Zacharski, J. 2020. Obszary bezpieczeństwa Inicjatywy Trójmorza. Sprawy Międzynarodowe 73(2), s. 45–63. https://doi.org/10.35757/SM.2020.73.2.11
Šešelgytė, M. 2010. Security Culture of Lithuania. Lithuanian Foreign Policy Review 24, s. 23–40.
Sidorkiewicz, K. 2014. Polityczne zaangażowanie mniejszości polskiej na Litwie po wyborach parlamentarnych 2012 roku. Polityka i Społeczeństwo 12(1), s. 39–56.
Sidorkiewicz, K. 2015. Polska i Litwa w latach 2009–2013: dobre czy trudne sąsiedztwo? Przegląd Wschodnioeuropejski 6(2), s. 69–84.
Simonsen, S.G. 2001. Compatriot Games: Explaining the ‘Diaspora Linkage’ in Russia’s Military Withdrawal from the Baltic States. Europe-Asia Studies 53(5), s. 771–791. https://doi.org/10.1080/09668130120060260
Smalec, Ł. 2012. Kultura strategiczna a paradygmat realistyczny. Krytyka, rywalizacja i perspektywy współpracy. e-Politykon 2, s. 29–48.
Snyder, J.L. 1977. The Soviet Strategic Culture: Implications for Limited Nuclear Operations. Santa-Monica, CA: RAND Corporation, https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/reports/2005/R2154.pdf (dostęp: 24.11.2025).
Starkauskas, J. 2005. Struktury wykonawcze stalinowskiego terroru na Litwie w latach 1944–1956. W: P. Niwiński (red.). Aparat represji a opór społeczeństwa wobec systemu komunistycznego w Polsce i na Litwie w latach 1944–1956. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej (s. 69–76).
Steć, M. 2022. Jastrzębia polityka jako odpowiedź na zagrożenia. Litwa „oblężoną twierdzą” wschodniej flanki NATO. Klub Jagielloński, https://klubjagiellonski.pl/2022/08/13/jastrzebia-polityka-jako-odpowiedz-na-zagrozenia-litwa-oblezona-twierdza-wschodniej-flanki-nato/ (dostęp: 31.03.2026).
Surmacz, B. 2022. Wstęp. W: B. Surmacz (red.). Strategie bezpieczeństwa i obrony państw Europy Środkowej: Bułgaria, Rumunia, Serbia, Ukraina. Lublin: Instytut Europy Środkowej (s. 9–11).
Szymajda, M. 2019. Linia kolejowa z rafinerii w Możejkach do Renge odbudowana. PKN Orlen zadowolony. Rynek Kolejowy, https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/linia-kolejowa-z-rafinerii-w-mozejkach-do-renge-odbudowana-pkn-orlen-zadowolony-94961.html (dostęp: 28.03.2026).
Szymański, P. 2018. Polityka obronna Litwy w latach 2014–2018. Gdańskie Studia Międzynarodowe 16(1–2), s. 65–89. https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/gsm/article/view/2934
United Nations. 1991. Admission of Lithuania to membership in the United Nations, https://unscr.com/en/resolutions/711/ (dostęp: 29.03.2026).
Wilnoteka. 2024. 20 lat w Unii Europejskiej Litwy, Łotwy i Estonii, https://wilnoteka.lt/artykul/20-lat-w-unii-europejskiej-litwy-lotwy-i-estonii (dostęp: 30.03.2026).
Wołkonowski, J. 2018. Kraje bałtyckie w strefie euro. W: M. Götz, M. Markiewicz, B. Nowak, W.M. Orłowski (red.), Jak żyć z Euro? Doświadczenia krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Warszawa: Polska Fundacja im. Roberta Schumana (s. 33–42).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Aleksander Zalech
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
