Symbolika akwatyczna w „Fachowcu” Wacława Berenta

Iwona E. Rusek

doi:10.18778/2299-7458.04.10

Autor

Iwona E. Rusek Uniwersytet w Białymstoku, Katedra Badań Filologicznych „Wschód-Zachód” Uniwersytet Warszawski, Pracownia Modernizmu Europy Środkowej i Wschodniej

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.04.10

Słowa kluczowe:

Wacław Berent, „Fachowiec”, poznanie, wyzwolenie, wodny żywioł

Abstrakt

Podstawowy klucz interpretacyjny, jakiego używali w stosunku do debiutanckiej powieści Wacława Berenta badacze, odnosił się wyłącznie do kategorii związanych z epoką pozytywizmu oraz obowiązującej w jej obrębie kategorii naturalizmu. Takie podejście, a raczej użyta przez historyków literatury metoda, sprawiły, że „Fachowca” uznano za powieść z jednej strony przestarzałą, z drugiej interpretacyjnie płaską i nieciekawą. Toteż autorka niniejszego artykułu postanowiła, sięgając do symboliczno-mitycznymi asocjacji związanych z żywiołem wody, przełamać obowiązujące dotąd schematy badawcze. Podjęta w tekście analiza objęła szereg zjawisk i kategorii (płacz, ślina, jezioro, mgła) przyporządkowanych żywiołowi wody, które odsłoniły interesujące konteksty interpretacyjne powieści Berenta. Najważniejszy z nich dotyczy głównego bohatera, gdyż pozwala prześledzić dokonującą się w nim przemianę. Misterium wyzwolenia, jakiego doświadcza Kazimierz Zaliwski, stanowi sens opowiadanej przez niego historii, a dla każdego czytelnika „Fachowca”, staje się wezwaniem do pracy nad poznaniem własnej istoty.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Iwona E. Rusek - Uniwersytet w Białymstoku, Katedra Badań Filologicznych „Wschód-Zachód” Uniwersytet Warszawski, Pracownia Modernizmu Europy Środkowej i Wschodniej

współpracowniczka Katedry Badań Filologicznych „Wschód-Zachód” Uniwersytetu w Białymstoku oraz Pracowni Modernizmu Europy Środkowej i Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują: literaturę polską od romantyzmu do modernizmu, filozofię Artura Schopenhauera, twórczość Juliusza Słowackiego, Wacława Berenta, Stanisława Wyspiańskiego oraz Jerzego Grotowskiego. Autorka książek: „Pragnienie – Symbol – Mit. Studium o «Próchnie» Wacława Berenta” (Warszawa 2013); „Poznaj samego siebie. O «Fachowcu» Wacława Berenta” (Warszawa 2014).

Bibliografia

Berent W., Fachowiec, Warszawa 1955.

Biedermann H., Leksykon symboli, przekł. J. Rubinowicz, Warszawa 2003.

Cassirer E., Mit i religia, [w:] tegoż, Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, przekł. A. Staniewska, przedmowa B. Suchodolski, Warszawa 1998.

Chajęcka P., „I powlokło się życie szarym, jednostajnym szlakiem”. O kolorach w „Fachowcu” Wacława Berenta, „LiteRacje” 2013 nr 4 (31).

Cirlot J.E., Słownik symboli, przekł. I. Kania, Kraków 2001.

Danielewiczowa M., Wacław Berent – wielki zapomniany (Na trzydziestą rocznicę zgonu), „Wiadomości”, rok XXV, nr 48 (1287), Londyn, 29 listopada 1970.

Dąbrowski G., Rytuały przejścia a użycie substancji psychoaktywnych, Wrocław 2006.

Eliade M., Inicjacja. Obrzędy. Stowarzyszenia tajemne. Narodziny mistyczne, przekł. K. Kocjan, Kraków 1997.

Eliade M., Obrazy i symbole. Szkice o symbolizmie magiczno-religijnym, przekł. M. i P. Rodakowie, Warszawa 1998.

Frutiger A., Człowiek i jego znaki, przekł. Cz. Tomaszewska, Warszawa 2003.

Gennep A. van, Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, przekł. B. Biały, wstęp J. Tokarska-Bakir, Warszawa 2006.

Grzeniewski L.B., Berent: poza biografią, „Współczesność” 1962, nr 20/100.

Kerenyi K., Mitologia Greków, przekł. R. Reszke, Warszawa 2002.

Klinger W., Ambrozja i Styks a woda żywa i martwa. Studium mitologiczno-porównawcze, Kraków 1906.

Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 1990.

Kowalski P., Kultura magiczna. Omen, przesąd, znaczenie, Warszawa 2007.

Kowalski P., Woda żywa. Opowieść o wodzie, zdrowiu, higienie i dietetyce, Wrocław 2002.

Linde M.B.S., Słownik języka polskiego, Warszawa 1951.

Nałkowska Z., Dzienniki czasu wojny, oprac. H. Kirchner, Warszawa 1974, s. 144.

Nowaczyński A., Małpie zwierciadło. Wybór pism satyrycznych, tom I, 1897–1904, Kraków 1974.

Platon, Fedon, przekł. W. Witwicki, Warszawa 2004.

Platon, Fileb, przekł. W. Witwicki, Kęty 1999.

Rusek I.E., Wprowadzenie, [w:] tejże, Poznaj samego siebie. O „Fachowcu” Wa-cława Berenta, Warszawa 2014.

Słownik symboli. Herder, przekł. J. Prokopiuk, Warszawa 2009.

Tresidder J., Słownik symboli, przekł. B. Stokłosa, Warszawa 2005.

Vernant J.-P., Mityczne aspekty pamięci, przekł. A. Wolicki, „Konteksty” 2003, nr 3–4.

Wesołowska E., Królewscy tułacze u Seneki, Szekspira i Słowackiego, [w:] Inspi-racje Grecji antycznej w dramacie doby romantyzmu. Rekonesans, red. M. Kalinowskiej, Toruń 2002.

Zieliński T., Religia starożytnej Grecji, Toruń 2001.