Dzieje grzechu Stefana Żeromskiego w zwierciadle dyskursu maladycznego
DOI:
https://doi.org/10.18778/2299-7458.14.10Słowa kluczowe:
choroba, syndrom Adèle, Dzieje grzechu, Stefan ŻeromskiAbstrakt
Artykuł ten poświęcony jest próbie odczytania losów Ewy Pobratyńskiej z perspektywy maladycznej. Historia bohaterki Dziejów grzechu w wielu punktach zbieżna jest z syndromem Adèle, określanym przez psychologów jako zaburzenie o charakterze urojeniowo-obsesyjnym. Jego nazwa ściśle wiąże się z postacią historyczną – Adèle Hugo, córką słynnego pisarza, która została porzucona przez ukochanego mężczyznę, czego skutkiem była obsesja na jego punkcie. W powieści Żeromski rejestruje stadia rozwoju choroby, zwracając uwagę na dolegliwości somatyczne, będące konsekwencją skrajnych emocji (od euforii do depresji). Po utracie ukochanego Pobratyńska idealizuje jego postać. Tak jak osoby z syndromem Adèle, podąża za śladami ukochanego, popadając w autodestrukcję. Bohaterka traci kontrolę nad własnym życiem, co staje się początkiem rozpadu jej tożsamości.
Pobrania
Bibliografia
Augustynek A., Psychopatologia człowieka dorosłego, Warszawa 2015.
Google Scholar
Babilas D., Wiktoria znaczy zwycięstwo. Kulturowe oblicze brytyjskiej królowej, Warszawa 2012. https://doi.org/10.31338/uw.9788323510857
Google Scholar
Bełtowska I., Z takiej miłości można umrzeć. To syndrom Adele, 1.02.2024, https://www.medonet.pl/psyche/zaburzenia-psychiczne,z-takiej-milosci-mozna-umrzec--to-syndrom-adele,artykul,42493139.html [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar
Cegielski T., Tabu a samotność w kulturze wiktoriańskiej Anglii, [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2006, s. 31–53.
Google Scholar
Augustynek A., Psychopatologia człowieka dorosłego, Warszawa 2015.
Google Scholar
Babilas D., Wiktoria znaczy zwycięstwo. Kulturowe oblicze brytyjskiej królowej, Warszawa 2012. https://doi.org/10.31338/uw.9788323510857
Google Scholar
Bełtowska I., Z takiej miłości można umrzeć. To syndrom Adele, 1.02.2024, https://www.medonet.pl/psyche/zaburzenia-psychiczne,z-takiej-milosci-mozna-umrzec--to-syndrom-adele,artykul,42493139.html [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar
Cegielski T., Tabu a samotność w kulturze wiktoriańskiej Anglii, [w:] Kobieta i rewolucja obyczajowa. Społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2006, s. 31–53.
Google Scholar
Matuszek G., Inteligenci w przestrzeni zła (Żeromskiego „Dzieje grzechu”), [w:] Żeromski. Tradycja i eksperyment, idea i układ J. Ławski, red. A. Janicka, A. Kowalczykowa, G. Kowalski, Białystok–Rapperswil 2013, s. 307–317.
Google Scholar
Ociepa J., „Dzieje grzechu” Stefana Żeromskiego – chaos i nihilizm, [w:] Czytanie modernizmu, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2004, s. 227–252.
Google Scholar
Orzeszkowa E., Listy, t. 1, Dwugłosy, Warszawa 1937.
Google Scholar
Paszek J., Żeromski, Wrocław 2001.
Google Scholar
Popiel M., „Dokąd płynie ta woda, dokąd płynie”… (o „Dziejach grzechu” S. Żeromskiego), „Ruch Literacki” 1980, z. 5(122), s. 349–361.
Google Scholar
Samborska-Kukuć D., Syndrom Charouska. Tomasza Judyma problemy z tożsamością, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2016, nr 3(33), s. 155–170. https://doi.org/10.18778/1505-9057.33.07
Google Scholar
Sobieraj T., Heroizm i antynomie nowoczesności. Wokół światopoglądu Stefana Żeromskiego, [w:] Światy Stefana Żeromskiego, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2005, s. 401–421.
Google Scholar
Sobieraj T., Modernistyczne powieści wędrówek. Rekonesans, [w:] Czytanie modernizmu, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2004, s. 253–276.
Google Scholar
Stusińska E., „Dzieje grzechu” Stefana Żeromskiego, [w:] E. Stusińska, Dzieje grzechu. Dyskurs pornograficzny w polskiej prozie XX wieku, Gdańsk 2018, s. 119–152.
Google Scholar
Szubert M., Choroba, ciało, grzech. Kulturowe studia maladyczne, Opole 2022.
Google Scholar
Szubert M., Dyskurs maladyczny – perspektywy badawcze, [w:] Fragmenty dyskursu maladycznego, red. M. Ganczar, I. Gielata, M. Ładoń, Gdańsk 2019, s. 17–35.
Google Scholar
Trześniowski D., Kim jest Ewa Pobratyńska? Rzecz o antypsychologizmie Żeromskiego, [w:] Światy Stefana Żeromskiego, red. M. Olszewska, G. Bąbiak, Warszawa 2005, s. 423–435.
Google Scholar
Urbaniak-Piotrowska M., Na czym polega zespół Adele? Przyczyny i objawy „choroby miłości”, 27.10.2023, https://zwierciadlo.pl/psychologia/536704,1,na-czym-polega-zespol-adele-przyczyny-i-objawy-choroby-milosci. read [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar
Wojas K., Zespół Adele – przyczyny, objawy i skutki „choroby miłości”, 7.06.2021, https://wylecz.to/psychologia-i-psychiatria/zespol-adele-przyczyny-objawy-i-skutki-choroby-milosci/ [dostęp: 6.04.2025].
Google Scholar
Zalewska A., Kim była a/i kim jest Ewa Pobratyńska. „Dzieje grzechu” wczoraj i dzisiaj, [w:] Stefan Żeromski. Kim był? Kim jest? Materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej Kielce 2-4 października 2014 r., red. Z.J. Adamczyk, słowo wstępne A. Dąbrowski, panel dyskusyjny zredagowała G. Borkowska, Kielce 2015, s. 228–243.
Google Scholar
Zdanowicz A., Metafizyka i życie społeczne. Stefan Żeromski wobec problemów współczesności, Warszawa 2005.
Google Scholar
Żeromski S., Dzieje grzechu, Kraków 2003.
Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dariusz Piechota

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

