Vir Romanus – probus, honestus, benevolus? Postulowane cechy Rzymianina a wizerunki władców dynastii julijsko-klaudyjskiej w wybranych passusach dzieł antycznych

Autor

  • Edyta Gryksa Uniwersytet Śląski

DOI:

https://doi.org/10.18778/1733-0319.23.08

Słowa kluczowe:

Julio-Claudian dynasty, Roman virtues, historiographical images of the Roman emperors

Abstrakt

The aim of the article is an attempt to present a dichotomic image of the Roman ruler. It is concentrated on traditional features, understood as postulated in relation to person in power, such as justice, honesty, modesty and self-control. All of them belong to the canon of virtutes Romanae, and obedience toward them was characteristic of Roman society until the fall of Carthage. Along with its fall, the disappearance of true morality can be observed. The important turning point there is the reign of Augustus who, by undertaking the revival of old values, introduces a new order to the state. The article describes the rulers of the Julio-Claudian dynasty, and the emphasis is placed on a dualistic image of their behaviour (positive versus negative) presented in ancient texts by Tacitus, Suetonius, Velleius Paterculus and Florus.

Biogram autora

Edyta Gryksa, Uniwersytet Śląski

dr Edyta Gryksa (Uniwersytet Śląski w Katowicach) – Assistant Professor in Department of Classical Philology at the University of Silesia in Poland. The Author of a monograph Florus’ vision of Rome (Tarnów 2017) and co-author of Nemesianus in the ancient hunting tradition (written with Anna Kucz). Her interests focus on Roman historiography (especially in The Roman Empire) as well as on history and tradition of ancient military (Master thesis: Gladius and ensis in the Roman civilization). A member of the Polish Philological Association and the Roman Society. At present she is conducting a research on hunting and pastoral poetry (output of Grattius Faliscus and Calpurnius Siculus).

Bibliografia

Cicero M. Tulius (1890). Scripta quae manserunt omnia. Mueller, C.F.W. (red.). Lipsiae: Teubner.
Google Scholar

Florus (2012). Oeuvres. Transl. P. Jal. Paris: Les Belles Lettres.
Google Scholar

Sallustius Crispus (1981). Bellum Iugurthinum. Kurfess, A. (red.). Leipzig: Velhagen & Klasing.
Google Scholar

Suetonius Tranquillus C. (2003). De vita Caesarum libri VIII. Ihm, M. (red.). Lipsiae: Teubner.
Google Scholar

Tacitus P. Cornelius (1925). Annales. Goelzer, H. (red.). Paris: Les Belles Lettres.
Google Scholar

Velleius Paterculus (1988). Historiarum ad M. Vinicium consulem libri duo. Watt, W.S. (red.). Leipzig: Bibliotheca Teubneriana.
Google Scholar

Florus, L.A. (2006). Zarys dziejów rzymskich. Przeł. I. Lewandowski. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Liwiusz Titus (1968). Dzieje Rzymu od założenia miasta. Ks. 1–5. Przeł. A. Kościółek. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Salustius Gajus Crispus (2006). Sprzysiężenie Katyliny i wojna z Jugurtą. Przeł. K. Kumaniecki. Wrocław: Drukarnia Trzaska.
Google Scholar

Swetoniusz (1987). Żywoty cezarów. Przeł. J. Niemirska-Pliszczyńska. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Tacyt (2004). Dzieła. T. 1–2. Przeł. S. Hammer. Warszawa: Czytelnik.
Google Scholar

Wellejusz Paterkulus (1970). Historia rzymska. Przeł. E. Zwolski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Ankersmit, F. (2002). Pochwała subiektywności. W: Domańska, E. (red.). Pamięć, etyka i historia. Angloamerykańska teoria historiografii lat dziewięćdziesiątych. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar

Balmaceda, C. (2014). „The Virtues of Tiberius in Velleius Histories”. Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte. Bd. 63, H. 3. 340–363.
Google Scholar

Baumann, R. (2006). Human Rights in ancient Rome. London: Routledge Classical Monographs.
Google Scholar

Beard, M. (2016). SPQR. Historia starożytnego Rzymu. Przeł. N. Radomski. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
Google Scholar

Berdowski, P. (2014). Pietas erga patriam: Ideology and Politics in Rome in Early First Century BC. The Evidence from Coins and Glandae Inscriptae. W: Twardowska, K., Salamon M. et al. (red.). Within the Circle of Ancient Ideas and Virtutes. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”.
Google Scholar

Canfield, L.H. (1913). The Early Persecutions of the Christians, New York: University of Columbia.
Google Scholar

Cochran, L.R. (1980). „Suetonius’ Conception of Imperial Character”. Biography 3 (3). 189–201.
Google Scholar

Dziuba, A. (2004). Curiositas w Historii rzymskiej Wellejusza Paterkulusa. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Google Scholar

Epplett, Ch. (2019). Gladiatorzy i walki z dzikimi zwierzętami na arenach. Kraków: Wydawnictwo Astra s.c.
Google Scholar

Faversani, F. (2014). „Quinquennius Neronis e a ideia de um bom governo”. Phoînix 20–1. 158–177.
Google Scholar

Ferrill, A. (1991). Caligula: Emperor of Rome. London: Thames and Hudson.
Google Scholar

Garrison, J. (1992). Pietas from Vergil to Dryden. Pennsylvania: The Pennsylvania Stat. University Press.
Google Scholar

Górska, M. (2012). „Obraz początków pryncypatu w II księdze Historii rzymskiej Wellejusza Paterkulusa na podstawie językowych wykładników wartościowania”. Wratislaviensium Studia Classica olim Classica Wratislaviensia I (XXXII). 7–25.
Google Scholar

Grethlein, J. (2013). Experience and Teleology in Ancient Historiography. Futures Past from Herodotus to Augustine. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Griffin, M. (2018). Neron. Koniec dynastii. Oświęcim: Napoleon V.
Google Scholar

Gryksa, E. (2015). „Śmierć jako pietas erga patriam w historiografii starożytnego Rzymu”. Littera Antiqua 10. 218–228.
Google Scholar

Gryksa, E. (2017a). Obraz Rzymu u Florusa. Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos.
Google Scholar

Gryksa, E. (2017b). Mira et incredibilia w rzymskich dziełach historiograficznych Florusa, Tacyta i Liwiusza. W: Wolny M., Chudzikowska-Wołoszyn M. (red.). Paradoksologia w starożytności i średniowieczu. Olsztyn: Zakład Poligraficzny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Google Scholar

Heck, D. (2009). „Problem filologii. Metoda filologiczna – dzisiaj?” Litteraria XXXVII. 7–18.
Google Scholar

Hurley, D.W. (2011). Gaius Suetonius Tranquillus. The Caesars. Translated with Introductions and Notes by D.W. Hurley. Cambridge: Hackett Publishing Company.
Google Scholar

Jończyk, Ł. (2015). Tyberiusz i Druzus jako wodzowie Augusta w świetle relacji Wellejusza Paterkulusa i Kasjusza Diona. W: Kowalski, H., Madejski P. (red.). Armia, systemy obronne i ideologiczno-religijne aspekty wojny w imperium rzymskim. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Karakasis, E. (2018). T. Calpurnius Siculus. A pastoral Poet in Neronian Rome. Berlin: De Gruyter.
Google Scholar

Katz, R.S. (1972). „The Illness of Caligula”. The Classical World 65 (10). 223–225.
Google Scholar

Langlands, R. (2006). Sexual Morality in Ancient Rome. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Lewandowski, I. (2007). Historiografia rzymska. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar

Marincola, J. (1997). Authority and Tradition in Ancient Historiography. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Morgan, T. (2007). Popular Morality in the Early Empire. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Paschalis, M. (1997). Virgil’s Aeneid: Semantic Relations and Proper Name. Oxford: Clarendon Press.
Google Scholar

Paul, H. (2011). Hayden White. The Historical Imagination. Cambridge: Polity Press.
Google Scholar

Pierrard, P. (1984). Historia kościoła katolickiego. Warszawa: PAX.
Google Scholar

Pigoń, J. (1996). W kręgu pojęć politycznych Tacyta: libertas – moderatio. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Polo, F.P. (2003). Dziejopisarstwo, mos maiorum i rzymska tożsamość. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Google Scholar

Richardson, J.S. (2012). Augustan Rome 44 BC to AD 14. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Google Scholar

Sajkowski, R. (2004). Domus Augusta – domus divina. W: Morawiecki, L., Berdowski, P. (red.). Ideologia i propaganda w starożytności. Rzeszów: Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne „Fraza”.
Google Scholar

Sidwell, B. (2010). „Gaius Caligula’s Mental Illness”. The Classical World 103 (2). 183–206.
Google Scholar

Syme, R. (1964). „The Historian Servilius Nonianius”. Hermes 92. 408–424.
Google Scholar

Syme, R. (1978). „Mendacity in Velleius”. American Journal of Philology 99. 45–63.
Google Scholar

Syme, R. (1980). „Biographers of the Caesars”. Museum Helveticum 37 (2). 104–128.
Google Scholar

Wardle, D. (2012). „Suetonius on Augustus as God and Man”. The Classical Quarterly 62 (1). 307–326.
Google Scholar

Weinstock, S. (1960). „Pax and the Ara Pacis”. Journal of Roman Studies 50 (1–2). 44–58.
Google Scholar

Wilkinson, S. (2012). Republicanism during the Early Roman Empire. London: Continuum.
Google Scholar

Wolski, J. (1987). Swetoniusz – historyk. W: Swetoniusz. Żywoty Cezarów. Przeł. J. Niemirska-Pliszczyńska. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Zanker, P. (1999). August i potęga obrazów. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
Google Scholar

Zoch, P.A. (2012). Ancient Rome: An Introductory History. Oclahoma: University of Oclahoma Press.
Google Scholar

##submission.downloads##

Opublikowane

2020-12-18

Jak cytować

Gryksa, E. (2020). Vir Romanus – probus, honestus, benevolus? Postulowane cechy Rzymianina a wizerunki władców dynastii julijsko-klaudyjskiej w wybranych passusach dzieł antycznych. Collectanea Philologica, (23), 111-127. https://doi.org/10.18778/1733-0319.23.08

Numer

Dział

Articles