Zarys historii przemian topograficznych przykościelnej części Spycimierza (gmina Uniejów)

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-8403.10.03

Słowa kluczowe:

Spycimierz, gmina Uniejów, Boże Ciało, badania archeologiczne

Abstrakt

Celem prezentowanego opracowania jest próba nakreślenia charakteru przemian przestrzennych, zachodzących na przestrzeni wieków w obrębie posesji zlokalizowanych na wprost kościoła (dz. nr ewid. 406), poprzedzających ostateczne uformowanie współczesnego zagospodarowania tego obszaru. Poniższe ustalenia mają charakter wprowadzający do mających miejsce w 2021 r. ratowniczych badań archeologicznych, które odbywały się przed rozpoczęciem budowy Centrum Historyczno-Kulturalnego „Spycimierskie Boże Ciało”, obejmującej północną część posesji oznaczonej na poniższej mapie jako „obszar inwestycji”. Przedstawienie wniosków, które mogłyby znaleźć zastosowanie w prowadzonych na określonym obszarze pracach archeologicznych wymagało jak najpełniejszego rozpoznania zasobu materiałów źródłowych, ale również dokonania ich znaczącej selekcji. W ramach podsumowania przeprowadzono syntezę zgromadzonych informacji oraz zaproponowano periodyzację przemian topograficznych analizowanego obszaru, wydzielając pięć faz chronologicznych

Bibliografia

Chlebowski B., Sulimierski F., Walewski W., Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 11, Warszawa 1890.
Google Scholar

Figlus T., Rozwój układu ruralistycznego Spycimierza na tle dziejów osadnictwa w świetle badań geograficzno-historycznych i archeologicznych, „Biuletyn Uniejowski” 2015, t. 4, s. 73‒94.
Google Scholar

Grabarczyk T., Kowalska-Pietrzak A., Szymczak J., Uniejowskie strony: karty z przeszłości odległej, nieznanej i bliskiej gminy Uniejów, Łódź‒Uniejów 2008,
Google Scholar

Jakimowicz R., Sprawozdanie z działalności Państwowego Konserwatora Zabytków Przedhistorycznych Okręgu Warszawskiego za rok 1923, „Wiadomości Archeologiczne” 1925, t. IX, z. 3‒4, s. 305‒331.
Google Scholar

Kamińska J., Grody wczesnośredniowieczne ziem Polski środkowej na tle osadnictwa, „Acta Archaeologica Universitatis Lodziensis” 1953, nr 2.
Google Scholar

Kietlińska A., Dąbrowska T., Cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich we wsi Spicimierz, pow. Turek, „Materiały Starożytne” 1963, t. IX, s. 143‒252.
Google Scholar

Kulesza M., Morfogeneza miast na obszarze Polski Środkowej w okresie przedrozbiorowym. Dawne województwa łęczyckie i sieradzkie, Łódź 2001.
Google Scholar

Nadolski A., Spicymierz nad Wartą, średniowieczny zespół osadniczy, „Archeologia Polski” 1966, t. 10, z. 2, s. 701‒712.
Google Scholar

Poklewski T., Spicymierska włość grodowa w średniowieczu. Obraz gospodarczy, Łódź 1975.
Google Scholar

Rosin R., Warunki naturalne, drogi lądowe i rozwój terytorialno-administracyjny, [w:] J. Śmiałowski (red.), Szkice z dziejów Sieradzkiego, Łódź 1977, s. 12‒30.
Google Scholar

Rosin R., Zajączkowski S. M., Osadnictwo i stosunki własnościowe sieradzkiego na przełomie późnego średniowiecza i czasów nowożytnych, [w:] T. J. Horbacz, L. Kajzer (red.), Między północą a południem. Sieradzkie i wieluńskie w późnym średniowieczu i czasach nowożytnych. Materiały z sesji naukowej w Kościerzynie koło Sieradza (4‒6 grudnia 1991 r.), Sieradz 1993, s. 31‒47
Google Scholar

Różańska W., Cmentarzysko łużyckie z młodszego okresu halsztackiego w Spicymierzu, pow. Turek, „Materiały Starożytne” 1958, t. IV, s. 145‒156.
Google Scholar

Rutkowski H., Granice państwowych jednostek terytorialnych, [w:] Atlas Historyczny Polski. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku, cz. II, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 26‒29
Google Scholar

Sikora J., Grodziska wczesnośredniowieczne Polski Centralnej. Archeologiczne badania nieinwazyjne z lat 2013‒2016, Łódź 2017.
Google Scholar

Skoiński J., Spicimierz. Gród i kasztelania. Szkic historyczny, Łódź 1936.
Google Scholar

Szymczakowa A., Nobiles Siradienses. Rody Porajów, Pomianów, Gryfów, Kopaczów i Pobogów, Łódź 2011.
Google Scholar

Wąsicki J., Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793‒1806, Studium historyczno-prawne, Wrocław 1957.
Google Scholar

Zajączkowski S., Zajączkowski S.M., Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, cz. II, Łódź 1970.
Google Scholar

Karta KEZAL stanowiska AZP 62-45/177, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi.
Google Scholar

Nierychlewska A., Rybacki Z., Opracowanie wraz ze sprawozdaniem z badań archeologicznych w Spycimierzu, gm. Uniejów, pow. poddębicki, woj. łódzkie, przeprowadzonych w 2020 r. w związku z realizacją inwestycji polegającą na budowie ołtarza św. Julianny z Cornillon, Łódź 2020, mps w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Łodzi.
Google Scholar

Gall Anonim, Cronica et gesta ducum sive principum Polonorum, wyd. K. Maleczyński, Kraków 1952.
Google Scholar

Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584, wyd. K. J. Turowski, Kraków 1858 (udostępnione w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/31164/edition/48455/content ).
Google Scholar

Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski, seria I, I/II, II, [online] https://www.wbc.poznan.pl/ [dostęp: 22.03.2021].
Google Scholar

Łaski J., Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej, t. 1 obejmujący archidiakonaty: gnieźnieński, uniejowski i kurzelowski: z poręki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego, podług kodeksów rękopiśmiennych Archiwum Gnieźnieńskiego i Kaliskiego, wyd. J. Korytkowski, Gniezno 1880.
Google Scholar

Tabela miast, wsi, osad Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biurze Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji, t. 2, Warszawa 1827, [online] https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/110117?id=110117 [dostęp: 20.03.2021].
Google Scholar

Taryfa podymnego z 1775 r., Verzeichniß aller adelichen, geistlichen und königlichen Oertern in Polen, nach den Woiwodschaften und Districten, und mit Bemerkung der Anzahl der Rauchfänge in jedem Orte, „Magazin für die neue Historie und Geographie” 1788, t. 22, [online] https://books.google.pl/books?id=X4lOAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=pl#v=onepage&q&f=false [dostęp: 20.03.2021].
Google Scholar

Archiwum Narodowe w Krakowie: Zbiór Zygmunta Glogera 2/233, 2/324.
Google Scholar

Archiwum Państwowe w Kaliszu: Naczelnik Powiatu Kaliskiego 14/346.
Google Scholar

Archiwum Państwowe w Łodzi: Urząd Gubernialny Kaliski do Spraw Włościańskich 1117, 1118, 1118a, 1120, 3134; Dyrekcja Szkolna Kaliska 276, 1526.
Google Scholar

Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu: Powiatowa Komisja Sprawiedliwości w Sieradzu 519.
Google Scholar

AMS M751, M753 Poland, M752 East Prussia 1:50 000, 2921 IV Uniejów (1963 r.), http://maps.mapywig.org/m/ALLIED_maps/series/AMS_M752-753_050K//AMS_M751_POLAND_50K_2921_IV_UNIEJOW_ed_1_1963.jpg [dostęp: 21.03.2021].
Google Scholar

Mapa Administracyjna Rzeczypospolitej Polskiej 1:300 000, ark. 24 (64), 1937 r., http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/300K_admin/MARP_24_LODZ_1937.jpg [dostęp: 21.03.2021].
Google Scholar

Mapa Szczegółowa Polski, Oberkommando des Heeres, P41 S27 C (4127 C) Brückstädt (Unjejow), http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/025K_german/4127_C_Brueckstaedt_(Unjejow)_XII.1944.jpg [dostęp: 21.03.2021].
Google Scholar

Nakęski K., Mapa Królestwa Polskiego z oznaczeniem miast, osad, wsi, komór, kolei, dróg bitych, traktów pocztowych i rzek (1913 r.), http://maps.mapywig.org/m/Polish_maps/various/Mapa_Krol_Pol_(auto)_504K_1913/Mapa_Krolestwa_Polskiego_[auto]_504K_Karta_11_LODZ_ca1913_BCUWr-c8200037499-0029.jpg [dostęp: 21.03.2021].
Google Scholar

Übersichtskarte von Mitteleuropa 1893 B, Piotrków Q52, (1909 r.) http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/300K_UvM/UvM_Piotrkow_1909.jpg [dostęp: 21.03.2021].
Google Scholar

Gilly D., Karte von Südpreussen, 1793, Staatsbibliothekzu Berlin.
Google Scholar

Gilly D., Spezialkarte von Südpreussen, 1813, Staatsbibliothekzu Berlin.
Google Scholar

Kolberg J. , Atlas Królestwa Polskiego, Warszawa 1827 (Biblioteka Narodowa, https://polona.pl/item/atlas-krolestwa-polskiego-atlas-du-royaume-de-pologne,NDcwMDgwNjE ) [dostęp: 20.03.2021].
Google Scholar

Mapa Kwatermistrzostwa, ark. 10, kol. II, sek. IV Łęczyca 1843 r., http://maps.mapywig.org/m/Polish_maps/series/126K_Mapa_Kwatermistrzostwa/TKKP126K_ark-10_Kol_II_Sek_IV_%C5%81%C4%99czyca_600dpi_BCPolona.jpg [dostęp: 21.03.2021].
Google Scholar

Perthées de K., Mappa Szczegulna Woiewodztwa Łęczyckiego, 1793 r. (AGAD, AK 96, Zb. SA 12).
Google Scholar

Plan gruntów probostwa we wsi Spicymierz w powiecie tureckim (1847 r.), AGAD ‒ ZK 555‒25.
Google Scholar

Plan pomiarowy kolonii Spicymierz (1845‒1861 r.), AGAD ‒ ZK 204-15.
Google Scholar

Plan wsi Spicymierz w ekonomii Uniejów (1804 r.), AGAD ‒ ZK, 344-4.
Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

2021-11-30

Jak cytować

Szymański, M., & Śliwiński, J. (2021). Zarys historii przemian topograficznych przykościelnej części Spycimierza (gmina Uniejów). Biuletyn Uniejowski, 10, 71–96. https://doi.org/10.18778/2299-8403.10.03

Numer

Dział

Articles