Dissonant Heritage as a By-Product of the Postwar Agrarian Reform in Poland. From Postmemory to Ethnoarchaeology

Sebastian Latocha

doi:10.18778/0208-6034.34.07

Autor

Sebastian Latocha University of Łódź, Institute of Ethnology and Cultural Anthropology https://orcid.org/0000-0003-4226-9131

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.34.07

Słowa kluczowe:

postpamięć, dysharmonijne dziedzictwo, antropologia kultury, etnoarcheologia, autoetnografia, powojenna reforma rolna w Polsce, niemieccy osadnicy, polscy chłopi

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest dysharmonijne dziedzictwo przedstawione na przykładzie poniemieckich wsi w Polsce centralnej. Reforma rolna (1944) zmieniła lokalny krajobraz społeczny i kulturowy, usuwając z niego niemieckich mieszkańców. W poniemieckich gospodarstwach, domach żyją współcześnie rodziny beneficjentów reformy – polskich chłopów. Artykuł ma charakter osobisty, opiera się na postpamięci autora, który bazując na archiwaliach (m.in. aktach stanu cywilnego, podaniach chłopów o poniemiecką ziemię) i informacjach od swojej babki pamiętającej swoich niemieckich sąsiadów, próbuje „wskrzesić” wielokulturową przeszłość i tych, którzy byli częścią tego krajobrazu. Autor w zarysie przedstawia koncepcję badań etnoarcheologicznych tego dysharmonijnego dziedzictwa będącego produktem ubocznym reformy rolnej (1944) w Polsce.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Ashworth G. (2015), Planowanie dziedzictwa, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków.

Battilani P., Bernini C., Mariotti A. (2018), How to Cope with Dissonant Heritage: a Way towards Sustainable Tourism Development, “Journal of Sustainable Tourism”, 26 (8), p. 1417–1436, https://doi.org/10.1080/09669582.2018.1458856

Burström M., Gelderblom B. (2011), Dealing with Difficult Heritage: The Case of Bückberg, Site of the Third Reich Harvest Festival, “Journal of Social Archaeology”, 11 (3), p. 266–282, https://doi.org/10.1177/1469605311417054

Dragićević-Šešić M., Rogač-Mijatović L. (2014), Balkan Dissonant Heritage Narratives (and Their Attractiveness) for Tourism, “American Journal of Tourism Management”, 3 (1b), p. 10–19.

Hirsch M. (1997), Family Frames. Photography, Narrative and Postmemory, Harvard University Press, London.

Kaniowska K. (2010a), Skąd się biorą etyczne problemy badań antropologicznych?, [in:] K. Kaniowska, N. Modnicka (ed.), Etyczne problemy badań antropologicznych, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze; Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego, Wrocław–Łódź (Łódzkie Studia Etnograficzne, 49), p. 7–16.

Kaniowska K. (2010b), Etyczne problemy badań antropologicznych, [in:] K. Kaniowska, N. Modnicka (ed.), Etyczne problemy badań antropologicznych, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze; Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego, Wrocław–Łódź (Łódzkie Studia Etnograficzne, 49), p. 19–31.

Kaniowska K. (2014), Postpamięć, [in:] M. Saryusz-Wolska, R. Traba (ed.), Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, p. 389–392.

Le Goff J. (1994), Kultura średniowiecznej Europy, trans. H. Szumańska-Grossowa, „Volumen”; „Klon”, Warszawa.

Macdonald S. (2009), Difficult Heritage. Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond, Routledge, London–New York, https://doi.org/10.4324/9780203888667

Mouffe Ch. (2013), Agonistics. Thinking the World Politically, Verso, London–New York.

Pomian K. (2014), Historia – dziś, [in:] E. Domańska, R. Stobiecki, T. Wiślicz (ed.), Historia – dziś. Teoretyczne problemy wiedzy o przeszłości, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków, p. 19–36.

Skarżyński Ł. (2016), Dekret PKWN o reformie rolnej 1944 r. na przykładzie północnego Mazowsza – ziemia pułtuska, “Miscellanea Historico-Iuridica”, 15 (1), p. 129–154, https://doi.org/10.15290/mhi.2016.15.01.08

Sznajderman M. (2019), Pusty las, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.

Woźniak K. (2013), Niemieckie osadnictwo wiejskie między Prosną a Pilicą i Wisłą od lat 70. XVIII wieku do 1866 roku. Proces i jego interpretacje, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, https://doi.org/10.18778/7525-960-5

Wylegała A. (2017), O perspektywie badania chłopskiego doświadczenia reformy rolnej. Z warsztatu badawczego, “Rocznik Antropologii Historii”, 7 (10), p. 273–305.

Zieniewicz A. (2017), Czułość i wrogość przemian (migracje, reforma rolna i socjalizm w perspektywie “prześnionej rewolucji”), “Teksty Drugie”, 6, p. 221–237.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Ciosny”, collection no. 16: Rejestr mieszkańców, vol. I, Wsi: Jankówek, Kol. Władysławów, Łominy, Józefin, 1932–1939, file no. 824.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Ciosny”, collection no. 16: Rejestr mieszkańców, vol. VII, Wsi: Niewiadów, Szymanów, Lipianki, 1932–1939, file no. 829.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Łazisko z siedzibą w Ujeździe”, collection no. 21: Rolnictwo i reforma rolna, 1945, file no. 287.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Łazisko z siedzibą w Ujeździe”, collection no. 21: Urząd Reformy Rolnej. Podania na gosp. niem. odmówione. Ujazd, Maksymów, Stasiolas, Cekanów, Małecz, Olszowa-Piaski, Wólka Krzykowska, 1945, file no. 288.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Łazisko z siedzibą w Ujeździe”, collection no. 21: Ewidencja Niemców z terenu gminy Łazisko, 1946–1947, file no. 320.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Łazisko z siedzibą w Ujeździe”, collection no. 21: Ewidencja Niemców, 1948, file no. 361.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Łazisko z siedzibą w Ujeździe”, collection no. 21: Niemcy (ewidencja ludności niemieckiej), 1949–1951, file no. 390.

State Archive in Piotrków Trybunalski – Tomaszów Mazowiecki Branch (APTM), “Akta Gminy Łazisko z siedzibą w Ujeździe”, collection no. 21: Księga ludności stałej wsi: Bielina, Kol. Dębniak, Wygoda, Wólka, Folwark Teklów, Olszowa-Piaski, Maksymów, tom V, 1895–1931, file no. 524.

Decree of the Polish Committee of National Liberation of September 6, 1944, on the implementation of the agrarian reform, Journal of Laws of 1944, No. 4, item 17.

Cielebon J. (2017), Wywiad z historykiem, instruktorem Gminnego Ośrodka Kultury w Ujeździe, Jarosławem Cielebonem: http://www.cmentarzeewangelickie-lodzkie.pl/rp_wywiad_jcielebon.php?mn=wywiady (access 10 VIII 2019).

https://dissonantheritage.wordpress.com/ (access 10 VIII 2019)