Wyrób tekstylny z cmentarzysku kultury łużyckiej  w Dąbrowie, pow. wieluński

Radosław Janiak; Joanna Słomska-Bolonek

doi:10.18778/0208-6034.39.08

Autor

Radosław Janiak Uniwersytet Łódzki, Instytut Archeologii https://orcid.org/0000-0001-8867-7435
Joanna Słomska-Bolonek Polska Akademia Nauk, Instytut Archeologii i Etnologii, Ośrodek Badań nad Dawnymi Technologiami w Łodzi https://orcid.org/0000-0003-1920-4233

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.39.08

Słowa kluczowe:

tkanina, okres halsztacki, kultura łużycka, cmentarzysko, importy, centralna Polska

Abstrakt

Wykopaliska z roku 2023 przeprowadzone na cmentarzysku ludności kultury łużyckiej w Dąbrowie stan. 2, pow. wieluński przyczyniły się do odkrycia bezpopielnicowego pochówku ciałopalnego nr 24. Datowany na okres halsztacki grób zawierał przepalone kości ludzkie, fragmenty ceramiki z różnych naczyń oraz przedmioty metalowe wykazujące cechy przepalenia w ogniu. Wśród wyrobów metalowych wystąpił fragment blaszki żelaznej, na powierzchni której zachowały się zmineralizowane szczątki tkaniny. Analiza technologiczna wykazała, iż mamy tu do czynienia z tkaniną o bardzo wysokiej jakości, w której zastosowano cienką przędzę i splot rypsu o wysokiej gęstości. W dorzeczu Wisły i Odry żadna z odkrytych dotychczas tkanin nie charakteryzowała się podobnymi parametrami. Zbliżone cechy wykazywały natomiast znaleziska pochodzące z kręgu kultury halsztackiej czy obszaru Skandynawii. Wyrób ten stanowić może import, choć nie można jednoznacznie wykluczyć jego produkcji w lokalnym warsztacie tkackim.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Antosik Ł., Słomska J. (2014), Tekstylia z okresu halsztackiego z terenu Opolszczyzny, „Opolski Rocznik Muzealny”, 20, s. 103–109.

Chmielewski T.J. (2009), Po nitce do kłębka… O przędzalnictwie i tkactwie młodszej epoki kamienia w Europie środkowej, Wydawnictwo Naukowe „Semper”, Warszawa.

Durczewski Z. (1948), Grupa górnośląsko-małopolska kultury łużyckiej w Polsce, cz. 2, Polska Akademia Umiejętności, Kraków.

Gediga B. (2010), Śląsk – regionalna prowincja kultury halsztackiej, [w:] B. Gediga, W. Piotrowski (red.), Rola głównych centrów kulturowych w kształtowaniu oblicza kulturowego Europy środkowej we wczesnych okresach epoki żelaza, Muzeum Archeologiczne w Biskupinie; Polska Akademia Nauk. Oddział we Wrocławiu, Biskupin–Wrocław (Biskupińskie Prace Archeologiczne, 8; Prace Komisji Archeologicznej, 18), s. 187–218.

Gediga B. (2013), The Culture of the Early Iron Age in the South-western Regions of Poland in the Light of New Research in Counterpoint, [w:] S. Bergerbrant, S. Sabatini (red.), Counterpoint. Essays in Archaeology and Heritage Studies in Honour of Professor Kristian Kristiansen, Archaeopress, Oxford (British Archaeological Report International Series, 2508), s. 283–393.

Gedl M. (2004), Die Fibeln in Polen, Steiner, Stuttgart (Prähistorische Bronzefunde, 14(10)).

Grömer K. (2008), Textiles from the Avar graveyard Zwolfaxing II, Austria, „Archaeological Textiles Newsletter”, 46, s. 17–21.

Grömer K., Kern A., Reschreiter H., Rösel-Mautendorfer H. (2013), Textiles from Hallstatt. Weaving Culture in Bronze Age and Iron Age Salt Mines, Archaeolingua Kiadó, Budapest (Archaeolingua, 29).

Janiak R. (2010), Z badań cmentarzyska II w Dąbrowie pod Wieluniem. List Konrada Jażdżewskiego, „Zeszyty Wiejskie”, 15, s. 194–200.

Jażdżewski K. (1929), Osadnictwo prehistoryczne nad górną Prosną, „Z otchłani wieków”, 4, s. 85–94.

Łaszczewska T. (1966), Pradzieje włókiennictwa, [w:] J. Kamińska, I. Turnau (red.), Zarys historii włókiennictwa na ziemiach polskich do końca XVIII wieku, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław, s. 21–53.

Maik J. (1994), Karta z analizą tekstyliów ze stanowiska Mąkolice, st. 3, pow. piotrkowski, Archiwum Polskiej Akademii Nauk. Instytut Archeologii i Etnologii, Łódź.

Maik J. (2005), Wyniki analizy technologicznej tekstyliów z Zakrzewa, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 40, s. 227–228.

Maik J. (2012a), Włókiennictwo kultury wielbarskiej, Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Ośrodek Badań nad Dawnymi Technologiami, Łódź.

Maik J. (2012b), Poland, [w:] Textiles and Textile Production in Europe. From Prehistory to AD 400 (2012), M. Gleba, U. Mannering (red.), Oxbow Books, Oxford–Oakville (Ancient Textiles Series, 11), s. 293–303, https://doi.org/10.2307/j.ctvh1djwg.20 DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctvh1djwg.20

Maik J. (2014), Odciski tkanin na popielnicach kultury łużyckiej z cmentarzyska w Maciejowicach, [w:] J. Dąbrowski, M. Mogielnicka-Urban (red.), Zespół osadniczy kultury łużyckiej w Maciejowicach, pow. garwoliński, woj. mazowieckie, Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa (Archeologia Mazowsza i Podlasia. Studia i Materiały, 5), s. 411–414.

Maik J., Rybarczyk A. (2015), Gewebe der Hallstattkultur aus Domasław in Niederschlesien, [w:] K. Grömer, F. Pritchard (red.), Aspects of the Design, Production and Use of Textiles and Clothing from the Bronze Age to the Early Modern Era. NESAT XII, The North European Symposium of Archaeological Textiles 21st–24th May 2014 in Hallstatt (Austria 2015), Archaeological Alapítvány, Budapest, s. 83–94.

Maik J., Rybarczyk A. (2016), Tekstylia kultury halsztackiej z Domasławia na Dolnym Śląsku na tle włókiennictwa wczesnej epoki żelaza w Europie środkowej, [w:] B. Gediga, A. Grossman, W. Piotrowski (red.), Europa w okresie od VIII wieku przed narodzinami Chrystusa do I wieku naszej ery, Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, Biskupin–Wrocław (Biskupińskie Prace Archeologiczne, 11; Prace Komisji Archeologicznej, 21), s. 25–43.

Michałowska M. (2006), Leksykon włókiennictwa, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa.

Schumann R. (2015), Status und Prestige in der Hallstattkultur, Verlag Marie Leidorf GmbH, Rahden, Westf. (Münchner Archäologische Forschungen, 3).

Sikorski A. (2001), Analiza pozostałości tekstyliów za późnej epoki brąz i wczesnej epoki żelaza z Konina-Grójca, „Sprawozdania Archeologiczne”, 53, s. 377–389.

Słomska-Bolonek J. (w druku), Textile Products from the Late Bronze Age and the Early Iron Age in the Vistula and Oder River Basin, „Przegląd Archeologiczny”.

Słomska-Bolonek J., Antosik Ł. (2022), Wyroby włókiennicze z cmentarzyska w Świbiu, [w:] M. Michnik, K. Dzięgielewski (red.), Cmentarzysko z wczesnej epoki żelaza w Świbiu na Górnym Śląsku, t. II, Muzeum w Gliwicach; Wydawnictwo Profil-Archeo, Gliwice–Pękowice, s. 216–237, https://doi.org/10.33547/Swibie2022.2.12 DOI: https://doi.org/10.33547/Swibie2022.2.12

Śliwa J. (1965), Paciorek z Kietrza z odciskiem tkaniny, „Z otchłani wieków”, 31(1), s. 17–19.

Textiles and Textile Production in Europe. From Prehistory to AD 400 (2012), M. Gleba, U. Mannering (red.), Oxbow Books, Oxford–Oakville (Ancient Textiles Series, 11). DOI: https://doi.org/10.2752/175183513X13588738655179

Zeylandowa M. (1972), Materiały archeologiczne z cmentarzyska kultury łużyckiej w Godziętowach, pow. Ostrzeszów, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, 21, s. 83–87.

Žeiere I. (2010), Types of Linen Fabric Recovered Archaeologically in Latvia and their Utilisation, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, 23, s. 39–46.