"Janisławickie" i "wstęgowe" koncepcje rdzeniowania wiórowego. Próba konfrontacji technologicznej

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6034.28.01

Abstrakt

In the article a comparative analysis of technology of blade production in the late Mesolithic Janislavice culture and early Neolithic Linear Pottery culture is presented. In earlier literature attempts were made to indicate genetic connections of int production of both cultures based on similarities of blade cores and blades morphology. The conducted characteristics of micromorphology of these blade core parts, which play an active part in the production process, is illustrated by different ways of half – raw material production. Two methods of preparation of percussion point on cores:

  1. Janislavician cores bear traces of abrasion of core processing edge,
  2. „linear” cores have abraded but facetted edges.

Both ways were connected with different methods of blade production, and as a result blades of different proportions were formed. Differences between cores of both units are also visible in the shape of flaking the surfaces of blade cores. What is especially distinct is the convexity which reflects itself in the thickness and width of the blades.

To conclude, morphological similarities between cores of both cultures seem to be apparent. In actual fact, both units used two different conceptions of blade production. An additional prerequisite for such a statement is a clearly different strategy of halfraw material use, coming from the exploitation of blade cores. In other words – the basic types of tools in the Janislavice culture (microliths, side scrapers) and in the Linear Pottery culture (truncated blades, harvesting knives, end scrapers) needed other forms of half-raw material.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Balcer B. 1983, Wytwórczooeć narzędzi krzemiennych w neolicie ziem Polski, Wrocław

Bednarz M. 2001, Acheminement du silex „chocolat” pendant le Janisławicien et au Neolithique ancien dans le bassin de la Vistule, [w:] R. Kertesz, J. Makkay (ed.) From the Mesolithic to the Neolithic, Budapest, s. 23–55.

Boroń T. 2004, Charakterystyka osadnictwa z epoki kamienia i epoki brązu w Nieborowej st. I, woj. lubelskie, na przykładzie wykopów 4, 7, 8, „Przegląd Archeologiczny”, t. 52, s. 89–122.

Callahan E. 1985, Experiments with Danish Mesolithic Microblade Technology, “Journal of Danish Archaeology”, vol. 4, s. 23–39. DOI: https://doi.org/10.1080/0108464X.1985.10589933

Chmielewska M. 1954, Grób kultury tardenuaskiej w Janisławicach pow. Skierniewice, „Wiadomości Archeologiczne”, t. 20, nr 1, s. 23–48.

Cyrek K. 1981, Uzyskiwanie i użytkowanie surowców krzemiennych w mezolicie dorzeczy Wisły i górnej Warty, „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi”, Seria Archeologiczna, nr 28, s. 5–108.

Cyrek K. 1995, On the distribution of chocolate flint in the Late Mesolithic of the Vistula basin, “Archaeologia Polona”, t. 33, s. 99–109.

Cyrek M. 1979, Schyłkowo paleolityczne i mezolityczne materiały krzemienne z badań powierzchniowych nad Pilicą, „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi”, Seria Archeologiczna, nr 26, s. 5–40.

Dmochowski P. 2002, Metody wiórowe w mezolicie północno-wschodniej Wielkopolski, maszynopis w IP UAM, Poznań.

Domańska L. 1991, Obozowisko kultury janisławickiej w Dębach, woj. Włocławskie, stanowisko 29, Poznań, Inowrocław.

Grygiel R. 2004, Neolit i początki epoki brązu w rejonie Brześcia Kujawskiego i Osłonek, t. I, Wczesny neolit. Kultura ceramiki wstęgowej rytej, Łódź.

Inizan M. L., Roche H., Tixier J. 1992, Technology of Knapped Stone, Meudon.

Kabaciński J. 2010, Przemiany wytwórczości krzemieniarskiej społeczności kultur wstęgowych strefy wielkodolinnej Niżu Polski, Poznań.

Kozłowski J.K. 2004, Świat przed „rewolucją” neolityczną, [w:] Wielka historia świata, t. 1, Kraków.

Kozłowski S.K. 1989, Mesolithic in Poland. A new approach, Warszawa.

Krukowski S. W. 1992, Tło i kościec prehistorii genetycznej, [w:] J. Lech, J. Partyka (red.), Prof. Stefan Krukowski (1890–1982). Działalność archeologiczna i jej znaczenie dla nauki polskiej, Ojców, s. 15–19.

Libera J., Talar A. 1990, Obozowisko kultury janisławickiej w Gwoźdźcu, stan. 9, gm. Bojanów, woj. Tarnobrzeg, w świetle badań 1966–1967, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 42, s. 66–93.

Migal W. 2002, Zamysł technologiczny wióra krzemiennego z Winiar, gm. Dwikozy, [w:] B. Matraszek, S. Sałaciński (red.), Krzemień świeciechowski w pradziejach, Studia nad gospodarką surowcami krzemiennymi w pradziejach, t. 4, s. 255–265.

Migal W., Barska K. 2003, The role of experimental flint knapping for the reconstruction of Neolithic flint processing, [w:] (Re) konstrukce a experiment v archeologii, “Studie, materialy á zpravy zahraničy popularizace polemika recenze”, nr 4, s. 73–77.

Migal W., Wąs M. 2003, Micro blade pressure technique at the Late Mesolithic site Dęby 29. Experimental approach, [w:] The Stone – Techniques and Technologies, (w druku).

Niesiołowska E., 1988, Stone Industry of the Early Phase of the Funnel Beaker Culture, [w:] J.K. Kozłowski, S.K. Kozłowski (red.) Chipped Stone Industries of the Early Farming Cultures in Europe, „Archaeologia Interregionalis”, vol. 9, Warszawa-Kraków, s. 361-367.

Nowak K. 1981, Zur Problematik des Mesolithikums in Nordostpolen, „Veröffentlichungen des Museums für Ur- und Frühgeschichte Potsdam”, Bd. 14/15, s. 355–371.

Obuchowski W. 1998, Schyłkowy paleolit i mezolit prawobrzeżnej strefy dorzecza górnego Niemna, maszynopis pracy magisterskiej w IA UW, Warszawa.

Owen L. 1988, Blade and Microblade technology, BAR International Series, No. 441, s. 1–222.

Schild R. 1975, Późny paleolit, [w:] W. Chmielewski, W. Hensel (red.), Prahistoria ziem polskich, t. I, Paleolit i mezolit, Wrocław.

Schild R. 2000, Stefan Krukowski (1890–1982) i jego myśl teoretyczna, [w:] S. Tabaczyński (red.), Kultury archeologiczne a rzeczywistość dziejowa, Warszawa, s. 31–44.

Schild R., Królik H., Marczak M. 1985, Kopalnia krzemienia czekoladowego w Tomaszowie, Wrocław.

Szymczak K. 1982, Styl technologiczny wiórów krzemiennych. Badania na przykładzie późnomezolitycznych zespołów kultur janisławickiej i chojnicko-pieńkowskiej, „Wiadomości Archeologiczne”, t. 47, z. 2, s. 131–141.

Wąs M. 2005, Technologia krzemieniarstwa kultury janisławickiej, Łódź.

Wąs M. 2008, O dystrybucji „czekolady” w kulturze janisławickiej z perspektywy technologii krzemieniarstwa, [w:] W. Borkowski, J. Libera, B. Sałacińska, S. Sałaciński (red.), Krzemień czekoladowy w pradziejach, Warszawa, Lublin, s. 171–183.

Wąs M. 2011, Materiały krzemienne kultury ceramiki wstęgowej rytej ze stanowiska Modlnica 5, woj. małopolskie, maszynopis.

Pobrania

Opublikowane

2011-01-01

Numer

Dział

Articles

Jak cytować

Wąs, Marcin. 2011. “"Janisławickie" I ‘wstęgowe’ Koncepcje Rdzeniowania wiórowego. Próba Konfrontacji Technologicznej”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica, no. 28 (January): 5-23. https://doi.org/10.18778/0208-6034.28.01.