Lektura szkolna jako nośnik wartości. Na przykładzie powieści Johna Ronalda Reuela Tolkiena „Hobbit, czyli tam i z powrotem”

Edyta Wójcicka

doi:10.18778/1505-9057.56.15

Autor

Edyta Wójcicka Mgr, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Katedra Edukacji Polonistycznej, Plac Marii Curie-Skłodowskiej 4A, 20-033 Lublin https://orcid.org/0000-0003-1799-143X

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.56.15

Słowa kluczowe:

lektura szkolna, edukacja aksjologiczna, wartości, fantasy, nastolatek, współczesność

Abstrakt

Celem artykułu jest próba ukazania wybranych strategii dydaktycznych związanych z wprowadzaniem uczniów w świata wartości, których nośnikiem są omawiane na lekcjach języka polskiego lektury. Problem ten został omówiony na przykładzie powieści fantasy J.R.R. Tolkiena Hobbit, czyli tam i z powrotem. Badania nad recepcją tej książki w Polsce przez współczesnych nastolatków oraz moje doświadczenie związane z omawianą problematyką stały się motywacją do opisania kilku – jak sądzę ciekawych – strategii postępowania z tą lekturą w edukacji polonistycznej w ujęciu aksjologicznym.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Edyta Wójcicka - Mgr, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, Katedra Edukacji Polonistycznej, Plac Marii Curie-Skłodowskiej 4A, 20-033 Lublin

Edyta Wójcicka, mgr, absolwentka filologii polskiej i etyki. Doktorantka w Katedrze Edukacji Polonistycznej UMCS w Lublinie. Wieloletni doradca metodyczny i nauczycielka języka polskiego we wszystkich typach szkół. Wizytator Wydziału Rozwoju Edukacji w Mazowieckim Kuratorium Oświaty. Zainteresowania naukowe: dydaktyka literatury, aksjologia literacka. Autorka wielu publikacji naukowych i metodycznych, w tym dwóch książek: Rola mediów społecznościowych w kształtowaniu kultury czytelniczej nastolatków, „Folia Bibliologica” 2017, t. VIX, s. 135–151; Wokół Szkiców o dojrzałości, kulturze i szkole. Refleksje, badania, inspiracje, „Acta Humana” 2017, nr 8, s. 265–270; Aneta Pierścińska-Maruszewska, Edyta Wójcicka, Trzymaj styl. Praktyczna nauka poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Pedagogiczne Związku Nauczycielstwa Polskiego, Kielce 2013; Zostań mistrzem ortografii. Zbiór dyktand do praktycznej nauki poprawnej pisowni dla ucznia, rodzica i nauczyciela, Wydawnictwo Pedagogiczne Związku Nauczycielstwa Polskiego, Kielce 2018.

Bibliografia

Bardel Michał, Byłem hobbitem, „Hobbicka Norka”, http://www.tolkien.com.pl/hobbickanorka/artykuly/bylem.html (dostęp 10.10.2017).

Bartmiński Jerzy, Język w kręgu wartości. Studia semantyczne, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2003.

Bobiński Witold, Konteksty kulturowe w dydaktyce literatury, w: Polonista w szkole. Podstawy kształcenia nauczyciela polonisty, red. Anna Janus-Sitarz, Universitas, Kraków 2004, s. 217–237.

Chrząstowska Bożena, Wartości odkrywane, narzucone i postulowane w szkolnej edukacji polonistycznej, w: Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, red. Małgorzata Czermińska i in., t. 2, Universitas, Kraków 2005, s. 306–322.

Fantasy. Ilustrowany przewodnik, red. Andrzej Miszkurka, Arkady, Warszawa 2003.

Głowiński Michał, Okopień-Sławińska Aleksandra, Sławiński Janusz, Zarys teorii literatury, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1975.

Gromadzka Beata, Jak nowe media i kultura współuczestnictwa wpływają na kształcenie polonistyczne?, w: Edukacja a nowe media, red. Małgorzata Latoch-Zielińska, Iwona Morawska, Małgorzata Potent-Ambroziewicz, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015, s. 79–89.

Handke Ryszard, Lektura jako poznanie i samopoznanie, w: Podmiotowy wymiar szkolnej polonistyk. Materiały z konferencji: Antropocentryczno-kulturowy nurt w kształceniu polonistycznym, red. Zenon Uryga, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Kraków 1998, s. 97–104.

Interpretacje aksjologiczne, red. Władysław Panas, Andrzej Tyszczyk, Wydawnictwo KUL, Lublin 1997.

Janus-Sitarz Anna, Przyjemność i odpowiedzialność w lekturze. O praktykach czytania literatury w szkole. Konstatacje. Oceny. Propozycje, Universitas, Kraków 2009.

Janus-Sitarz Anna, Wartościowanie a edukacja polonistyczna, Universitas, Kraków 2008.

Jedliński Ryszard, Językowy obraz świata wartości w wypowiedziach uczniów kończących szkołę podstawową, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2000.

Kłakówna Zofia Agnieszka, Kulturowa koncepcja kształcenia polonistycznego, w: Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, red. Małgorzata Czermińska i in., t. 2, Universitas, Kraków 2005, s. 74–84.

Kochanowicz Rafał, Fantastyka – klucz do wyobraźni. Poradnik dla nauczycieli języka polskiego w gimnazjum, Wydawnictwo Arka, Poznań 2001.

Korulska Ewa, Hobbit, czyli Wielka Przygoda z lekturą, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 1998.

Kubala-Kulpińska Aleksandra, Gra w szkołę, czyli jak wykorzystać gamifikację na lekcji, „Polonistyka” 1/2017, nr 16, s. 36–39.

Kwiatkowska-Ratajczak Maria, Z perspektywy wartości o prozie dla dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Nakom, Poznań 1994.

Leszczyński Grzegorz, Zając Michał, Książka i młody czytelnik: zbliżenia, oddalenia, dialogi. Studia i szkice, Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Warszawa 2013.

Miłosz Czesław, Hobbit: bohater XX w., „Tygodnik Powszechny” 2002, nr 8, s. 1–9.

Morawska Iwona, Wpływ nowych mediów na doświadczenia kulturowe współczesnych nastolatków, w: Człowiek i kultura w komunikacji medialnej, red. Małgorzata Karwatowska, Robert Litwiński, Adam Siwiec, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2015, s. 221–232.

Myrdzik Barbara, Nauczyciel jako organizator dialogu ucznia z tradycją, w: Nowoczesność i tradycja w kształceniu literackim. Podręcznik do ćwiczeń z metodyki języka polskiego, red. Barbara Myrdzik, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2000, s. 175–187.

Myrdzik Barbara, O poznawaniu i doświadczaniu wartości w procesie edukacyjnym, w: Barbara Myrdzik, Zrozumieć siebie i świat, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2006, s. 88–132.

Pedemska-Kałuża Anna, Zaproszenie do lektury z wirtualnego świata, „Polonistyka” 2017, nr 5, s. 25–29.

Podstawa programowa. Język Polski. Szkoła podstawowa – klasy IV–VIII, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2017.

Podstawa programowa z komentarzami. Język Polski, t. 2, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2009.

Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. Studia, red. Stefan Sawicki, Andrzej Tyszczyk, Wydawnictwo KUL, Lublin 1992.

Przygotowanie ucznia do odbioru różnych tekstów kultury, red. Anna Janus-Sitarz, Universitas, Kraków 2004.

Puzynina Jadwiga, Język wartości, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1992.

Puzynina Jadwiga, O języku wartości w szkole, „Polonistyka” 1996, nr 4, s. 196–201.

Puzynina Jadwiga, Słowo – wartość – kultura, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1998.

Sawicki Stefan, Aksjologiczne wymiary literatury, w: Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku – wiedza o kulturze – edukacja, red. Małgorzata Czermińska i in., t. 2, Universitas, Kraków 2005, s. 298–305.

Sawicki Stefan, Problematyka aksjologiczna w badaniach literackich, w: Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. Studia, red. Stefan Sawicki, Andrzej Tyszczyk, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1992, s. 95–101.

Słownik literatury popularnej, red. Tadeusz Żabski, Wydawnictwo Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 2006.

Smuszkiewicz Antonii, Fantastyka i pajdologia. Studia i szkice, Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2013.

Smuszkiewicz Antoni, Fantastyka w gimnazjum, w: Horyzonty polonistyki. W kręgu edukacji, języka i kultury, red. Małgorzata Karwatowska, Małgorzata Latoch-Zielińska, Iwona Morawska, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2010, s. 143–159.

Stoff Andrzej, Wartości sytuacyjne dzieła literackiego, w: Problematyka aksjologiczna w badaniach literackich, red. Stefan Sawicki, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1992, s. 111–135.

Szurek Agnieszka, Polska dyskusja o fantasy w latach 1990–2002, http://www.tolkien.com.pl/hobbickanorka/artykuly/pols.html, (dostęp 2.05.2017).

Tolkien John Ronald Reuel, Hobbit, czyli tam i z powrotem, przeł. Maria Skibniewska, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1997.

Wartość i sens. Aksjologiczne aspekty teorii interpretacji, red. Edward Fiała, Andrzej Tyszczyk, Ryszard Zajączkowski, Wydawnictwo KUL, Lublin 2003.