Zrobię to bez zwłok… the category of number in the teaching of Polish as a foreign language to Ukrainian-speaking people

Iryna Bundza

doi:10.18778/0860-6587.26.26

Autor

Iryna Bundza Ivan Franko National University of Lviv, Faculty of Philology, Chair of Polish Philology, 1 Universytetska St., 79000 Lviv, Ukraine https://orcid.org/0000-0001-6818-9872

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.26.26

Słowa kluczowe:

kategoria liczby, rzeczowniki singularia tantum, rzeczowniki pluralia tantum, nauczanie języka polskiego jako obcego, język polski, język ukraiński

Abstrakt

Artykuł przedstawia osobliwości kategorii liczby polskich i ukraińskich rzeczowników. W celu wskazania trudnych miejsc związanych z nauczaniem kategorii liczby osób ukraińskojęzycznych przeanalizowano polskie i ukraińskie leksemy pod względem realizacji wartości gramatycznej kategorii liczby. Przedstawiono konteksty, w których możliwe jest popełnianie błędów, co może wywołać efekt komiczny lub zakłócić komunikację. Źródłem informacji są słowniki języka polskiego i ukraińskiego, a także zasoby Narodowego Korpusu Języka Polskiego oraz Korpusu Tekstów Języka Ukraińskiego.

Bibliografia

Altytseva L. Yu., 2003, Funktsionalno-semantychni parametry imennykiv z nepovnoiu chyslovoiu paradyhmoiu: avtoref. dys. na zdobuttia nauk. stupenia kand. filol. nauk, Kiev.

Andrzejczuk A., 2007, (Nie) tylko w liczbie mnogiej. Rozważania o szeroko rozumianych plurale tantum, „LingVaria”, vol. II, pp. 177‒188.

Andrzejczuk A., 2009, Co jest, a czego nie ma? Oto jest pytanie! Potencjalizmy i defektywizmy w języku polskim, „Biblioteka LingVariów”, vol. 3, M. Skarżyński, A. Czelakowska (eds.), pp. 9‒17.

Bezpoiasko O. K., 1991, Imenni hramatychni katehorii (funktsionalnyi analiz), Kiev.

Bogusławski A., 1973, Nazwy pospolite przedmiotów konkretnych i niektóre właściwości ich form liczbowych i połączeń z liczebnikami w języku polskim, in: Z. Topolińska, M. Grochowski (eds.), Liczba, ilość, miara. Materiały Konferencji Naukowej w Jadwisinie, 11‒13 maja 1972 r., Wrocław, Warsaw, Krakow, Gdańsk, pp. 7‒36.

Boretskyi V. V., 2008, Vzaiemoperekhody v semantyko-hramatychnii katehorii „konkretni – abstraktni imennyky”, „Linhvistychni studii”, vyp. 16, pp. 46‒51.

Cieślikowa A., 1992, Liczba mnoga czy plurale tantum?, „Język Polski”, vol. LXXII, col. 4‒5, pp. 362‒364.

Degtyarev V. I., 1987, Plyuralizatsiya imen sobiratelnyh v istorii slavyanskih yazykov, „Voprosy yazyikoznaniya”, no. 5, pp. 59‒73.

Degtyarev V. I., 1989, Baltiyskie dannye v sravnitelno-istoricheskom izuchenii kategorii chisla slavyanskih yazykov, „Baltistica”, wyp. III, pp. 40‒49.

Dyszak A., 1999, Rzeczowniki defektywne, „Język Polski”, vol. LXXIX, col. 1‒2, pp. 79‒92.

Dyszak A., 2001, Rzeczowniki i czasowniki defektywne w systemie fleksyjnym współczesnej polszczyzny, „Bulletin de la Société Polonaise de Linguistique”, vol. LVII, pp. 141‒154.

Eliashevska O. V., 2004, Do pytannia pro katehoriiu chysla imennykiv u suchasnomu ukrainskomu movoznavstvi, „Visnyk Lvivskoho un-tu. Seriia filolohichna”, vyp. 34, ch. I, pp. 134‒139.

Feleszko K., 1980, Funkcje form kategorii liczby w polskiej grupie imiennej, Warsaw.

Friedelówna T., 1968, Kategoria plurale tantum w języku polskim, Toruń–Poznań.

Gradkowska J., 1989, Charakterystyka fleksyjna rzeczowników plurale tantum (na materiale Słownika języka polskiego PAN pod red. W. Doroszewskiego), „Studia z polskiej leksykografii współczesnej”, vol. III, Z. Saloni (ed.), pp. 145‒162.

Grybosiowa A., 1988, Funkcje leksemów liczby mnogiej rzeczownika w języku prasy, radia i telewizji, in: W. Gruszczyński, G. Majkowska, H. Satkiewicz (eds.), Wybór tekstów do nauki o języku polskim dla studentów dziennikarstwa, Warsaw, pp. 247‒254.

Habrajska G., 1995, Collectiva w języku polskim, Łódź.

Kolesnykov A. O., 2000, Syntahmatychna paradyhmatyka katehorii chysla morfolohichno nedostatnikh imennykiv: avtoref. dys. na zdobuttia nauk. stupenia kand. filol. nauk, Odessa.

Korin O., 2010, Semantychna struktura imennykiv pluralia tantum u “Slovari ukrainskoi movy” B. Hrinchenka ta v “Slovnyku ukrainskoi movy”, „Visnyk Lvivskoho universytetu. Seriia filolohichna”, vyp. 34, ch. 1, pp. 140‒147.

Krawczuk A., 2015, Wspólne interferencje gramatyczne z języków wschodniosłowiańskich w polszczyźnie mieszkańców Ukrainy, Białorusi, Rosji, in: I. Bundza, J. Kowalewski, A. Krawczuk, O. Sływyński (eds.), Język polski i polonistyka w Europie Wschodniej: przeszłość i współczesność, pp. 374–391.

Krupianka A., 1988, Wahania i zmiany w kategorii liczby rzeczowników w języku Mickiewicza, in: T. Skubalanka (ed.), Stylistyczna akomodacja systemu gramatycznego, Wrocław, pp. 81–90.

Krzyżanowski P., 1988, Kategoria liczby jako wykładnik odrębności leksykalnej, „Z polskich studiów slawistycznych” series 7, J. Basara (ed.), pp. 231‒236.

Krzyżanowski P., 2002, Funkcjonowanie rzeczowników defektywnych w wypowiedzeniu, „Bulletin de la Société Polonaise de Linguistique”, col. 58, pp. 149‒156.

Merinov V. V., 2012, Vzaiemodiia hramatychnykh form chysla imennyka iz semantychnoiu katehoriieiu „rakhovanist – nerakhovanist”, „Naukovi zapysky. Seriia: Filolohichni nauky (movoznavstvo)”, vyp. 105(1), pp. 8‒12.

Miturska-Bojanowska J., 2003, Rosyjskie i polskie rzeczowniki polisemiczne w aspekcie kategorii liczby, Szczecin.

Moroz T. Yu., 2011, Rozriad zbirnykh imennykiv u konteksti katehorii chysla yak vyiav semantyko-hramatychnoi asymetrii, „Linhvistychni doslidzhennia”, vyp. 32, pp. 191‒194.

Moroz T. Yu., 2015, Semantyko-hramatychna asymetriia v systemi morfolohichnoi katehorii chysla abstraktnykh imennykiv, „Odeskyi linhvistychnyi visnyk”, no. 15, pp. 99‒102.

Moroz T. Yu., 2016, Morfolohichna katehoriia chysla imennykiv: pohliady doslidnykiv, „Linhvistychni doslidzhennia”, vyp. 42, pp. 52‒57.

Nazarenko I. O., 2007, Hramatychna transpozytsiia katehorii chysla imennykiv singularia tantum i movna norma, „Linhvistychni studii”, vyp. 15, pp. 164–169.

Nazarenko I. O., 2008, Funktsionalno-stylistychni osoblyvosti imennykh chastyn movy, vzhyvanykh u znachenni hiperbolichnoi mnozhyny, „Visnyk Zaporizkoho natsionalnoho universytetu. Filolohichni nauky”, no. 1, pp. 124–129.

Nedbailo L. I., 1968, Mnozhyna vid imennykiv rechovynnoho znachennia, „Pytannia movnoi kultury”, vyp. 2, pp. 61‒68.

Pohribnyi I. I., 1999, Materialno-rechovynni imennyky (leksychna semantyka i slovozmina): avtoref. dys. na zdobuttia nauk. stupenia kand. filol. nauk, Kiev.

Rogowska E., 1991, Kategoria plurale tantum w funkcji formantu słowotwórczego, „Język Polski”, vol. LXXI, col. 3‒5, pp. 213‒220.

Rogowska E., 1992, O formach liczbowych nazw owoców we współczesnej polszczyźnie, „Język Polski”, vol. LXXII, col. 4–5, pp. 265–271.

Szapkina O., 1980, O osobliwościach użycia form liczby pojedynczej i mnogiej rosyjskich i polskich nazw owoców i jarzyn, „Poradnik Językowy”, col. 5, pp. 228‒239.

Szapkina O., 2013, Do trzech razy sztuka. O kwantytatywności w polskim językowym obrazie świata, „Kwartalnik Polonicum”, issue 13, pp. 8‒16.

Szapkina O. N., 2017, Osobennosti chislovogo povedeniya predikatnyh imen suschestvitelnyh v polskom yazyke, „Yazyk, soznanie, kommunikatsiya”, vol. 55, V. V. Krasnych (ed.), pp. 314‒323.

Tambor J., 2017, Niektóre „akademickie” pluralia tantum – semantyka, pragmatyka, struktura, „Postscriptum Polonisyczne”, issue 1(19), pp. 53‒69.

Ternova A. I., 2004, Dynamika nulsufiksalnoho tvorennia imennykiv pluralia tantum v novii ukrainskii movi, „Visnyk Zhytomyrskoho derzhavnoho universytetu imeni Ivana Franka”, vyp. 14, pp. 188‒193.

Żurowski S., 2014, Bez focha o fochach – foch i fochy jako nazwy werbalnych i niewerbalnych zachowań komunikacyjnych. Szkic leksykologiczny, https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/2377/s_zurowski_036.pdf?sequence=1 [26.05.2019].