Współczesny stereotyp Polaka i Ukraińca w opinii studentów filologii Uniwersytetu Łódzkiego (na podstawie badań ankietowych)

Olga Fyłypec

doi:10.18778/0860-6587.27.06

Authors

Olga Fyłypec Narodowy Uniwersytet Lwowski im. Iwana Franki, Wydział Filologiczny, Katedra Filologii Polskiej, ul. Uniwersytecka, 1, 79-000 Lwów https://orcid.org/0000-0002-4161-408X

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.27.06

Keywords:

stereotype of a Pole, stereotype of a Ukrainian, linguistic picture of the world, students of the Faculty of Philology, survey

Abstract

The article presents a reconstruction – on a material of 394 surveys – of modern stereotypes of a Pole/Ukrainian among the students of the Faculty of Philology of the University of Lodz. An analysis of several points of more extensive questionnaire was proposed, namely: a request to provide a definition of a Pole/Ukrainian; expressions with the same reference as the Pole/Ukrainian; features of a “typical” and “real” Pole/Ukrainian. In student definitions of the name Pole/Ukrainian, geographical, ethnic, nationality categorization is more often used, while linguistic, ethical, and identity are used less often. The students consider lexeme Polachek, compatriot, countryman, ours, theirs and others, as equivalents of the word Pole and they give names instead of the word Ukrainian: foreigner, neighbour, brother from the east and others. The image of a “real” Pole/Ukrainian is more positive than the image of a “typical” representative of the nationality. Both for a Pole and a Ukrainian, the stereotypical image emerging from the survey data is ambivalent. The influence of national stereotypes on teaching Polish as a foreign language and the possibility of using the obtained data in glottodidactics were taken into account.

References

Bartmiński J., 2001, Operatory „typowy” i „prawdziwy” w strukturze semantycznej tekstu, „Prace Filologiczne”, t. XLV1, s. 41–47.

Bartmiński J., 2006, Semantyka i polityka. Nowy profil polskiego stereotypu Ukraińca, w: K. Ożóg, E. Oronowicz-Kida (red.), Przemiany języka na tle przemian współczesnej kultury, Rzeszów, s. 191–211.

Bartmiński J., 2014, Ankieta jako pomocnicze narzędzie rekonstrukcji językowego obrazu świata, w: S. Niebrzegowska-Bartmińska, M. Nowosad-Bakalarczyk, S. Wasiuta (red.), Polskie wartości w europejskiej aksjosferze, Lublin, s. 309–332.

Bartmiński J., 2014, Wybrane koncepty w świetle danych ankietowych: Europa, Europejczyk, ojczyzna, Polska, Polak, świat, Wschód, Zachód, w: S. Niebrzegowska-Bartmińska, M. Nowosad-Bakalarczyk, S. Wasiuta (red.), Polskie wartości w europejskiej aksjosferze, Lublin, s. 248–308.

Bartmiński J., 2015, Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów… – co zawiera, na jakich zasadach się opiera, dla kogo jest przeznaczony?, w: J. Bartmiński, I. Bielińska-Gardziel, B. Żywicka (red.), Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, Lublin, s. 7–13.

Broniarek W., 2005, Gdy ci słowa zabraknie. Słownik synonimów, Warszawa.

Brzezowska M., 2008, Autostereotyp Polaka w wybranych podręcznikach języka polskiego dla cudzoziemców, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 1 (13), s. 47–62.

Dąbrowska A., 1998, Czy istnieje w podręcznikach języka polskiego dla cudzoziemców wyraźny obraz Polski i Polaków? (Próba znalezienia stereotypów), w: J. Anusiewicz, J. Bartmiński (red.), Stereotyp jako przedmiot lingwistyki: teoria, metodologia, analizy empiryczne, Wrocław, s. 278–295.

Fylypet͡s′ O., 2019, Avtostereotyp poli͡aka i heterostereotyp ukrain′ci͡a v seredovyshchi toruns′kykh studentiv, w: M. Gębka-Wolak, A. Krawczuk (red.), Z bliska i z daleka. Język polski w badaniach językoznawców lwowskich i toruńskich, Toruń, s. 217–234.

Fylypet͡s′ O., 2019, Etnostereotypni ui͡avlenni͡a pro poli͡aka i ukrain′ci͡a sered studentiv Zheshivs′kogo universytetu (kriz′ pryzmu asotsiatsiĭ iz predmetamy), „Zeszyty Naukowe Prac Ukrainoznawczych”, nr 3, s. 155–165.

Fyłypec O., 2020, Najnowszy stereotyp Ukraińca w środowisku studentów poznańskich i lubelskich (w druku). DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2020.27.1.3

Krawczuk A., 2008, Nowe profile ukraińskiego stereotypu Polaka (na podstawie ankietowania studentów lwowskich), „Postscriptum Polonistyczne”, nr 1 (1), s. 147–170.

Niebrzegowska-Bartmińska S., 2014, Od separacyjnego do holistycznego opisu językowego obrazu świata. Na marginesie dyskusji nad kształtem artykułów w Leksykonie aksjologicznym Słowian i ich sąsiadów, w: I. Bielińska-Gardziel, S. Niebrzegowska-Bartmińska, J. Szadura (red.), Wartości w językowo-kulturowyn obrazie świata Słowian i ich sąsiadów, t. 3., Lublin, s. 71–102.

Nowosad-Bakalarczyk M., 2002, Kobieta „typowa” i „prawdziwa” w oczach studentów: (przyczynek do stereotypu kobiety), „Język Polski”, z. 1 (LXXXII), s. 25–35.

Pacławska E., 2009, Ukrainiec w oczach studentów na wschodzie i zachodzie Polski, w: S. Niebrzegowska-Bartmińska, S. Wasiuta (red.), Stereotypy w języku i w kulturze, Lublin, s. 65–80.

Piętkowa R., 2007, Językowy obraz świata i stereotypy a nauczanie języka polskiego, w: A. Achtelik, J. Tambor (red.), Sztuka czy rzemiosło? Nauczyć Polski i polskiego, Katowice, s. 85–104.

Stankiewicz K., Żurek A., 2010, Obraz Polki/Polaka w serii podręczników do nauczania języka polskiego jako obcego Hurra!!! Po polsku, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, t. 19, G. Zarzycka (red.), s. 495–505.

Szadura, J., 1993, Z badań nad autostereotypem Polaka: kryteria polskości, w: J. Bartmiński, M. Mazurkiewicz Brzozowska (red.), Nazwy wartości: studia leksykalno-semantyczne, Lublin, s. 239–256.