Problemy użytkowania orlików w miejskiej przestrzeni rekreacyjnej – przykład Częstochowy
DOI:
https://doi.org/10.18778/2543-9421.07.10Słowa kluczowe:
orliki, miejska przestrzeń rekreacyjna, zagospodarowanie rekreacyjne, dostępność obiektu turystycznego i rekreacyjnego, CzęstochowaAbstrakt
Orliki, czyli ogólnodostępne kompleksy boisk ze sztuczną nawierzchnią, przeznaczone przede wszystkim dla dzieci i młodzieży, to obiekty, które pełnią zróżnicowane funkcje (m.in. edukacyjne, rekreacyjne, sportowe). W przestrzeni miejskiej rola orlików jest szczególna, istotne jest ich właściwe wykorzystanie, gdyż są one komplementarne lub konkurencyjne wobec innych obiektów sportowych i rekreacyjnych. Celem artykułu jest analiza funkcjonowania orlików w Częstochowie ze szczególnym uwzględnieniem wpływu różnorodnych form dostępności oraz zagospodarowania na możliwości ich użytkowania. Przeprowadzone badania jakościowe, w tym inwentaryzacja, wywiady eksperckie, obserwacja czynna i bierna, umożliwiły także ocenę zależności między podejmowanymi aktywnościami a stanem obiektów w 2022 r. oraz zidentyfikowanie problemów związanych z ich utrzymaniem. W wyniku wykonanych analiz autorzy zaproponowali obszary w Częstochowie, które potencjalnie mogą zostać zagospodarowane na cele rozwoju infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, oraz wskazali możliwości zmian w zarządzaniu obiektami, które mogą przyczynić się do optymalizacji ich wykorzystania i utrzymania w dobrym stanie.
Bibliografia
Apanowicz, J. (2002). Metodologia ogólna. Gdynia: BERNARDINUM.
Apanowicz, J. (2005). Metodologiczne uwarunkowania pracy naukowej. Warszawa: Difin.
Babbie, E. (2003). Badania społeczne w praktyce. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bank Danych Lokalnych (2022). Pobrane z: https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/tablica (23.09.2022).
Bielec, G., Półtorak, W., Warchoł, K. (2011). Zarys teorii i metodyki rekreacji ruchowej. Kraków: Proksenia.
Biernat, E., Piątkowska, M., Zembura, P., Gołdys, A. (2017). Problem zarządzania orlikami z perspektywy animatorów z gmin wiejskich i miejskich. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, 18, 429–444.
Bocheński, T. (2018). Badania dostępności transportowej ze szczególnym uwzględnieniem kolei. W: S. Sitek (red.), „Stare i nowe” problemy badawcze w geografii społeczno-ekonomicznej (s. 103–121). Sosnowiec: Polskie Towarzystwo Geograficzne Oddział Katowicki, Uniwersytet Śląski Wydział Nauk o Ziemi.
Bródka, S. (2004). Zmiany przestrzeni rekreacyjnej wybranych miast województwa wielkopolskiego w latach 1975–1997. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Cieplik, J., Sołtysik, M. (2012). Próba oceny dostępności komunikacyjnej wybranych obiektów kultury materialnej i terenów rekreacyjnych Wrocławia dla mieszkańców obszarów podmiejskich. Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, 18, 32–43.
Cudny, W. (2006). Przemiany przestrzenne i funkcjonalne Tomaszowa Mazowieckiego w okresie transformacji ustrojowej. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Diagnoza społeczno-gospodarcza sporządzona na potrzeby Miejskiego Programu Rewitalizacji dla Częstochowy na lata 2016–2025. Załącznik Nr 6 do Uchwały Nr 356.XXVIII.2016 Rady Miasta Częstochowa z dnia 25 sierpnia 2016 r.
Drzewiecki, M. (1992). Wiejska przestrzeń rekreacyjna. Warszawa: Instytut Turystyki.
Frankfort-Nachmias, C., Nachmias, D. (2001). Metody badawcze w naukach społecznych. Poznań: Zysk i S-ka.
Gołdys, A. (2020). Ciało w politykach publicznych. Boiska orlik jako przestrzeń biopolityki [dysertacja doktorska]. Uniwersytet Warszawski, Wydział Socjologii.
Gołdys, A., Stec, M., Wiśnicka, M., Włoch, R. (2013). Orliki i Animatorzy. Raport z badań prowadzonych w ramach Akademii Animatora. Pobrane z: https://sportimpakt.org/wp-content/uploads/2016/08/Nasz-Orlik-raport-2013.pdf (23.09.2022).
Guzik, R., Kołoś, A., Taczanowski, J. (2017). Transport publiczny atrakcją turystyczną? W: M. Drewnik, M. Mika (red.), Człowiek i jego działania: spojrzenie geografa (s. 133–146). Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Jaremen, D.E., Nawrocka, E. (2012). Rola dostępności komunikacyjnej obszaru recepcji turystycznej w kształtowaniu popytu turystycznego. Ekonomiczne Problemy Usług, 83, 401–414.
Jeżewski, A. (2019). Wykorzystanie kompleksu sportowego XXV LO im. Stefana Żeromskiego „Moje Boisko – Orlik 2012” na cele rekreacyjne [maszynopis pracy licencjackiej]. Uniwersytet Łódzki, Instytut Geografii Miast i Turyzmu.
Kadenaci, A. (2017). Transformacja przestrzeni sportowych w Warszawie. Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka, 94 (1), 113–120.
Kasprzak, K., Kurczewski, R., Raszka, B. (2001). Zagospodarowanie przestrzenne terenów rekreacyjnych. W: I. Kiełbasiewicz-Drozdowska, W. Siwiński (red.), Teoria i metodyka rekreacji (zagadnienia podstawowe) (s. 167–198). Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego.
Kiełbasiewicz-Drozdowska, I. (2001). Zarys rozwoju refleksji teoretycznej nad problematyką rekreacji. W: I. Kiełbasiewicz-Drozdowska, W. Siwiński (red.), Teoria i metodyka rekreacji (zagadnienia podstawowe) (s. 9–28). Poznań: Akademia Wychowania Fizycznego.
Konecki, K. (2000). Studia z metodologii badań jakościowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Krzymowska-Kostrowicka, A. (1980). Terytorialny system rekreacyjny. Analiza struktury i charakteru powiązań. Wrocław: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN – Zakład im. Ossolińskich – Wydawnictwo.
Księski, K., Neścioruk, K. (2016). Kartograficzna metoda badań w analizie turystyki kulturowej. Turystyka Kulturowa, 2, 86–100.
Kurek, W., Mika, M. (2007). Turystyka jako przedmiot badań naukowych. W: W. Kurek (red.), Turystyka (s. 11–49). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Liszewski, S. (1973). Użytkowanie ziemi w miastach województwa opolskiego. Opole: Instytut Śląski.
Liszewski, S., Baczwarow, M. (1998). Istota i właściwości przestrzeni rekreacyjno-turystycznej. Turyzm, 8 (1), 39–67. https://doi.org/10.18778/0867-5856.8.1.04 DOI: https://doi.org/10.18778/0867-5856.8.1.04
Mamcarczyk, M., Popławski, Ł. (2020). Access to sport facilities, social and intergenerational integration: A case study. European Research Studies Journal, 23 (2), 577–591. https://doi.org/10.35808/ersj/1610 DOI: https://doi.org/10.35808/ersj/1610
Matczak, A., Szymańska, D. (1997). Studia nad strukturą przestrzenno-funkcjonalną miasta. Przykład Brodnica. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Miedzińska, I. (2005). Dostępność komunikacyjna w systemach rekreacyjnych na przykładzie Pojezierza Lubuskiego. Turystyka i Rekreacja, 1, 121–124.
Milewski, D. (2011). Dostępność transportowa jako czynnik kształtujący atrakcyjność turystyczną województwa zachodniopomorskiego. Ekonomiczne Problemy Turystyki, 16, 181–200.
Ministerstwo Sportu i Turystyki (2008). Sprawozdanie z realizacji programu „Moje Boisko – Orlik 2012”. Pobrane z: https://bip.msit.gov.pl/download/2/1925/Orlik2008grudzien.pdf (23.09.2022).
Ministerstwo Sportu i Turystyki (2015). Informacja Ministra Sportu i Turystyki na temat realizacji programów „Moje Boisko – Orlik 2012” i „Biały Orlik” w latach 2008–2012. Pobrane z: https://bip.msit.gov.pl/download/2/5304/Informacja_nt_realizacji_programow_Moje_Boisko_Orlik_2012_i_Bialy_Orlik_w_latach_2008-2012.pdf (23.09.2022).
MPK (2022). Pobrane z: https://www.mpk.czest.pl/ (31.05.2022).
Oldenburg, R. (1999). The great good place: Cafés, coffee shops, bookstores, bars, hair salons, and other hangouts at the heart of a community. New York: MARLOWE & CO.
Pawlikowska-Piechotka, A. (2009). Zagospodarowanie turystyczne i rekreacyjne. Gdynia: Novae Res.
Pilawska, A., Pilawski, A., Petryński, W. (2003). Zarys teorii i metodyki rekreacji ruchowej. Katowice: Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa.
Playarena.pl (2022). Pobrane z: https://playarena.pl/pomoc(23.09.2022).
Preobrażenski, W. (1975). Tieoreticzeskije osnowy riekrieacyonnoj gieografii. Moskwa: Nauka [w jęz. ros.].
Projekt Społeczny 2012 Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego (2012). Moje Boisko Orlik 2012 szansą na rozwój aktywności społecznej. Raport z badań jakościowych wykonanych na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki. Pobrane z: https://bip.msit.gov.pl/download/2/2599/Raport_z_badan_jakosciowych__Moje_Boisko_Orlik_2012_szansa_na_rozwoj_aktywnosci_spolecznej__cz__I.pdf (23.09.2022).
PZPN (2022). Pobrane z: https://www.pzpn.pl/public/system/files/site_content/941/1776-UNIFIKACJA%20Kolegium%20S%C4%99dzi%C3%B3w.pdf (23.09.2022).
Rudnicki, M. (2010). Dostępność komunikacyjna jako czynnik decydujący o konkurencyjności miasta Krakowa na globalnym rynku turystycznym. W: J. Sala (red.), Konkurencyjność miast i regionów na globalnym rynku turystycznym (s. 237–255). Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Seweryn, R. (1999). Ocena dostępności komunikacyjnej Polski dla turystów zagranicznych. Problemy Turystyki, 22 (2), 67–90.
Sołowiej, D. (1992). Weryfikacja ocen integralnych atrakcyjności środowiska przyrodniczego człowieka w wybranych systemach rekreacyjnych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
SP9 (2022). Pobrane z: https://sp09czestochowa.edupage.org/(31.05.2022).
SP38 (2022). Pobrane z: https://sp38.czest.pl/ (31.05.2022).
SP49 (2022). Pobrane z: http://sp49czest.szkolnastrona.pl/ (31.05.2022).
SP52 (2022). Pobrane z: https://sp52czest.szkolnastrona.pl/ (31.05.2022).
SP53 (2022). Pobrane z: https://sp53czest.szkolnastrona.pl/ (31.05.2022).
SP54 (2022). Pobrane z: http://sp54czest.szkolnastrona.pl/ (31.05.2022).
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Częstochowy (2019). Pobrane z: https://www.czestochowa.pl/page_id=1000288 (31.05.2022).
TZN (2022). Pobrane z: https://tzn.edu.pl/ (31.05.2022).
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. DzU 2019, poz. 1696.
Warszyńska, J., Jackowski, A. (1978). Podstawy geografii turyzmu. Warszawa: PWN.
Włoch, R., Gołdys, A., Rogaczewska, M., Szymborska, M. (2013). Społeczne funkcje małej infrastruktury sportowej: boiska Orlik jako „trzecie miejsca”. W: R. Kossakowski, K. Stachura, A. Strzałkowska, M. Żadkowska (red.), Futbol i cała reszta. Sport w perspektywie nauk społecznych (s. 121–143). Pszczółki: Wydawnictwo Orbis Exterior.
Wodniak, K. (2021). Social leverage of sporting mega-events and co-production: The case study of Orlik facilities in Poland after EURO 2012. International Journal of Sport Policy and Politics, 13 (1), 85–104. https://doi.org/10.1080/19406940.2020.1859585 DOI: https://doi.org/10.1080/19406940.2020.1859585
Wojtkiewicz, M. (2022). Lokalizacja, dostępność i użytkowanie orlików w Częstochowie [maszynopis pracy licencjackiej]. Uniwersytet Łódzki, Instytut Geografii Miast, Turyzmu i Geoinformacji.
Zawilińska, B. (2011). Baza i dostępność komunikacyjna. W: M. Mika (red.), Kraków jako ośrodek turystyczny (s. 127–146). Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
