Wykorzystanie fortyfikacji byłych Prus Wschodnich przez Wojsko Polskie po II wojnie światowej

Wiesław Bolesław Łach

doi:10.18778/0208-6050.114.12

Autor

Wiesław Bolesław Łach Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie / University of Warmia and Mazury in Olsztyn

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.114.12

Słowa kluczowe:

Prusy Wschodnie, Wojsko Polskie, fortyfikacje, linie umocnień, rozpoznanie inżynieryjne, saperzy

Abstrakt

Po zakończeniu działań militarnych w Prusach Wschodnich polska administracja, jak i Wojsko Polskie stanęły przed problemem dalszego wykorzystania poniemieckich fortyfikacji. Obok rozminowania ich terenu było to najważniejsze zadanie, jakie musiały wykonać jednostki wojsk inżynieryjnych. Do obowiązków Wojska Polskiego należało przeprowadzenie inwentaryzacji oraz określenie możliwości dalszego wykorzystania wszystkich obiektów fortyfikacyjnych. Dodatkowo Wojsko Polskie sprawowało nadzór nad ich dalszym wykorzystaniem w ramach nowo tworzonego systemu obronnego.

Na terenie obecnego województwa warmińsko-mazurskiego, które zostało przejęte przez Polskę po II wojnie światowej, znajdowały się dwie niemieckie linie obronne. Pierwsza, biegnąca od Braniewa, wzdłuż rzeki Pasłęki do Bartoszyc, miała długość 58 km. Druga, biegnąca na odcinku Ostróda–Gołdap, liczyła 240 km. W latach 1945–1949, w związku ze zmianami geopolitycznymi, planowano pozostawić i utrzymywać te obiekty, które mogą przydać się do obrony w wypadku zagrożenia z kierunku zachodniego. W pierwszej połowie lat pięćdziesiątych, w wyniku zagrożenia zimnowojennego, część fortyfikacji utrzymywano, natomiast elementy możliwe do zdemontowania wykorzystano do rozbudowy tzw. długotrwałych rejonów obrony na Pomorzu.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Wiesław Bolesław Łach - Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie / University of Warmia and Mazury in Olsztyn

Dr hab. Wiesław Bolesław Łach, prof. UWM – kierownik Katedry Wojskoznawstwa i Interdyscyplinarnych Studiów Strategicznych na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Zainteresowania naukowe: historia wojskowości, system obronny Polski, wojsko na Warmii i Mazurach, fortyfikacje Polski północnej, współczesne konflikty zbrojne.

Bibliografia

Archiwum Wojskowe w Oleśnicy, 46 batalion saperów, sygn. 3094.10.107

Centralne Archiwum Wojskowe Wojskowego Biura Historycznego [CAW WBH], sygn. IV.500.2.34; IV.501.1/A.706; IV.510.1/A.1543; IV.510.1/A.1545; IV.510.1/A.1578; IV.510.1/A.1626; IV.521.15.44

Barszczewski Z., Przywrócone życiu. Rozminowanie ziem Polski, Warszawa 1998.

Dieckert K., Grossmann H., Bój o Prusy Wschodnie. Kronika dramatu 1944–1945, Gdańsk 2011.

Kempa R., Twierdza Boyen w Giżycku, Giżycko 2012.

Łach W. B., Niemieckie kwatery dowodzenia w obszarze Wielkich Jezior Mazurskich w systemie militarnym III Rzeszy niemieckiej, [w:] Dzieje militarne Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, red. W. B. Łach, D. Radziwiłłowicz, S. Janowicz, Wilkasy 2013, s. 105–132.

Łach W. B., System obronny na Warmii i Mazurach w czasie II wojny światowej, Węgorzewo 2002.

Łach W. B., System obronny Prus Wschodnich (do 1935 roku), Olsztyn 1997.

Perzyk B., Wolfschanze – las, beton i miny, Warszawa 2014.

Rużewicz W., Fortyfikacje nowożytne Prus Wschodnich – przewodnik, Łódź 2006.

Szymańska M., Szymański J., Kwatery główne Hitlera oraz niemieckie stanowiska dowodzenia w Polsce. Przegląd niemieckich kwater dowodzenia w Europie, Łódź 2002.

Zeidler F. W., Zeigert D., Kwatery główne Führera, Warszawa 2001.

Żywiczyński A., Wschodniopruska pozycja obronna – historia, stan zachowania, badania i zagospodarowanie do celów turystycznych [w:] Fortyfikacje nowożytne w Polsce – badania, realizacje, projekty. Zagospodarowanie do współczesnych funkcji, red. L. Narębski, Toruń 2013, s. 237–247.