Orzyski rozdział historii wojsk rakietowych (1961–1994): dostosowanie Wojska Polskiego do wymogów nowoczesnego pola walki

Wiesław Bolesław Łach

doi:10.18778/0208-6050.119.14

Authors

Wiesław Bolesław Łach University of Warmia and Mazury in Olsztyn https://orcid.org/0000-0002-1201-2776

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.119.14

Keywords:

Orzysz, Polish Army, missile troops, nuclear warheads

Abstract

The beginning of the 1960s was marked by a new stage in the development of the Polish Army. It consisted of the creation of rocket troops. This decision was influenced by political considerations related to membership in the Warsaw Pact and strategic dependence on the Soviet Union. Rocket troops capable of carrying nuclear warheads with tactical (up to 100 km) and operational-tactical (50–450 km) ranges began to be established as part of the ground forces.
According to the plan of organisational intentions of the Polish Army for 1959–1965, in 1961 a base was designated in Garrison Orzysz in 1961 for the formation of the first rocket units. It had a solid barracks base, technical facilities, and training ground infrastructure. The 32^nd Lusatian Artillery Brigade, a tactical and operational rocket brigade, was then formed there. An Artillery Training Center was also established to prepare personnel scheduled for employment in the rocket armies that were formed subsequently.
The changing international situation in the second half of the 1980s led the Polish side to give up on maintaining rocket troops that were offensive in nature. On June 10, 1989, as part of the restructuring of the armed forces, the 32nd Lusatian Artillery Brigade was reformed into the 32^nd Specialised Training Centre of the Missile and Artillery Forces, which was finally dissolved in 1994. Thus, this type of unit disappeared from the structures of the Polish Army for more than thirty years.
The article examines the scope of tasks as well as organisational changes in the aforementioned military units and their impact on the functioning and development of land-based rocket troops, based on archival documents located in the archives of the Military Historical Office: the Central Military Archive, the Military Archive in Oleśnica and the Military Archive in Toruń, as well as a few scientific studies.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Wiesław Bolesław Łach, University of Warmia and Mazury in Olsztyn

Płk rez. dr hab. Wiesław Łach, prof. UWM – pracuje na stanowisku profesora uczelnianego w Katedrze Historii XIX i XX wieku w Instytucie Historii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
Zainteresowania naukowe: historia wojskowości, system obronny Polski, wojsko na Warmii i Mazurach, fortyfikacje Polski północnej, współczesne konflikty zbrojne.

References

Archiwum Wojskowe w Oleśnicy – Wojskowe Biuro Historyczne [AWO WBH]. 21 Polowa Techniczna Baza Remontowa, sygn. 3399.10.205

Archiwum Wojskowe w Oleśnicy – Wojskowe Biuro Historyczne [AWO WBH]. 32 Łużycka Brygada Artylerii, sygn. 2540.10.215

Archiwum Wojskowe w Oleśnicy – Wojskowe Biuro Historyczne [AWO WBH]. Ośrodek Szkolenia Artylerii, sygn. 1357.3117.10.1; 1357.3117.10.12

Archiwum Wojskowe w Toruniu – Wojskowe Biuro Historyczne [AWT WBH]. 8 Korpus Armijny, sygn. 380/56/15

Archiwum Wojskowe w Toruniu – Wojskowe Biuro Historyczne [AWT WBH]. 20 Brygada Artylerii, sygn. 139/61/9

Archiwum Wojskowe w Toruniu – Wojskowe Biuro Historyczne [AWT WBH]. Szefostwo Artylerii POW, sygn. 9/91/42; 9/91/51; 9/91/57; 9/91/157

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie – Wojskowe Biuro Historyczne [CAW WBH]. Ministerstwo Obrony Narodowej, sygn. 1677/84/18; 1702/2000/13

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie – Wojskowe Biuro Historyczne [CAW WBH]. Szefostwo Artylerii WP, sygn. 18/91/356; 18/91/357

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie – Wojskowe Biuro Historyczne [CAW WBH]. Szefostwo Wojsk Rakietowych i Artylerii, sygn. 593/90/12

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie – Wojskowe Biuro Historyczne [CAW WBH]. Sztab Generalny WP, sygn. IV.501.1/A.73.60

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie – Wojskowe Biuro Historyczne [CAW WBH]. Sztab Generalny WP, Zarząd I, sygn. 1272/96

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie – Wojskowe Biuro Historyczne [CAW WBH]. Zarząd I Sztab Generalny, sygn. 1272/96.271

Babula J., Założenia operacyjne i techniczne oraz przebieg i efekty rakietyzacji wojsk lądowych w latach 1960–1985. Relacja, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2011, t. II, s. 148–162.

Brenda W., Łach W. B., Orzysz cywilny – Orzysz wojskowy. Dwa spojrzenia na historię miasta po 1945 r., Orzysz 2022.

Holloway D., Stalin i bomba. Związek Radziecki a energia atomowa 1939–1956, Warszawa 1996.

Kajetanowicz J., Wojsko Polskie w systemie bezpieczeństwa państwa 1945–2010, Częstochowa 2013.

Laszczyk M., Zapisane w pamięci, Warszawa 2004.

Łach W. B., Jednostki wojsk rakietowych i artylerii w garnizonie Orzysz po 1945 roku – wpływ na rozwój i funkcjonowanie miasta, [w:] Oblicza wojny, t. III (Miasto i wojna), red. W. Jarno, J. Kita, Łódź 2021, s. 341–348. https://doi.org/10.18778/8220-556-5.18

Łach W. B., Wojsko Polskie na Warmii i Mazurach w latach 1945–1955, Olsztyn 2025.

Łach W. B., Wpływ transformacji ustrojowej na zmiany w systemie obrony na obszarze północnej Polski, [w:] Misja wojska. Strategia i bezpieczeństwo państwa. Szkice o siłach zbrojnych, red. T. Panecki, J. Smoliński, Warszawa 2019, s. 398–409.

Pióro T., Armia ze skazą, Warszawa 1994.

Puchała F., Budowa potencjału Wojska Polskiego 1945–1990. Obszary szpiegowskich działań, Warszawa 2013.

Tomczak E., Wyszyński K., Ponichtera H., Oficerska Szkoła Artylerii w Toruniu 1923–1992. Zarys dziejów, Toruń 1992.

Trubas M., 2 Pomorska Brygada Artylerii. Choszczno 1963–1992, Warszawa 2005.

Trubas M., Kolebka polskich wojsk rakietowych, [w:] Z dziejów Wojska Polskiego na Warmii i Mazurach po drugiej wojnie światowej, red. W. B. Łach, Węgorzewo 2004, s. 123–148.

Trubas M., Wojska „jednorazowego użytku”. Relacja, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2011, t. II, s. 155–174.