Zamek w Trembowli w świetle inwentarzy z lat 1550 i 1551

Tadeusz Grabarczyk

doi:10.18778/0208-6050.111.04

Autor

Tadeusz Grabarczyk Uniwersytet Łódzki / University of Lodz https://orcid.org/0000-0002-6197-9457

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.111.04

Słowa kluczowe:

Trembowla, Polska, Ukraina, zamek, architektura, uzbrojenie, lustracje, XVI wiek

Abstrakt

Artykuł dotyczy zamku w Trembowli (obecnie Ukraina) po przebudowie, jaką przeszedł w latach trzydziestych XVI w. z inicjatywy starosty Andrzeja Tęczyńskiego. Dotychczas znany był opis tej twierdzy zawarty w inwentarzu starostwa trembowelskiego z 1551 r. W zbiorach Biblioteki Narodowej znajduje się jeszcze jeden, niewykorzystany dotąd przez badaczy inwentarz, sporządzony w 1550 r. Zawiera on więcej szczegółowych informacji na temat budowli, co pozwala odtworzyć rozmieszczenie budynków w obrębie murów obronnych oraz znajdujących się w nich pomieszczeń. Pisarz uwzględnił również wyposażenie zamkowych izb i pomieszczeń gospodarczych, a także opis zgromadzonych zapasów żywności. Zanotowano też informacje o przechowywanym na zamku uzbrojeniu. Zestawienie obu inwentarzy pozwala stwierdzić, że zamek w połowie XVI w. znajdował się w złym stanie. Wyraźnej poprawie uległo w 1551 r. zaopatrzenie w broń. Do artykułu dołączono aneks zawierający inwentarz zamku z 1550 r.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Tadeusz Grabarczyk - Uniwersytet Łódzki / University of Lodz

Dr hab. prof. UŁ Tadeusz Grabarczyk – kierownik Katedry Historii Średniowiecznej w Instytucie Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Zainteresowania naukowe: historia wojskowości i dzieje miast do XVI w

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Skarbu Koronnego, Oddział LVI, Inwentarze starostw 1550–1772, Inwentarz starostwa trembowelskiego, województwo ruskie, ziemia halicka, powiat trembowelski, sygn. 1/7/0/11/291

Biblioteka Narodowa w Warszawie, Materiały dotyczące zamku w Trembowli zebrane przez Aleksandra Czołowskiego, sygn. Rps 5485 IV

Jan z Czarnkowa, Kronika, [w:] Monumenta Poloniae Historica, t. II, ed. A. Bielowski, Lwów 1872.

Kroniki Bernarda Wapowskiego z Radochoniec: część ostatnia czasy podługoszowskie obejmujące (1480–1535), oprac. J. Szujski, Kraków 1874.

Materiały archiwalne wyjęte głównie z metryki litewskiej od 1348 do 1607 roku, wyd. A. Prochaska, Lwów 1890, nr 52.

Wapowski B., Kroniki: część ostatnia czasy podługoszowskie obejmujące (1480–1535), oprac. J. Szujski, Kraków 1874.

Bołdyrew A., Piechota zaciężna w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, Warszawa 2011.

Czołowski A., Wojna polsko-turecka 1675 r.: początki wojny – bitwa pod Lwowem – oblężenie Trembowli, Lwów 1894.

Czołowski A., Zamek trembowelski w 1551 r. (z planem), odbitka z czasopisma „Ziemia Czerwińska” 1935, z. 1, s. 1–14.

Czołowski A., Zamek trembowelski w 1551 roku, „Ziemia Czerwieńska” 1935, z. 1, s. 18–25.

Danowska E., „Chleb dobrze zasłużonym”. Lustracja starostwa mościskiego z 1627 r., „Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie” 2017, R. LXII, s. 21–40.

Grabarczyk T., Terebovlia as the Location for the Polish Troops’ Stay in 1557 and 1558, [w:] Faces of War, Vol. VI (City and War), eds T. Grabarczyk, M. Pogońska-Pol, Łódź 2022, s. 81–102. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-012-1.06

Hański O., Artyleria i ręczna broń palna zamku kamienieckiego w epoce jagiellońskiej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2022, z. 111, s. 9–28. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6050.111.02

Karłowicz J., Kryński A., Niedźwiedzki W., Słownik języka polskiego, t. VI (S–Ś), Warszawa 1915.

Kowalska H., Maciejowski Bernard, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XIX, Wrocław 1974, s. 47–48.

Linde S.B., Słownik języka polskiego, t. II, cz. 2 (P), Warszawa 1811.

Łabęcki H.H., Słownik górniczy polsko-rossyjsko-francuzko-niemiecki i rossyjsko-polski (z dodaniem wyrazów odnoszących się do mineralogii, geologii, chemii, oraz ważniejszych rzemiosł kruszcowych) tudzież glossarz średniowiecznej łaciny górniczej w Polsce, Warszawa 1864.

Słownik polszczyzny XVI wieku, t. VI (Dra–Eżby), Wrocław 1972.

Słownik polszczyzny XVI wieku, t. XVIII (Nierownia–Ń), Wrocław 1988.

Słownik polszczyzny XVI wieku, t. XIX (O–Ochytrzyć), Wrocław 1990.

Słownik polszczyzny XVI wieku, t. XXI (Podoba–Polżyć), Warszawa 1998.

Srogosz T., Stępień R., Zamek w Trembowli w XV–XVII wieku i jego funkcja w regionie, [w:] Zamki i przestrzeń społeczna w Europie środkowej i wschodniej, red. M. Antoniewicz, Warszawa 2002, s. 419–427.

Szymczak J., Początki broni palnej w Polsce (1383–1533), Łódź 2004.

Urzędnicy województwa ruskiego XIV–XVIII wieku. (Ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy, oprac. K. Przyboś, Wrocław 1987.

Boĭko І.Ĭ., Zastosuwannia magdieburz’kogo prawa u galiczinі w składі pols’kogo korołіwstwa

(1349–1569 rr.), „Uczenyje zapiski Tawriczeskogo nacyonalnogo uniwiersitieta im. W.I. Wiernadskogo. Naucznyj żurnał. Sierija »Fiłosofija. Kulturołogija. Politołogija. Socyołogija«” 2008, t. XXI(60), № 2, s. 11–14.

Mis’ka R, Dołіtopisniĭ Tieriebowl, [w:] Matierіali і dosłіdżennia z archieołogії Prikarpattia і Wolinі, t. XII, Lwіw 2008, s. 292–303.

Awerkijew W., Terebowlanśkomu zamku doslidżujut’ krynyciu, https://www.tenews.org.ua/post/show/1526573585-v-terebovlyanskomu-zamku-doslidzhuyuyut-krinicyu# (dostęp: 26 VIII 2022).