Młyny w gminie Uniejów – zarys problematyki historyczno-konserwatorskiej

Filip Tomaszewski; Bartosz M. Walczak

doi:10.18778/2299-8403.06.01

Autor

Filip Tomaszewski Politechnika Łódzka, Instytut Architektury i Urbanistyki
Bartosz M. Walczak Politechnika Łódzka, Instytut Architektury i Urbanistyki, Zakład Historii Architektury, Rewitalizacji i Konserwacji Zabytków

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-8403.06.01

Słowa kluczowe:

młyn, wiatrak, Zagroda Młynarska, Uniejów

Abstrakt

Młyny stanowią istotny składnik krajobrazu kulturowego gminy Uniejów. W artykule zebrano dotychczasowe informacje dotyczące historii młynów na terenie miasta i gminy, ustalono z większym lub mniejszym prawdopodobieństwem lokalizację wiatraków w latach 30. XX w., wskazując na ich materialne pozostałości. Zarysowano stan obecny zachowanych młynów motorowych braci Wojciechowskich w Uniejowie oraz braci Pelc w Wilamowie; przedstawiono zagadnienia historyczno-konserwatorskie związane z budową kompleksu edukacyjno-turystycznego „Zagroda Młynarska” w Uniejowie i translokacją wiatraków ze Zbylczyc i Chorzepina (gmina Świnice Warckie). Przedstawiono rolę zabytkowych młynów w rozwoju turystyki kulturowej na terenie gminy. Wykazano konieczność przeprowadzenia dalszych badań dotyczących historii młynarstwa oraz sformułowano postulaty konserwatorskie dla istniejących na terenie gminy Uniejów obiektów.

Biogram autora

Filip Tomaszewski - Politechnika Łódzka, Instytut Architektury i Urbanistyki

Mgr inż. architekt, projektant i kustosz Zagrody Młynarskiej w Uniejowie.

Bibliografia

Adamczewski J., Młynarstwo magiczne, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2005.

Baranowski B., Polskie Młynarstwo, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków, Gdańsk 1977.

Bogaczyński K., Dawne fabryki maszyn młyńskich w Łodzi, Radomsku i Rogoźnie, „Przegląd Zbożowo-Młynarski”, maj 2004.

Dąmbska E., Budownictwo i Architektura Młynów Wietrznych w Polsce, Politechnika Krakowska, zeszyt naukowy nr 6, Kraków 1967.

Dzik A., Polskie Młynarstwo, Związek Młynarzy Polskich, Warszawa 1928.

Gilly D., Spezialkarte von Südpreussen, org. 1793, skala 1:50000, redukcja Berlin 1802–1803, skala 1:115 000.

Gorączko M., Gorączko A., Cechy regionalne w budownictwie na terenie gminy Uniejów, „Biuletyn Uniejowski” 2013, t. 2.

Katalog zabytków budownictwa przemysłowego w Polsce, red. J. Pazdur, t. IV – woj. łódzkie, z. 6 – powiaty Łęczyca i Poddębice, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wyd. Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1972.

Karte des Westlichen Ruslands 1:100 000, ark. Koło, Uniejów, Łęczyca Ozorków, Berlin 1914–1915.

Kluge T., Krowacki S., Steinborn W., Woroch S., Technologia młynarstwa, Wyd. Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, Warszawa 1956.

Kucharski R., Lamprecht M., Młynarstwo Regionu Szadkowskiego i jego rozwój do I wojny światowej, „Biuletyn Szadkowski” 2005, t. 5.

Kucharski R., Lamprecht M., Rozwój młynarstwa w regionie Szadkowskim w XX w. i jego obraz współczesny, „Biuletyn Szadkowski” 2006, t. 6.

Kupric J.N., Teoria i technologia przemiału zboża, Wyd. Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, Warszawa 1957.

Mapa WIG, 1:100 000, ark. Łęczyca, Warszawa 1937.

Mapa WIG, 1:100 000, ark. Uniejów, Warszawa 1930.

Mapa WIG, 1:25 000, ark. Wilamów, Warszawa 1936.

Pawlik M., Wiatraki północno-wschodniej Polski, Rozprawy Uniwersytetu Warszawskiego, Wyd. Filii UW w Białymstoku, Białystok 1984.

Pełka B., Lata zaborów, [w:] Uniejów. Dzieje miasta, red. J. Szymczak, Towarzystwo Przyjaciół Uniejowa, Polskie Towarzystwo Historyczne, Łódź–Uniejów 1995.

Pełka B., Uniejów w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Uniejów. Dzieje miasta, red. J. Szymczak, Towarzystwo Przyjaciół Uniejowa, Polskie Towarzystwo Historyczne, Łódź–Uniejów 1995.

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, red. B. Chlebowski, Warszawa 1892.

Solski S., Architekt Polski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wyd. Polskiej Akademii Nauk, Wrocław 1959.

Szymczak J., Uniejów do schyłku XVI wieku, [w:] Uniejów. Dzieje miasta, red. J. Szymczak, Towarzystwo Przyjaciół Uniejowa, Polskie Towarzystwo Historyczne, Łódź–Uniejów 1995.

Święch J., Tajemniczy świat wiatraków, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Łódź 2005.

Święch J., Wiatraki. Młynarstwo wietrzne na Kujawach, Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Włocławek 2001.

Urbaniak U., Wiatraki, „W Uniejowie” 2007, nr 29.

Wesołowska H., Młynarstwo Wiejskie Opolszczyzny od XVIII do XX wieku, Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969.

Winnicki W., Cech młynarzy, „W Uniejowie” 2007, nr 29.

Żerek-Kleszcz H., Dzieje miasta w XVII i XVIII wieku, [w:] Uniejów. Dzieje miasta, red. J. Szymczak, Towarzystwo Przyjaciół Uniejowa, Polskie Towarzystwo Historyczne, Łódź–Uniejów 1995.