Spór mieszczan w Uniejowie o fajkę z tytoniem w 1763 roku

Piotr Szkutnik

doi:10.18778/2299-8403.04.04

Autor

Piotr Szkutnik Katedra Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii, Wydział Filologiczno-Historyczny, Uniwersytet Łódzki, 90–219 Łódź, ul. Kamińskiego 27a

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-8403.04.04

Słowa kluczowe:

zwyczaj palenia tytoniu, spór mieszczan, Uniejów, XVIII wiek

Abstrakt

W XVIII w. nałóg palenia tytoniu był powszechny we wszystkich kręgach społeczeństwa. Zwyczaj palenia tytoniu w towarzystwie był również notowany na kartach ksiąg miejskich z okresu staropolskiego. Kilka zapisów z księgi miejskiej Uniejowa z 1763 r. dotyczy sporu o fajkę z tytoniem. W domu jednego z mieszczan zebrało się wówczas grono znajomych z lokalnej elity. Znajdujący się w nim burmistrz Uniejowa wypalił pożyczoną od kupca ze Zdun fajkę z tytoniem. Kupiec zażądał zwrotu tytoniu, a na ofertę zapłaty za tytoń pieniędzmi zareagował lekceważąco. W efekcie poirytowany burmistrz uderzył kupca w twarz. Doszło do rękoczynów, burmistrz i kupiec odnieśli szereg ran oraz potłuczeń na ciele. Impulsywny burmistrz zastał skazany za zainicjowanie bójki na okres tygodnia pozbawienia wolności. Swego rodzaju scenka rodzajowa zapisana na kartach księgi wójtowsko-ławniczej wiele mówi o ówczesnej mentalności, tj. popędliwości krewkich mieszczan w sposobie rozwiązywania nawet takich drobnych nieporozumień.

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych, Księgi miejskie Uniejowa, sygn. 10.

Baranowski B., Życie codzienne małego miasteczka w XVII i XVIII w., Warszawa 1975.

Bartoszewicz A., Czas w małych miastach. Studium z dziejów kultury umysłowej późnośredniowiecznej Polski, Warszawa–Pułtusk 2003.

Bartoszewicz A., Późnośredniowieczny Szadek i jego mieszkańcy w świetle zapisek z najstarszej księgi miejskiej, „Biuletyn Szadkowski”, t. 6, 2006. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.06.04

Dziubiński A., Z dziejów nałogu tytoniowego i produkcji wyrobów nikotynowych w Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku, „Kwartalnik Historyczny”, R. 105, z. 2,1998.

Ihnatowicz I., Biernat A., Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003.

Kulecki M., Księgi miejskie Uniejów, [w:] D. Lewandowska (red.), Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, Warszawa 2008.

Kulecki M., Staropolskie księgi miejskie – wprowadzenie ogólne, [w:] D. Lewandowska (red.), Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, Warszawa 2008.

Linde S.B., Słownik języka polskiego, t. I, cz. 1, A–F, Warszawa 1807; t. 6. U–Z, Warszawa 1814.

Łosowski J., Kancelarie miast szlacheckich województwa lubelskiego od XV do XVIII wieku, Lublin 1997.

Prinke R.T., Poradnik genealoga amatora, Warszawa 1992.

Różański M., Duchowieństwo parafialne archidiakonatu uniejowskiego w XVIII wieku. Studium prozopograficzne, Łódź 2010.

Sędek M., Księgi miejskie, [w:] T. Zielińska (red.), Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie, Warszawa 1992.

Szkutnik P., Kostrzewska E.M., Sumariusz metryk parafii Wielenin 1594–1694, Uniejów 2014.

Walawender A., Księgi miejskie, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Przewodnik po zespołach. I, Archiwa dawnej Rzeczypospolitej, t. I, Warszawa 1975.

Wolff A., Akta partykularne przedrozbiorowe Archiwum Głównego 1381–1835, [w:] A. Stebelski (red.), Straty archiwów i bibliotek warszawskich w zakresie rękopiśmiennych źródeł historycznych, t. 1, Archiwum Główne Akt Dawnych, Warszawa 1957.

Żerek-Kleszcz H., Dzieje miasta w XVII i XVIII w., [w:] J. Szymczak (red.), Uniejów. Dzieje miasta, Towarzystwo Przyjaciół Uniejowa, Polskie Towarzystwo Historyczne, Łódź–Uniejów 1995.