Cmentarz wojenny w Szadkowicach – próba identyfikacji poległych żołnierzy na podstawie zachowanych nagrobków
DOI:
https://doi.org/10.18778/1643-0700.22.02Słowa kluczowe:
cmentarz wojenny, Szadkowice, I wojna światowa, identyfikacja, polegli żołnierzeAbstrakt
W okresie listopada–grudnia 1914 r. na ziemi szadkowskiej doszło do zaciekłych walk między armiami Niemiec, Austro-Węgier oraz Rosji. W ich efekcie powstało w okolicach Szadku kilkanaście cmentarzy i kwater wojennych, na których pochowano poległych żołnierzy. Jednym z takich miejsc jest istniejący do dzisiaj cmentarz wojenny w Szadkowicach. Początkowo na jego terenie spoczęło 21 żołnierzy, jednak wskutek ekshumacji i likwidacji innych cmentarzy wojennych ostatecznie pogrzebano tam ok. 200 poległych. Wraz ze szczątkami żołnierzy na cmentarz w Szadkowicach trafiły także pomniki nagrobne ze zlikwidowanych nekropolii. Do czasów współczesnych zachowało się na szadkowickim cmentarzu jedynie 60 takich obiektów, przy czym na zaledwie 33 z nich znajdują się jakiekolwiek inskrypcje. Opierając się na napisach z nagrobków autor artykułu podjął próbę zidentyfikowania poległych żołnierzy i ustalenia na podstawie zachowanych dokumentów, w jakich jednostkach służyli, gdzie się urodzili i mieszkali, czy mieli rodzinę.
Bibliografia
Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, Księgi metrykalne Parafii Rzymskokatolickiej w Biezdrowie.
Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, Księgi metrykalne Parafii Rzymskokatolickiej w Pępowie.
Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, Księgi metrykalne Parafii Rzymskokatolickiej w Szamotułach.
Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu, Księgi metrykalne Parafii Rzymskokatolickiej w Zbąszyniu.
Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim, Urząd Stanu Cywilnego Skwierzyna.
Archiwum Państwowe w Kaliszu, Urząd Stanu Cywilnego Czarny Las.
Archiwum Państwowe w Kaliszu, Urząd Stanu Cywilnego Parafii Ewangelickiej w Czarnym Lesie.
Archiwum Państwowe w Kaliszu, Urząd Stanu Cywilnego Kępno – obwód miejski.
Archiwum Państwowe w Katowicach, Sąd Obwodowy w Bytomiu.
Archiwum Państwowe w Katowicach, Urząd Stanu Cywilnego w Chorzowie.
Archiwum Państwowe w Lesznie, Urząd Stanu Cywilnego Krobia.
Archiwum Państwowe w Lesznie, Urząd Stanu Cywilnego Gostyń.
Archiwum Państwowe w Łodzi, Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi, Akta dotyczące ewidencji cmentarzy wojennych.
Archiwum Państwowe w Łodzi, Oddział w Sieradzu, Akta cmentarzy wojennych z powiatu sieradzkiego
Archiwum Państwowe w Łodzi, Oddział w Sieradzu, Akta gminy Szadek, Kultura i sztuka (grobownictwo wojenne).
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Duszniki.
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Szamotuły – obwód miejski.
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Szamotuły – obwód wiejski.
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Urząd Stanu Cywilnego Śliwno.
Archiwum Państwowe w Szczecinie, Urząd Stanu Cywilnego w Radowie Wielkim i Małym.
Archiwum Państwowe w Zielonej Górze, Akta metrykalne Nowa Sól (Neusalz) – parafia ewangelicka
Armee-Verordnungsblatt. Verlustlisten.
Brandenburgisches Landeshauptarchiv Potsdam, Kirchenduplikate Schwerin (Warthe).
Bortowski W., Ziemia łódzka w ogniu 1914, Łódź 1969.
Dąbrowski D., Śladami operacji łódzkiej 1914 r. po okolicy Szadku, „Na Sieradzkich Szlakach” 1995, nr 3.
Dąbrowski D., Kowalski J., Żołnierska pamięć. Cmentarze wojenne, groby i miejsca pamięci narodowej na ziemi sieradzkiej, Sieradz 2011.
Gosik B., Cmentarze z I wojny światowej jako walor antropogeniczny województwa łódzkiego, „Turyzm” 2004, nr 14, s. 129–140. https://doi.org/10.18778/0867-5856.14.2.06 DOI: https://doi.org/10.18778/0867-5856.14.2.06
Milewska K., Cmentarze wojskowe z okresu I wojny światowej na terenie gminy Szadek, „Biuletyn Szadkowski” 2005, t. 5, s. 147–175. https://doi.org/10.18778/1643-0700.05.07 DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.05.07
Młyńska A., „Akta cmentarzy wojennych z powiatu sieradzkiego” w zbiorach Archiwum Państwowego w Łodzi, „Rocznik Łódzki” 2015, t. 63.
Młyńska A., „Setkom tysięcy, co imion nie mają na grobie…”. Szadkowicki cmentarz wojenny z okresu bitwy łódzkiej (1914), „Biuletyn Szadkowski” 2013, t. 13, s. 145–169. https://doi.org/10.18778/1643-0700.13.09 DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.13.09
Pisarkiewicz M., Groby żołnierskie z 1914 roku w Ziemi Łęczyckiej i Sieradzkiej, Kraków 2018.
Pogorzelski W., Sieradz, Włocławek 1927.
Wicher L. (red.), Stulecie miasta Zduńskiej Woli 1825–1925, Łódź 1925.
Der Weltkrieg 1914 bis 1918, t. VI, Berlin 1929.
I wojna światowa – Szadek, http://www.schondorf.pl/wyprawy/i-wojna-swiatowa-szadek [dostęp: 1.09.2021].
Cmentarz w Szadkowicach odnowiony, https://zdunskawola.naszemiasto.pl/cmentarz-w-szadkowicach-odnowiony-zdjecia/ar/c4-2467927 [dostęp: 1.09.2021].
Dariusz Piekarczyk, Sieradz i okolice podczas II wojny światowej (KILKASET UNIKALNYCH ZDJĘĆ), https://sieradz.naszemiasto.pl/sieradz-i-okolice-podczas-ii-wojny-swiatowej-kilkaset/ar/c1-4763091 [dostęp: 5.10.2021].
PTTK-owcy porządkowali cmentarz wojenny w Szadkowicach, https://zdunskawola.naszemiasto.pl/pttk-owcy-porzadkowali-cmentarz-wojenny-w-szadkowicach/ar/c1-2037684 [dostęp: 1.09.2021].
Szadkowice – cmentarz wojenny, https://eksploratorzy.com.pl/viewtopic.php?f=237&t=13951 [dostęp: 1.09.2021].
Muzeum Miasta i Rzeki Warty w Warcie, zdjęcia cmentarza w Szadkowicach z 1940 r. autorstwa Victora Beckera.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, Cmentarz wojenny w Szadkowicach.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
