Bezpieczeństwo i higiena pracy w stosunkach pracy z wykorzystaniem nowoczesnych technologii

Łukasz Pisarczyk

doi:10.18778/0208-6069.112.03

Autor

Łukasz Pisarczyk Uniwersytet Śląski w Katowicach https://orcid.org/0000-0001-9312-7489

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6069.112.03

Słowa kluczowe:

praca, bezpieczeństwo, higiena, technologia, stosunek pracy, rokowania zbiorowe

Abstrakt

Artykuł analizuje wpływ nowoczesnych technologii na bezpieczeństwo procesu pracy. Autor wskazuje wybrane obszary, w których nowoczesne technologie (środki komunikacji na odległość, algorytmy sztucznej inteligencji) mogą stwarzać zagrożenie dla szeroko rozumianego bezpieczeństwa pracujących. Autor wskazuje takie problemy, jak nadmierne obciążanie pracą, trudności w efektywnym korzystaniu z prawa do wypoczynku czy izolacja pracowników. Podkreśla potrzebę zapewnienia ochrony pracującym. Z tej perspektywy ocenia istniejące ramy prawne oraz formułuje wnioski na przyszłość. Odnosi się do regulacji ponadnarodowych, w tym prawa Unii Europejskiej oraz przepisów krajowych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Albin, Einat. 2025. „The Three-Tier Structural Legal Deficit Undermining the Protection of Employees’ Personal Data in the Workplace”. Oxford Journal of Legal Studies 45(1): 81–107. https://doi.org/10.1093/ojls/gqae033 DOI: https://doi.org/10.1093/ojls/gqae033

Ales, Edoardo. 2022. „The Impact of Automatisation and Robotics on Collective Labour Relations: Meeting an Unprecedented Challenge”. W Decent Work in the Digital Age. 39–56. Red. Tamás Gyulavári, Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-003 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-003

Baran, Krzysztof W. 2018. „O zakresie prawa koalicji w związkach zawodowych po nowelizacji prawa związkowego z 5 lipca 2018 r.” Praca i Zabezpieczenie Społeczne 9: 2–4. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0013.2098

Baran, Krzysztof. 2019. „Prawo związków zawodowych do informacji po nowelizacji ustawy związkowej.” Monitor Prawa Pracy 16(1): 7–11.

Bąba, Michał. 2022. „Podporządkowanie technologiczne w zatrudnieniu”. Państwo i Prawo 2: 88–109.

Borges, Isabel Vieira. 2023. „R2D: The Right to Disconnect from Work”. W The Legal Challenges of the Fourth Industrial Revolution. 249–296. Red. Dário Moura Vicente, Sofia de Vasconcelos Casimiro. Chen Chen. Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-40516-7_14 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-40516-7_14

Davidov, Guy. 2016. A Purposive Approach to Labour Law. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198759034.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198759034.001.0001

Duraj, Tomasz. 2024. „Implementacja do polskiego porządku prawnego dyrektywy platformowej – problem domniemania stosunku pracy (wprowadzenie do dyskusji)”. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 4: 253–273. DOI: https://doi.org/10.4467/25444654SPP.24.020.20280

Eurostat. 2023. How much time per week do Europeans usually work? https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20230920-1 (dostęp: 20.03.2024).

Gospodarek, Gabriela. 2019. „Status «niezależnego» usługodawcy a trójpodmiotowy model świadczenia usług w gig economy”. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2, 4: 9–17, 21–30. https://doi.org/10.33226/0032-6186.2019.2.3 DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2019.4.3

Gruber-Risak, Martin. 2022. „Classification of Platform Workers: A Scholarly Perspective”. W Decent Work in the Digital Age. 85–104. Red. Tamás Gyulavári, Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-005 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-005

Gyulavári, Tamás. 2020. „Collective rights of platform workers: The role of EU law”. Maastricht Journal of European and Comparative Law 27(4): 406–424. https://doi.org/10.1177/1023263X20932070 DOI: https://doi.org/10.1177/1023263X20932070

Gyulavári, Tamás. Emanuele Menegatti. 2022a. „Floor of Rights for Platform Workers”. W Decent Work in the Digital Age. 127–146. Red. Tamás Gyulavári Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269

Gyulavári, Tamás. Emanuele Menegatti. 2022b. „Labour, Law, and Digitalisation”. W Decent Work in the Digital Age. 1–19. Red. Tamás Gyulavári, Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-001 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-001

Hepple, Bob. 2003. Rights at work. DP/147/2003. Geneva: DP/147/2003 International Labour Organization. International Institute for Labour Studies Geneva. https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---inst/documents/publication/wcms_079203.pdf

ILO. 2019. Work for a Brighter Future: Global Commission on the Future of Work. Geneva: International Labour Organization.

Instytut Spraw Obywatelskich. 2024. Projekt nowelizacji ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji. https://instytutsprawobywatelskich.pl/publikacje/projekt-nowelizacji-ustawy-o-informowaniu-pracownikow-i-przeprowadzaniu-z-nimi-konsultacji-2/ (dostęp: 15.05.2025).

Krämer, Clara. Sandrine Cazes. 2022. Shaping the transition: Artificial intelligence and social dialogue. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 279. Paris: OECD Publishing.

Lamannis, Mariagrazia. 2023. Collective bargaining in the platform economy: a mapping exercise of existing initiatives. Brussels: ETUI. https://doi.org/10.2139/ssrn.4404691 DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.4404691

Lamine, Auriane. Jeremias Prassl. 2018. „Collective Autonomy for On-Demand Workers? Normative Arguments, Current Practices and Legal Ways Forward”. W Collective Bargaining Developments in Times of Crisis. 269–291. Red. Sylvaine Laloum. Alphen aan den Rijn: Wolters Kluwer.

Langille, Brian. 2011. „Labour Law’s Theory of Justice”. W The Idea of Labour Law. Red. Guy Davidov, Brian Langille. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199693610.003.0008 DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199693610.003.0008

Latos-Miłkowska, Monika. Michał Kibil. 2024. Czy jesteśmy gotowi na sztuczną inteligencję w zatrudnieniu? Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 31(3): 153–166. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.24.013.19925 DOI: https://doi.org/10.4467/25444654SPP.24.013.19925

Laulom, Sylvaine. 2022. „Discrimination by Algorithms at Work”. W Decent Work in the Digital Age. 271–291. Red. Tamás Gyulavári, Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-014 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-014

Lee, Sangheon. Deirdre McCann. Jon C. Messenger. 2007. Working Time Around the World: Trends in Working Hours, Laws and Policies in a Global Comparative Perspective. London–New York: Routledge.

Lianos, Ioannis. Nicola Countouris. Valerio De Stefano. 2019. „Re-thinking the competition law/labour law interaction: Promoting a fairer labour market”. European Labour Law Journal 10(3): 291–333. https://doi.org/10.1177/2031952519872322 DOI: https://doi.org/10.1177/2031952519872322

Liszcz, Teresa. 2018. Aksjologiczne podstawy prawa pracy. Zarys problematyki. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Makowski, Dariusz. 2023. „O przepisach kodeksu pracy dotyczących pracy zdalnej w świetle zasad prawa BHP”. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 7: 20–26. https://doi.org/10.33226/0032-6186.2023.7.4 DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2023.7.4

Mangan, David. 2022. „From Monitoring of the Workplace to Surveillance of the Workforce”. W Decent Work in the Digital Age. 311–330. Red. Tamás Gyulavári, Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-016 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-016

Mądrzycki, Błażej. Łukasz Pisarczyk. 2022. Ekspertyza na temat aktualnej sytuacji oraz perspektyw rozwoju układów zbiorowych w Polsce. https://www.gov.pl/web/dialog/krajowy-plan-odbudowy (dostęp: 20.02.2024).

Miranda Boto, Josė María (red.). Elisabeth Brameshuber (red.). 2022. Collective Bargaining and the Gig Economy: A Traditional Tool for New Business Models. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509956227 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509956227

Mitrus, Leszek. 2020. „Praca zdalna de lege lata i de lege ferenda – zmiana miejsca wykonywania pracy czy nowa koncepcja stosunku pracy”. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 10, 11: 3–9, 3–10. https://doi.org/10.33226/0032-6186.2020.11.1 DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2020.11.1

Moras-Olaś, Kinga. 2019. „Prawo do bycia offline jako podstawowe prawo pracownika”. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 28(4): 305–323. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.21.024.14266 DOI: https://doi.org/10.4467/25444654SPP.21.024.14266

Nowik, Paweł. 2022. „New Challenges for Trade Unions in the Face of Algorithmic Management in the Work Environment”. Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej 29(2): 121–143. https://doi.org/10.4467/25444654SPP.22.011.15685 DOI: https://doi.org/10.4467/25444654SPP.22.011.15685

Owczarek, Dominik. Agata Chełstowska. 2016. Amazon po polsku. Warunki pracy i stosunki z pracownikami. Warszawa: Fundacja Instytutu Spraw Publicznych.

Pérez Prado, Daniel. 2021. „The Legal Framework of Platform Work in Spain: The New Spanish «Riders’ Law»”. https://cllpj.law.illinois.edu/content/dispatches/2021/Dispatch-No.-36.pdf (dostęp: 3.04.2024).

Prassl, Jeremias. 2018. Humans as a Service. The Promise and Perils of Work in the Gig Economy. Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780198797012.001.0001

Prassl, Jeremias. Martin Risak. 2016. „Uber, Taskrabbit, & Co: Platforms as Employers? Rethinking the Legal Analysis of Crowdwork”. Oxford Legal Studies Research Paper 8.

Ratti, Luca. 2022. „A Long Road Towards the Regulation of Platform Work in the EU”. W Collective Bargaining and the Gig Economy: A Traditional Tool for New Business Models. 39–60. Red. Josė María Miranda Boto, Elisabeth Brameshuber. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509956227.ch-003 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509956227.ch-003

Reda-Ciszewska, Anna. 2024. „Rola zakładowych źródeł prawa pracy dotyczących pracy zdalnej”. Praca i Zabezpieczenie Społeczne 4: 3–12. https://doi.org/10.33226/0032-6186.2024.4.2 DOI: https://doi.org/10.33226/0032-6186.2024.4.2

Robin-Oliver, Sophie. 2023. „The Digitalisation of Labour Law in France”. W The Cambridge Handbook of Technological Disruption in Labour and Employment Law. 107–121. Red. Marc De Vos, Gordon Anderson, Evert Verhulp. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108878647.007 DOI: https://doi.org/10.1017/9781108878647.007

Senatori, Iacopo. 2022. „EU Law and Digitalisation of Employment Relations”. W Decent Work in the Digital Age. 85–104. Red. Tamás Gyulavári, Emanuele Menegatti. Oxford–London–New York–New Delhi–Sydney: Hart Publishing. https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-004 DOI: https://doi.org/10.5040/9781509958269.ch-004

De Stefano, Valerio. Taes Simon. 2023. „Algorithmic management and collective bargaining”. Transfer European Review of Labour and Research 29(1): 21–36. https://doi.org/10.1177/10242589221141055 DOI: https://doi.org/10.1177/10242589221141055

Świątkowski, Andrzej. 2019. Elektroniczne technologie zatrudnienia ery postindustrialnej. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie.

Unterschütz, Joanna. 2017. „Praca w ramach platform i aplikacji cyfrowych – wyzwania dla zbiorowego prawa pracy. Część I”. Monitor Prawa Pracy 14(8): 398–399.

Unterschütz, Joanna. 2019. „Digital work – real bargaining: how can the sustainability of social dialogue be ensured in the digital era?”. W Precarious Work. The Challenge for Labour Law in Europe. 226–232. Red. Jeff Kenner, Izabela Florczak, Marta Otto. Cheltenham-Northampton MA: Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781788973267.00021 DOI: https://doi.org/10.4337/9781788973267.00021

Vicente, Dário Moura (red.). Sofia de Vasconcelos Casimiro (red.). Chen Chen (red.). 2023. The Legal Challenges of the Fourth Industrial Revolution. Cham: Springer.

Votavová, Klára. 2021. „Amazon. Praca pod rządami algorytmów”. Krytyka polityczna z dnia 13.09.2021 r. https://krytykapolityczna.pl/swiat/ue/zarzadzanie-algorytmiczne-w-magazynach-amazona-w-europie-srodkowej/ (dostęp: 2.04.2024).

Waas, Bernd (red.). Christina Hießl (red.). 2021. Collective Bargaining for Self-Employed Workers in Europe. Alphen aan den Rijn: Wolters Kluwer.

Wyka, Teresa. 2003. Ochrona zdrowia i życia pracownika jako element treści stosunku pracy. Warszawa: Difin.

Związkowa Alternatywa. 2023. Związki zawodowe – przyszłość sektora technologicznego. https://www.za.org.pl/zwiazki-zawodowe-przyszlosc-sektora-technologicznego/ (dostęp: 2.02.2024).

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 z dnia 23 października 2024 r. w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform (Dz. Urz. UE L z dnia 11 listopada 2024 r.).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji) (Dz. Urz. UE L 2024/1689 z dnia 12 lipca 2024 r.).

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 277).

Ustawa z dnia 21 maja 1991 o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 123).

Ustawa z dnia 21 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 440).

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. z 2006 r. Nr 79, poz. 550 ze zm.).