Reymont i magia teatru

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.06

Słowa kluczowe:

Władysław Stanisław Reymont, teatr przełomu XIX i XX wieku, Reymont i teatr

Abstrakt

Artykuł przybliża różne aspekty odniesień Władysława Reymonta do świata teatru. Jego osobiste doświadczanie sceny, odczytywane między innymi na podstawie diariuszowych notatek, wyrastało z młodzieńczej fascynacji „amatora teatralnych wrażeń”, poznającego sztukę teatru w rozmaitości konwencji dramatyczno­-teatralnych i repertuaru w wykonaniu artystów scen zawodowych i amatorskich, z renomowanych ośrodków i z prowincji, od strony widowni i kulis zawodu aktora. O „Reymoncie teatralnym” można mówić w perspektywie mitotwórczej, co pokażemy, przywołując utrwalające legendę wspomnienia współczesnych, jak też poprzez kreacyjne strategie autora znanego z predylekcji do teatralizowania własnych przeżyć, w opisie rzeczywistości odnoszącego się do relacji między sceną a widownią. Na koniec zwrócimy uwagę na kontakty Reymonta w środowisku artystów teatru, w szczególności na jego stosunek do twórczości Stanisława Wyspiańskiego.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Anna Podstawka - Katolicki Uniwersytet Lubelski

    Anna Podstawka, dr hab., prof. KUL, literaturoznawca i teatrolog. Zainteresowania badawcze skupia wokół problematyki dramatu i teatru końca XIX i pierwszej połowy XX wieku, krytyki teatralnej, a także twórczości Jana Kasprowicza. Autorka monografii Dramaturgia Macieja Szukiewicza (2006), Świat, który się nie kończy. Człowiek i transcendencja w teatrze Jana Kasprowicza (2014), Krytyka i krytycy. Studia o krytyce drugiej połowy XIX i początku XX wieku (współautorka: Anna Sobiecka, 2021). Ostatnia książka to opracowanie tomu „Przynoszę wam kilka pieśni”. Wybór poezji i prozy Kasprowicza (2024). Pełni funkcję kierownika Katedry Dramatu i Teatru w Instytucie Literaturoznawstwa KUL, jest członkiem zespołu Pracowni Historii Dramatu 1864–1939 przy Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Bibliografia

Bednarek Bogusław, O autentyczny tekst wiersza Władysława Reymonta pt. „Aktory”, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 1976, nr 374, Prace Literackie 18, s. 131–133.

Cymerman Jarosław, Gac Dominik, Kondrasiuk Grzegorz, Scena Lublin, Fundacja Teatrikon, Lublin 2017.

Gorczyca Teresa, Debiut sceniczny Tadeusza Jaroszyńskiego w świetle listów Reymonta, „Prace Polonistyczne” 1968, seria XXIV, s. 202–224.

Grzymała-Siedlecki Adam, Fantastyka żywota Reymontowego, w: A. Grzymała-Siedlecki, Niepospolici ludzie w dniu swoim powszednim, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1961, s. 246–277.

Grzymała-Siedlecki Adam, Świat aktorski moich czasów, wyd. 2, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1973.

Grzymała-Siedlecki Adam, Ze wspomnień o Reymoncie, „Kurier Poznański” 1925, nr 371, s. 18–19.

Jarząbek Dorota, Za kulisami. Narodziny przedstawienia w teatrze polskim XIX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016.

Kalendarz życia i twórczości 1898–1907 Stanisława Wyspiańskiego, oprac. A. Doboszewska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1995.

Kaszyński Stanisław, Reymont – człowiek teatru, „Prace Polonistyczne” 1968, seria XXIV, s. 180–201.

Koc Barbara, Kronika życia i twórczości Władysława St. Reymonta, Centrum Kształcenia Ustawicznego im. Wł. St. Reymonta, Legnica 2007.

Kochanowski Marek, Miasto jako teatr. Obraz Londynu we wczesnych zapiskach podróżnych Władysława Stanisława Reymonta, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2010, nr 1, s. 185–200.

Oracki Tadeusz, Reymont – teatr – film – radio. Rekonesans, „Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska I” 2002, s. 173–186.

Osińska Anna, Teatr duszy Władysława St. Reymonta. O antynomiach postaw epistolarnych noblisty, „Colloquia Litteraria” 2018, nr 1, s. 63–78.

Ratajczak Dobrochna, Krytyka znawców i krytyka profanów, w: Wokół teorii i historii krytyki teatralnej, red. E. Udalska, Uniwersytet Śląski, Katowice 1979, s. 85–95.

Reymont o sobie. Autobiografia twórcy „Chłopów”, „Kurier Warszawski” 1926, nr 1, s. 8–9.

Reymont Władysław Stanisław, Dziennik nieciągły. 1887–1924, oprac. B. Utkowska, Collegium Colombinum, Kraków 2009.

Reymont Władysław Stanisław, Komediantka, oprac. T. Jodełka-Burzecki, I. Orlewiczowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1968.

Reymont Władysław Stanisław, Korespondencja 1890–1925, oprac. B. Koc, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 2002.

Reymont Władysław Stanisław, Listy do rodziny, oprac. T. Jodełka-Burzecki i B. Kocówna, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.

Reymont Władysław Stanisław, Pogrzeb Wyspiańskiego, „Tygodnik Ilustrowany” 1907, nr 49, s. 1003–1004.

Reymont Władysław Stanisław, Ziemia obiecana, wstęp i oprac. M. Popiel, wyd. 2 przejrzane i uzup., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2014.

Talikowski Stefan, Reymont w kręgu rodzinnym, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1973.

Wysocki Alfred, Sprzed pół wieku, wyd. 2 uzup. i przejrzane, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1958.

Pobrania

Opublikowane

2025-12-31

Jak cytować

Podstawka, Anna. 2025. “Reymont I Magia Teatru”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 71 (2): 79-96. https://doi.org/10.18778/1505-9057.71.06.