Poles and the Holocaust. The Case of Professor Brodowska-Kubicz: Parallel Relations
DOI:
https://doi.org/10.18778/1644-857X.23.01.05Keywords:
saving Jews, World War II, Peasant Battalions, title of the Righteous Among the Nations, University of LodzAbstract
The aim of the article is to present the merits of Helena Brodowska-Kubicz, later a professor of the University of Lodz and a researcher of the history of Polish peasantry, in saving the population of Jewish origin during World War II. Born in a village near Lublin and active in the peasant movement since the 1930s, she joined the underground movement after the German invasion of Poland. She became a soldier of the Peasant Battalions and joined the Headquarters as the chief of communications. She protected Jews by providing them with false documents, finding accommodation and employment, sending them to the countryside to live with peasant families. Most of them survived the war thanks to her help. For this activity, Brodowska-Kubicz was honored with the Righteous Among the Nations Medal in 1991. The article uses fragments of memories (letters, testimonies) of people who survived thanks to it. In addition, voice is given to the heroine, who describes the backstage of the help provided. The goal is to restore the memory of the merits of Brodowska-Kubicz, which have long been kept silent due to the historical policy pursued by the authorities of Polish People’s Republic.
Downloads
References
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Badania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu [Archiwum IPN Bu]: Protokół przesłuchania świadka Mariana Małowista przez prokuratora Wacława Bielawskiego – członka Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, sygn. 392/643
Google Scholar
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Badania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu [Archiwum IPN Bu]: Protokół przesłuchania świadka Narcyza Łubnickiego przez Piotra Michałowskiego z Prokuratury Wojewódzkiej w Lublinie, delegowanego do Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Lublinie, sygn. 392/643
Google Scholar
Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie [Archiwum PAN]: Materiały Heleny Brodowskiej-Kubicz, sygn. III-311, j. 133
Google Scholar
Brodowska-Kubicz H., Losy moje w losach wojny, [w:] W kolportażu i łączności Komendy Głównej Batalionów Chłopskich. Wspomnienia, Warszawa 1982, s. 319–360.
Google Scholar
Brodowska-Kubicz H., Z chłopskiej łąki. Wspomnienia, Łódź 1994.
Google Scholar
Kubar Z. S., Double Identity: A Momoir, New York 1989.
Google Scholar
Kula M., W pierwszym kręgu. Listy ukrywającego się, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2020, nr 16, s. 464–494. https://doi.org/10.32927/ZZSiM.676
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.32927/ZZSiM.676
Czyżewski A., Czerwono-biała-czerwona Łódź. Lokalne wymiary polityki pamięci historycznej w PRL, Warszawa 2021.
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.18778/8220-494-0
Dalej jest noc. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski, red. B. Engelking, J. Grabowski, Warszawa 2018.
Google Scholar
Engelking B., Jest taki piękny, słoneczny dzień… Losy Żydów szukających ratunku na wsi polskiej 1942–1945, Warszawa 2011.
Google Scholar
Gmitruk J., Na rozkaz sumienia… Bataliony Chłopskie 1940–1945, Warszawa 2000.
Google Scholar
Gmitruk J., Koczek T. S., Bataliony Chłopskie. Armia polskiego państwa podziemnego, Warszawa 2021.
Google Scholar
Gross T., Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Sejny 2000.
Google Scholar
Gross T., Złote żniwa. Rzecz o tym, co działo się na obrzeżach zagłady Żydów, Kraków 2011.
Google Scholar
Kamińska-Jatczak I., Helena Radlińska w latach 1939–1945 – historia zrekonstruowana ze wspomnień, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne” 2019, t. VIII, nr 1, s. 179–210. https://doi.org/10.18778/2450-4491.08.12
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.18778/2450-4491.08.12
Kita J., Helena Brodowska-Kubicz (15 marca 1914 – 6 marca 2003), [w:] J. Kita, Luminarze nauki polskiej w Uniwersytecie Łódzkim. Pro memoria, Łódź 2015, s. 17–20.
Google Scholar
Kolbuszewska J., (Nie)doceniana badaczka dziejów ruchu ludowego. Helena Brodowska-Kubicz (1914–2003), [w:] J. Kolbuszewska, Kobiety na naukowym Olimpie? Łódzkie adeptki Klio w latach 1945–1989, Łódź 2021, s. 111–136.
Google Scholar
DOI: https://doi.org/10.18778/8220-673-9
Kostrzewska M., Helena Brodowska-Kubicz (1914–2003), „Rocznik Łódzki” 2003, t. L, s. 289–292.
Google Scholar
Krasnowolski A., „Żegota” – konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w okupowanej Polsce 1942–1945, Warszawa 2007.
Google Scholar
Kunert A., Friszke A., „Żegota” Rada Pomocy Żydom 1942–1945, Warszawa 2002.
Google Scholar
Lesiakowski K., Sprawiedliwy wśród Narodów Świata – profesor Helena Brodowska-Kubicz (1914–2003), „Pamięć i Sprawiedliwość” 2021, t. XXXVIII, nr 2, s. 519–535.
Google Scholar
Marzec ‘68 w Łodzi, red. S. Nowinowski, Łódź 2010.
Google Scholar
Prekerowa T., Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie 1942–1945, Warszawa 2019.
Google Scholar
Siewierski T., Marian Małowist i krąg jego uczniów. Z dziejów historiografii gospodarczej w Polsce, Warszawa 2016.
Google Scholar
Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Makieta, oprac. J. Dancygier, Warszawa 1989.
Google Scholar
Tuszyńska A., Israel is a Real Thing, [w:] A. Tuszyńska, Kilka portretów z Polską w tle. Reportaże izraelskie, Gdańsk 1993, s. 31–39.
Google Scholar
Wojas M., Słownik biograficzny żołnierzy Batalionów Chłopskich: IV Okręg, Lublin 1998.
Google Scholar
https://new.getto.pl/pl/Osoby/A/Askenazy-Janina (dostęp: 1 V 2021).
Google Scholar
https://new.getto.pl/pl/Osoby/K/Kubar-Zofia-Rubinstein (dostęp: 1 V 2021).
Google Scholar
Historia pomocy – Brodowska-Kubicz Helena / Polscy Sprawiedliwi, https://sprawiedliwi.org.pl/pl/historie-pomocy/historia-pomocy-brodowska-kubicz-helena (dostęp: 1 IX 2020).
Google Scholar
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.