Nauczyciele przyrody a język edukacji szkolnej (JES – Przyroda). Świadomość językowa i strategie dydaktyczne

Katarzyna Chamienia

doi:10.18778/0860-6587.30.19

Autor

Katarzyna Chamienia Uniwersytet Warszawski, Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych https://orcid.org/0000-0003-2927-4462

DOI:

https://doi.org/10.18778/0860-6587.30.19

Słowa kluczowe:

język edukacji szkolnej, nauczanie przyrody, uczeń z doświadczeniem migracji, dydaktyka językowa, leksyka przyrodnicza

Abstrakt

Artykuł referuje wyniki badania przeprowadzonego w 2021 r. wśród nauczycieli przyrody pracujących z uczniami z doświadczeniem migracji (UDM). Celem przeprowadzonych badań było określenie świadomości nauczycieli co do odmienności JES – Przyroda od języka codziennego oraz poznanie ich strategii nauczania w klasach, w których uczą się UDM. Aby uzyskać założone dane, przeprowadzono 8 wywiadów swobodnych z nauczycielkami przyrody pracującymi z UDM. Wywiady zostały przeanalizowane za pomocą kondensacji znaczeń. Z analizy wywiadów wynika, że nauczyciele są świadomi odmienności JES – Przyroda od języka codziennego, którą charakteryzują jako niskofrekwencyjną i wyspecjalizowaną leksykę. Zauważają też, że na ich lekcjach UDM uczą się nie tylko treści, ale też języka. Priorytetem pedagogów jest nawiązanie kontaktu z UDM, a zrozumienie treści przez uczniów jest dla nich istotniejsze niż zapamiętanie terminów. W trakcie zajęć wykorzystują różne strategie dydaktyczne mające ułatwić UDM funkcjonowanie na lekcjach, m.in. uczenie przez zabawę, doświadczenie, projekty czy tłumaczenia.

Bibliografia

Gromek E., Kłos E., Kofta W., Laskowska E., Melson A., 2017, Przyroda. Klasa 4, Warszawa.

Gudkova S., 2012, Wywiad w badaniach jakościowych, w: D. Jemielniak (red.), Badania jakościowe. Tom II. Metody i narzędzia, Kraków, s. 111–129.

Jędryka B.K., 2014, Status języka polskiego jako obcego i drugiego w polskiej szkole, „Poradnik Językowy”, 10/2014, s. 42–54.

Jędryka B.K., 2021, Jesteśmy wśród Was. Polska szkoła oczami uczniów z doświadczeniem migracji i ich rodziców, Warszawa.

Jędryka B.K., 2022a, CLIL po polsku – zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe w dydaktyce języka polskiego jako języka edukacji szkolnej na przykładzie przyrody, w: E. Awramiuk, K. Szamryk (red.), Z problematyki kształcenia językowego IX, Białystok, s. 159–185.

Jędryka B.K., 2022b, Dobry start uczniów z doświadczeniem migracji, „Języki Obce w Szkole”, 2/2022, s. 29–46.

Jędryka B.K. (red.), 2020, Nowe w glottodydaktyce. Język Edukacji Szkolnej – przyroda, Warszawa.

Kosacka M., Wójtowicz B., Żeber-Dzikowska I., 2017, Przyroda 4, Kielce.

Kvale S., 2010, Prowadzenie wywiadów, Warszawa.

Marko-Worłowska M., Szlajfer F., Stawarz J., 2017, Tajemnice przyrody. Podręcznik do przyrody do klasy 4 szkoły podstawowej, Warszawa.

Pamuła-Behrens M., 2018, Język edukacji szkolnej, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 2, s. 171–186. DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2018.22.11

Raport Najwyższej Izby Kontroli o kształceniu dzieci rodziców powracających do kraju oraz dzieci cudzoziemców, 2020, Warszawa.

Seretny A., 2018, Język szkolnej edukacji w perspektywie glottodydaktycznej – zarys problematyki, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 22(2), s. 139–156. DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2018.22.09

Seretny A., 2022, Polszczyzna jako język drugi w szkole. Wymagania leksykalne komunikacyjnej i edukacyjnej odmiany języka, „Neofilolog”, nr 58/1, s. 99–118. https://doi.org/10.14746/n.2022.58.1.7 DOI: https://doi.org/10.14746/n.2022.58.1.7

Seretny A. Lipińska E., 2020, Język polski jako: obcy, drugi, odziedziczony, edukacyjny w Polsce i na obczyźnie – trajektorie procesu kształcenia, w: E. Kubicka, M. Berend, A. Walkiewicz (red.), Nowe perspektywy w nauczaniu języka polskiego jako obcego V, Toruń.

Wilczyńska W., Michońska-Stadnik A., 2010, Metodologia badań w glottodydaktyce. Wprowadzenie, Kraków.