Strajki i manifestacje robotnicze w Sanoku w latach 1919–1933

Robert Lipelt

doi:10.18778/2080-8313.27.03

Autor

Robert Lipelt Uczelnia Państwowa im. Jana Grodka w Sanoku https://orcid.org/0000-0002-1997-4935

DOI:

https://doi.org/10.18778/2080-8313.27.03

Słowa kluczowe:

wielki kryzys gospodarczy, Podkarpacie, protesty robotnicze, Sanok, II Rzeczpospolita

Abstrakt

W opracowaniu przedstawiono niektóre aspekty charakteru i przebiegu protestów robotniczych w największym zakładzie przemysłowym Sanoka, jakim była Fabryka Wagonów, w latach 1919–1933. Wskazano na główne przyczyny strajków i protestów robotniczych. Najważniejsze z nich wynikały z trudności ekonomicznych, ale także z podziałów politycznych, społecznych, czasami etnicznych wśród protestujących robotników i bezrobotnych. Zwrócono uwagę na skutki kryzysu w sferze obniżenia produkcji, masowych redukcji pracowników i pogorszenia się ich stopy życiowej. Omówiono działania władz lokalnych na rzecz przezwyciężania konfliktów między dyrekcją a pracownikami fabryki. Oceniono, jako niewystarczające działania interwencyjne państwa w kwestii poprawy warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa. Fabryka Sanocka w prezentowanym okresie stała się ważnym ośrodkiem ruchu robotniczego i działalności związkowej.

Biogram autora

Robert Lipelt - Uczelnia Państwowa im. Jana Grodka w Sanoku

Dr hab. Robert Lipelt – prof. Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku, zatrudniony w Zakładzie Bezpieczeństwa Wewnętrznego Instytutu Nauk Społecznych Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku.

Zainteresowania naukowe: historia społeczna i gospodarcza Galicji i krajów koronnych Austrii w XVIII–XX w., a przede wszystkim problematyka z zakresu rolnictwa, leśnictwa, historii medycyny i kultury uzdrowiskowej.

Bibliografia

Archiwum Państwowe w Przemyślu, Starostwo Powiatowe Sanockie, sygn. 7, 10, 53.

Archiwum Państwowe w Rzeszowie, Oddział w Sanoku, Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów – L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper S.A. Fabryka Sanocka, sygn. 6, 7, 8, 9, 10, 21, 22, 23, 42, 43, 44, 47, 48, 49, 50, 51.

Archiwum Państwowe w Rzeszowie, Oddział w Sanoku, Sanocka Fabryka Autobusów „Autosan” w Sanoku, sygn. 3098.

„Czas”, nr 55, 9 III 1930.

„Gazeta Narodowa”, nr 214, 19 IX 1893. DOI: https://doi.org/10.1055/s-0029-1205454

„Kurjer Lwowski”, nr 287, 16 X 1894; nr 273, 2 X 1897; nr 15, 15 I 1902; nr 62, 3 III 1903; nr 452, 2 X 1913.

„Kurjer Warszawski”, nr 104, 17 IV 1931.

„Robotnik”, nr 317, 10 XI 1928; nr 246, 23 VIII 1930; nr 217, 18 VI 1931; nr 156, 8 V 1932.

Dobrowolski S., Fabryka wagonów w Sanoku, Rzeszów 2020.

Filipczak B., Ze wspomnień (opr. W. Sołtys), „Rocznik Sanocki” 1963, s. 199–218.

Katalog Powszechnej Wystawy Krajowej we Lwowie w roku 1894 pod protektoratem najmiłościwszego cesarza i króla Franciszka Józefa I, Lwów 1894.

Osenkowski Z., Od kotłów po pojazdy szynowe Fabryki Sanockiej, „Rocznik Sanocki” 1995, s. 85–164.

Sanok. Dzieje miasta, red. F. Kiryk, Kraków 1995.

Saryusz-Zaleski W., Dzieje przemysłu w b. Galicji 1804–1929, ze szczególnym uwzględnieniem historii rozwoju S.A. L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper, Kraków 1930.

Sołtys W., Życie gospodarcze, społeczne i polityczne, [w:] Sanok. Dzieje miasta, red. F. Kiryk, Kraków 1995, s. 501–566.

Sołtys W., Zając E., Przyczynek do dziejów ruchu robotniczego w Sanoku i okolicy w okresie międzywojennym, „Rocznik Sanocki” 1963, s. 257–285.

Zając E., Przemysł. (okres autonomii), [w:] Życie gospodarcze Ziemi Sanockiej od XVI do XX wieku, red. R. Lipelt, Sanok 2004, s. 159–164.

Życie gospodarcze Ziemi Sanockiej od XVI do XX wieku, red. R. Lipelt, Sanok 2004.