Miejskie wozy wojenne z ziem łęczyckiej i sieradzkiej w składzie armii Królestwa Polskiego w XVI–XVII wieku

Jędrzej Tomasz Kałużny

doi:10.18778/0208-6050.99.07

Authors

Jędrzej Tomasz Kałużny Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii, Katedra Historii Średniowiecznej

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.99.07

Keywords:

war wagon, escort, royal towns, war duties, records of treasury wagons, royal lustration

Abstract

The army’s accompanying tabors, which consisted of war wagons, provided transportation support to the army. The war wagons most often had specific equipment: food, technical equipment, escort, service, and horses. The war wagons were provided by private individuals as well as by urban centers. The obligation to send war vehicles through towns and royal towns is one of the longest-lasting war duties. Difficult situations of the city, wars, fires or other difficulties could lead to the release, temporary suspension, or replacement of the duty of war wagon, to another. The most common source terms for the war wagons were: currus, vehiculum and plaustrum. In the former Poland, these wagons were called skarbnymi and sometimes picznymi when the vast majority of the load was fodder and food. In modern literature, the most commonly used term is „wóz wojenny” – „war wagon”. War wagons underwent a numerous of transformations, and in time they gained a special reinforced skeleton and sides, and they were also used to fight in tabor formations and as protection of the camp. Many detailed information on this issue are provided by the records of treasury wagons and royal lustration. The wagons from the Sieradz and Łęczyca lands constituted a significant contribution to the total number of wagons from the royal cities of Poland.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Kodeks dyplomatyczny Wielkiej Polski, wyd. E. Raczyński, Poznań 1840.

Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1564–1565, cz. 1, wyd. A. Tomczak, C. Ohryzko-Włodarska, J. Włodarczyk, Bydgoszcz 1963.

Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1564–1565, cz. 2, wyd. A. Tomczak, Bydgoszcz 1963.

Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1616–1620, cz. 2, wyd. Z. Górski, R. Kabaciński, J. Pakulski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1994.

Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1628–1632, cz. 1–3, wyd. Z. Guldon, Wrocław 1967.

Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1659–1665, cz. 1, wyd. C. Ohryzko-Włodarska, Wrocław 1978, cz. 2, wyd. Z. Górski, Wrocław 1996.

Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich, 1789, cz. 2, wyd. R. Kabaciński, K. Mikulski, J. Pakulski, Toruń 2007.

Oelsnitz A.L., O bagażach wojska w polu będącego, wyd. K. Łopatecki, Oświęcim 2014.

Polskie ustawy i artykuły wojskowe od XV do XVIII wieku, wyd. S. Kutrzeba, Kraków 1937.

Rejestr wozów skarbnych od miast i miasteczek Rzeczypospolitej koronnych na wyprawę wojenną roku 1521 dostarczonych, wyd. C. Bernacki, „Archiwum Komisji Historycznej” 1886, t. III, s. 473–496.

Tarnowski J., Consilium rationis bellicae, [w:] Jan Tarnowski. Hetman i mąż stanu, red. E. Jaśko, Tarnów 2009, s. 157–192.

Adamczyk W., Ceny w Warszawie w XVI i XVII wieku, Lwów 1938.

Bołdyrew A., Equus Polonus. Koń w wojsku polskim w XVI wieku, Piotrków Trybunalski 2016.

Biskup M., Wojny polski z zakonem krzyżackim 1308–1521, Oświęcim 2014.

Dudziński R., Wozy taborowe i organizacja przemarszów wojsk polskich w drugiej połowie XV wieku, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Historica 72, 2001, s. 83–93.

Gloger Z., Encyklopedia staropolska, t. IV, Warszawa 1903.

Głosek M., Broń drzewcowa i obuchowa, [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450–1500, red. A. Nowakowski, Toruń 1998, s. 40–51.

Grabarczyk T., Jazda zaciężna Królestwa Polskiego w XV wieku, Łódź 2015.

Grabarczyk T., Nowak T., Dzieje polityczne Wielunia, [w:] Wieluń. Dzieje miasta do 1792 roku, red. A. Szymczak, Łódź–Wieluń 2011, s. 51–80.

Grabarczyk T., Nowak T., Rozplanowanie przestrzenne miasta, [w:] Wieluń. Dzieje miasta do 1792 roku, red. A. Szymczak, Łódź–Wieluń 2011, s. 81–137.

Kobierzycki J., Przyczynki do dziejów ziemi sieradzkiej, cz. 2, Warszawa 1915.

Matuszewski J., Początki nowożytnego zaprzęgu konnego, [w:] Pisma wybrane, t. I, Łódź 1999, s. 207–273.

Nowakowski A., Sprzęt taborowy, obozowy i przeprawowy, [w:] Polska technika wojskowa. Do 1500 roku, red A. Nadolski, Warszawa 1994, s. 254–256.

Samsonowicz H., Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej. Do schyłku XV wieku, [w:] M. Bogucka, H. Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986, s. 21–320.

Słownik polszczyzny XVI wieku, red. M.R. Mayenowa, t. XXIV, Warszawa 1996.

Szczygielski W., Obowiązki i powinności wojskowe miast i mieszczaństwa w Polsce od XIII do XV wieku, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1960, t. V, s. 423–457.

Szymczak J., Ceny broni, koni i oporządzenia jeździeckiego, [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450–1500, red. A. Nowakowski, Toruń 2003, s. 225–280.

Szymczak J., „Currus bellicalis”, czyli o wozach wojennych i ich wyposażeniu w średniowiecznej Polsce, [w:] Od najazdów pogańskich dotąd są państwa waszej Królewskiej Mości spokojne…,red. Z. Pilarczyk, M. Franz, Toruń 2008, s. 103–116.

Szymczak J., Początki broni palnej w Polsce (1383–1533), Łódź 2004.

Szymczak J., Zbrojna eskorta miejskich wozów wojennych w Polsce w XV–XVI w., [w:] Studia z Dziejów Średniowiecza, nr 20, red. B. Możejko, M. Smoliński, S. Szybkowski, Warszawa 2016, s. 283–305.

Szymczak J., Żywność na miejskich wozach wojennych w późnym średniowieczu i na początku epoki nowożytnej, „Przegląd Nauk Historycznych” 2007, R. V, nr 1 (9), s. 59–74.

Świętosławski W., Sprzęt transportowy, przeprawowy i kwatermistrzowski, [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450–1500, red. A. Nowakowski, Toruń 2003, s. 123–128.

Weymann S., Ze studiów nad zagadnieniem dróg w Wielkopolsce od X do XVIII wieku, „Przegląd Zachodni” 1953, R. IX, t. II, nr 6–8, s. 194–253.

Żygulski Z. jun., Bitwa pod Orszą – struktura obrazu, [w:] Światła Stambułu, Warszawa 1999, s. 253–290.