Village names as a source of knowledge of the past: toponyms in the Olszynka Valley in the Ciężkowickie Foothills

Authors

  • Marcin Wojciech Solarz Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Geografii Politycznej i Studiów Regionalnych

DOI:

https://doi.org/10.18778/1508-1117.25.04

Keywords:

Ciężkowicke Foothills, Olszynka valley, toponyms

Abstract

The Olszynka valley is located in the Ciężkowicke Foothills on the border of the Lesser Poland voivodeship (district of Tarnów) and Subcarpathian voivodeship (district of Jasło). In the early Middle Ages this area was located on the borders of the Kingdom of Poland and only since the mid-14th century with the seizure of Red Ruthenia by king Casimir the Great  t became the subject of intense settlement colonization. In the Olszynka valley there are located several villages with names very meaningful in the context of the past of the local environment and local communities. The names of villages concentrated at the mouth of the valley are rather related to human activity and culture (Siepietnica, Święcany), while in the upper part of the valley they generally refer to the characteristics of the natural environment existing there in 14th century (Szerzyny, Ołpiny, Olszyny, Żurowa, Czermna). This situation could be explained by the chronology of the settlement processes. Especially intriguing in this area are such toponyms as Siepietnica (name derived from the profession performed by the local population in the days preceding the 14th-century colonization), Ołpiny and Żurowa (indicating certain features of the natural environment in the 14th century and at the same time presence of some German settlers) and Czermna (related not only to some features of the local environment but also to the Ruthenian origin of its owners in the 2nd half of the 14th century).

References

Czajkowski J., 1995, Dzieje osadnictwa historycznego na Podkarpaciu i jego odzwier­ciedlenie w grupach etnicznych, [w:] Czajkowski J. (red.), Łemkowie w historii i kul­turze Karpat, Sanok, s. 27–166.

Czermna, b.d.w., Mała Poligrafia Redemptorystów w Tuchowie.

Ćmiech A., Franczyk-Cegła A., 2013, Lokacje i nadania króla Kazimierza Wielkiego w Ziemi Gorlickiej, Nowy Sącz.

Dobrowolska M., 1985, Procesy osadnicze w dorzeczu Wisłoki i Białej Dunajcowej w tysiącleciu, Kraków.

DUPKPB, 1994, Dokumentacja do utworzenia Parku Krajobrazowego Pasma Brzanki, Urząd Wojewódzki w Tarnowie, Wydział Ochrony Środowiska.

Gancarski J., 2009, Trzcinica – Karpacka Troja, Krosno.

Hap W., 1998, Ziemia Jasielska naszą małą Ojczyzną, Jasło.

KDKK, 1874, Kodeks Dyplomatyczny Katedry Krakowskiej ś. Wacława, t. 1, Kraków.

KDKT, 1875, Kodeks Dyplomatyczny Klasztoru Tynieckiego, Lwów.

KDM, 1876–1887, Kodeks Dyplomatyczny Małopolski, Kraków.

Klimek Z., 1997, Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, Część 5, Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego, Kraków.

Krasnowolski B., 2010, Między wschodem a zachodem. Studia nad historią i sztuką po­granicza polsko-łemkowskiego, Toruń.

Kroczak R., 2010, Geomorfologiczne i hydrologiczne skutki funkcjonowania dróg polnych na Pogórzu Ciężkowickim, Warszawa.

Kuraś S., 1962, Zbiór dokumentów małopolskich, Wrocław.

Lencewicz S., 1922, Kurs geografji Polski, Warszawa.

Leosz C., 2003, Żurowa. Wieś – parafia – Ochotnicza Straż Pożarna, Żurowa.

Lubaś W., 1963, Nazwy terenowe powiatów jasielskiego i krośnieńskiego, „Onomastica”, 8 (1–2), s. 195–236.

Lubaś W., 1964a, Nazwy miejscowości powiatu jasielskiego, [w:] Garbacik J. (red.), Stu­dia z dziejów Jasła i powiatu jasielskiego, Kraków, s. 571–598.

Lubaś W., 1964b, Nazwy terenowe powiatów jasielskiego i krośnieńskiego, Część 2, „Onomastica”, 9 (1–2), s. 123–163.

Malec M., 2003, Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Warszawa.

Mańczak W., 1999, Wieża Babel, Wrocław.

Matka Boża Pocieszenia w Czermnej, 2010, Czermna.

Paszkiewicz H., 2002, Polityka ruska Kazimierza Wielkiego, Kraków.

Rospond S., 1956, Olbino = Łobino – prastara dzielnica Wrocławia, „Onomastica”, 2 (1), s. 171–179

Rymut K., 1975, Nazwy miejscowe dawnego powiatu bieckiego, „Prace Onomastyczne”, 23.

Rymut K., 2003, Kto to byli świepietnicy?, [w:] Rymut K., Szkice onomastyczne i historycz­nojęzykowe, Kraków, s. 209–213.

Sarna W., (1908) 1995, Opis powiatu jasielskiego, Jasło.

SGKP, 1880–1902, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiań­skich, Warszawa.

SHG, Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, http://www.slow­nik.ihpan.edu.pl/browse.php?d=3.

Solarz F.K., 1996 (1970), Ołpiny – wieś w powiecie jasielskim, Tuchów.

Solarz M.W., 1998, W Paśmie Liwocza i Brzanki, Krosno.

Solarz M.W., Kroczak R., 2016, Hydronimy Pasma Brzanki na Pogórzu Ciężkowickim, „Onomastica”, 60, s. 333–359.

Ślawski T., 1995, Święcany. Zarys monograficzny, Tuchów.

Ślawski T., 2002, Biecz. Szkice historyczne, Biecz.

Taszycki W. (red.), 1977–1980, Słownik staropolskich nazw osobowych, Wrocław.

Downloads

Published

2016-09-30

How to Cite

Solarz, Marcin Wojciech. 2016. “Village Names As a Source of Knowledge of the Past: Toponyms in the Olszynka Valley in the Ciężkowickie Foothills”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, no. 25 (September): 63-81. https://doi.org/10.18778/1508-1117.25.04.