Spisy powszechne w Polsce w latach 1921–2011 – określanie czy kreowanie struktury narodowościowej?

Marek Barwiński

doi:10.18778/1508-1117.21.03

Autor

Marek Barwiński Katedra Geografii Politycznej i Studiów Regionalnych Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.18778/1508-1117.21.03

Słowa kluczowe:

struktura narodowościowa Polski, spis powszechny, mniejszości narodowe

Abstrakt

W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytania, na ile metody przeprowadzenia spisów powszechnych, sformułowania tzw. pytań etnicznych oraz bieżące uwarunkowania polityczne i społeczne mogą kształtować ich wyniki w odniesieniu do struktury narodowościowej. Omówiono spisy ludności przeprowadzone w Polsce w ciągu ostatnich 90 lat, zwracając szczególną uwagę na czynniki, które mogły spowodować wypaczenie ich rezultatów. Skupiono się nie tyle na kolejnym przedstawieniu – powszechnie znanych – wyników w ujęciu ilościowym i przestrzennym, ale na „mechanizmie” przeprowadzenia spisu w kontekście ówczesnych realiów politycznych i społecznych.

Bibliografia

Adamczuk L., Łodziński S. (red.), 2006, Mniejszości narodowe w Polsce w świetle Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku, Warszawa.

Babiński G., 2004, Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce w świetle spisu ludności z roku 2002, „Studia Socjologiczne”, 1(172), s. 139–152.

Barwiński M., 2004, Podlasie jako pogranicze narodowościowo-wyznaniowe, Łódź.

Barwiński M., 2006, Liczebność i rozmieszczenie mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce w 2002 roku a wcześniejsze szacunki, [w:] Bieńkowska-Ptasznik M., Krzysztofek K., Sadowski A. (red.), Obywatelstwo i tożsamość w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo i na pograniczach, t. 1, Białystok, s. 345–370.

Barwiński M., 2013, Geograficzno-polityczne uwarunkowania sytuacji Ukraińców, Łemków, Białorusinów i Litwinów w Polsce po 1944 roku, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/7525-785-4

Barwiński M., 2014, Struktura narodowościowa Polski w świetle wyników spisu powszechnego z 2011 roku, „Przegląd Geograficzny”, 86(2), s. 217–241. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2014.2.3

Chałupczak H., 2006, Liczba mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce w świetle powszechnego spisu ludności z 2002 roku oraz badań naukowych, [w:] Michalik E., Chałupczak H. (red.), Mniejszości narodowe i etniczne w procesach transformacji oraz integracji, Lublin, s. 263–270.

Chałupczak H., Browarek T., 1998, Mniejszości narodowe w Polsce w latach 1918–1995, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Eberhardt P., 1996, Między Rosją a Niemcami, Warszawa.

Eberhardt P., 2006, Przemiany struktury etnicznej ludności Polski w XX wieku, „Sprawy Narodowościowe. Seria Nowa”, 28, s. 53–74.

Eberhardt P., 2008, Struktura narodowościowa ludności Polski, „Rocznik Nauk Społecznych”, 36(1), s. 145–170.

Eberhardt P., 2010, Migracje polityczne na ziemiach polskich (1939–1950), Poznań.

Gawryszewski A., 2005, Ludność Polski w XX wieku, Monografie, 5, IGiPZ PAN, Warszawa.

Gołata E., 2008, Spisy ludności – możliwości i ograniczenia, [w:] Statystyka wczoraj, dziś i jutro, Biblioteka Wiadomości Statystycznych, 56, GUS, Warszawa, s. 72–84.

Gołata E., 2013, Spis ludności i prawda, „Studia Demograficzne”, 1(161), s. 23–55. DOI: https://doi.org/10.2478/v10274-012-0002-y

GUS, 2008, Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 w zakresie deklarowanej narodowości oraz języka używanego w domu (15.07.2008), http://www.stat.gov.pl/gus/

GUS, 2013, Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna (09.04.2013), http://www.stat.gov.pl/

Holzer Z., 1989, Demografia, Warszawa.

Hołuszko M., 1993, Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce, „Społeczeństwo Otwarte”, 2, Warszawa.

Krysiński A., 1937, Ludność ukraińska (ruska) w Polsce w świetle spisu 1931, „Sprawy Narodowościowe”, 11(6), s. 567–591.

Kurcz Z. (red.), 1997, Mniejszości narodowe w Polsce, Wrocław.

Łodziński S., 2005, Równość i różnica. Mniejszości narodowe w porządku demokratycznym w Polsce po 1989 roku, Warszawa.

Łodziński S., 2006, Trauma i władza liczb. Wybrane problemy społecznego odbioru pytania o „narodowość” w Narodowym Spisie Powszechnym z 2002 roku, [w:] Adamczuk L., Łodziński S. (red.), Mniejszości narodowe w Polsce w świetle Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku, Warszawa, s. 171–208.

Makowski B., 1986, Litwini w Polsce 1920–1939, Warszawa.

Nijakowski L., Łodziński S. (red.), 2003, Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce. Informator 2003, Komisja Mniejszości Narodowych i Etnicznych, Warszawa.

Olejnik L., 2003, Polityka narodowościowa Polski w latach 1944–1960, Łódź.

Rykiel Z., 2006, Podstawy geografii politycznej, Warszawa.

Sakson A., 1991, Mniejszość niemiecka na tle innych mniejszości narodowych we współczesnej Polsce, „Przegląd Zachodni”, 47, s. 1–23.

Sobczyński M., 2000, Struktura narodowościowo-wyznaniowa Polski, „Acta Universitatis Lodziensis”, Folia Geographica Socio-Oeconomica, 3, Łódź, s. 157–174.

Sobczyński M., 2012, Interakcja „badacz – podmiot badania” w studiach nad mniejszościami narodowymi w Polsce, Studia z Geografii Politycznej i Historycznej, t. 1, Łódź, s. 95–112. DOI: https://doi.org/10.18778/2300-0562.01.06

Statystyka Polski, 1938, Drugi Powszechny Spis Ludności z dnia 9 XII 1931 roku, Seria C, Warszawa.

Statystyka Polski, 1947, Seria D – Powszechny sumaryczny spis ludności z dnia 14 lutego 1946 roku, z. 1, Warszawa.

Szczygielski K., 2006, Geografia mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce. Ujęcie ilościowe, Opole.

Tomaszewski J., 1985, Ojczyzna nie tylko Polaków, Warszawa.

Wasilewski L., 1927, Istotna liczba Ukraińców w Polsce, „Sprawy Narodowościowe”, 5–6, s. 227–236.

Zaborski B., 1937, Liczba i rozmieszczenie mieszkańców Polski według języków i wyznań (uwagi ogólne w świetle spisu 1931 r.), „Sprawy Narodowościowe”, 11(1–2), s. 75–86.