Tadeusza Kantora „krótkie spięcia sensu między słowami”

Magdalena Skrzypczak

doi:10.18778/2299-7458.04.12

Autor

Magdalena Skrzypczak Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury i Tradycji Romantyzmu

DOI:

https://doi.org/10.18778/2299-7458.04.12

Słowa kluczowe:

Tadeusz Kantor, Bruno Schulz, kłącze, proces twórczy, imperatyw pisania, rhizome

Abstrakt

Artykuł eksponuje praktykę pisarską Tadeusza Kantora – „artysty teatru”, który w swoich pismach – zarówno teoretycznych, jak i stricte artystycznych/literackich – przekraczał granice klasycznie rozumianej gatunkowości, zmierzając w stronę hybrydyzacji tekstu. Autorka podejmuje krytyczny dialog z trzytomową edycją „Pism” artysty, wskazując jednocześnie na ważność manuskryptu jako świadectwa dynamicznego procesu twórczego. Odwołując się do koncepcji kłącza Gilles’a Deleuze’a i Félixa Guattariego, autorka akcentuje problem kłączowatości zapisków artysty oraz konfrontuje jego teksty z tą figurą-modelem (rhizome), wskazując na nieprzystawalność ponowoczesnego myślenia o podmiocie względem praktyki pisarskiej Kantora. Natomiast sięgając do koncepcji poezji Brunona Schulza i zestawiając ją z refleksjami Kantora na temat języka i mitu, autorka próbuje odnaleźć klucz do językowej koncepcji pisarstwa artysty, nieustannie poszukującego własnego idiomu oraz toczącego swoistą walkę ze słowem.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Magdalena Skrzypczak - Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Literatury i Tradycji Romantyzmu

absolwentka filologii polskiej i kulturoznawstwa, doktorantka w Katedrze Literatury i Tradycji Romantyzmu Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się m.in twórczością Tadeusza Kantora, teorią procesu twórczego i antropologią przestrzeni. Publikowała w „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Ogrodach Nauk i Sztuk”, „Arteriach”, „Fragile” oraz w innych czasopismach i tomach zbiorowych.

Bibliografia

Borowski W., Tadeusz Kantor, Warszawa 1982.

Deleuze D.G., Guattari F., Kłącze, przeł. B. Banasiak, „Colloquia Communia” 1988, nr 1–3, s. 221–237.

Dobrowolski P., Tadeusz Kantor i iluzja powtórzenia, „Przestrzenie Teorii” 2008, nr 8, s. 105–122. DOI: https://doi.org/10.14746/pt.2007.8.7

Fazan K., Tadeusz Kantor: autonomiczny Teatr Śmierci, [w:] taż, Projekty intymnego teatru śmierci. Wyspiański, Leśmian, Kantor, Kraków 2009, s. 227–359.

Godlewska-Byliniak E., Tadeusz Kantor: Sobowtór, melancholia, powtórzenie, Kraków 2011.

Gołaszewska M., Faust polski w oczach estetyka. Trzy interpretacje legendy, [w:] Postacie i motywy faustyczne w literaturze polskiej. Materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej, Białystok 23–26 października 1997, t. 1, red. H. Krukowska, J. Ławski, Białystok 1999, s. 129–144.

Górska I., Kantor, [w:] taż, Literatura na próbę. Między literaturą a komentarzem: Różewicz – Witkacy – Kantor, Poznań 2013, s. 173–248.

Kantor T., Pisma, t. 1: Metamorfozy. Teksty o latach 1934–1974, wyb. i oprac. K. Pleśniarowicz, Kraków 2005.

Kantor T., Pisma, t. 2: Teatr Śmierci. Teksty z lat 1975–1984, wyb. i oprac. K. Pleśniarowicz, Kraków 2004.

Kantor T., Pisma, t. 3: Dalej już nic… Teksty z lat 1985–1990, wyb. i oprac. K. Pleśniarowicz, Kraków 2005.

Kłossowicz J., Tadeusz Kantor. Teatr, Warszawa 1991.

Kott J., Kadysz. Strony o Tadeuszu Kantorze, Gdańsk 1997.

Micińska A., Istnienie poszczególne. Stanisław Ignacy Witkiewicz, Wrocław 2003.

Owczarski W., Miejsca wspólne, miejsca własne. O wyobraźni Leśmiana, Schulza i Kantora, Gdańsk 2006.

Pieniążek M., Akt twórczy jako mimesis, „Dziś są moje urodziny” – ostatni spektakl Tadeusza Kantora, Kraków 2005.

Ptaszkowska A., [bez tytułu], [w:] W cieniu krzesła. Malarstwo i sztuka przedmiotu Tadeusza Kantora. Materiały z sesji zorganizowanej przez Instytut Historii Sztuki Nowoczesnej oraz Fundację im. Tadeusza Kantora w dniach 14–15 czerwca 1996, red. T. Gryglewicz, Kraków 1997, s. 23–24.

Puzyna K., My, umarli, [w:] tenże, Półmrok. Felietony teatralne i szkice, Warszawa 1982, s. 102–114.

Rodak P., Między zapisem a literaturą, Dziennik polskiego pisarza w XX wieku (Żeromski, Nałkowska, Dąbrowska, Gombrowicz, Herling-Grudziński), Warszawa 2011. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323510550

Schulz B., Mityzacja rzeczywistości, [w:] tenże, Opowiadania, wybór esejów i listów, oprac. J. Jarzębski, Wrocław 1989, s. 365–368.

Stangret P., Tadeusz Kantor czytany, [w:] Dziś Tadeusz Kantor! Metamorfozy śmierci, pamięci i obecności, red. M. Bryś, A.R. Burzyńska, K. Fazan, Kraków 2014, s. 275–284.

Stankowska A., Z historii gestu metonimicznego. Tadeusz Różewicz i Tadeusz Kantor między wyjściem a wejściem, [w:] taż, Poezji nie pisze się bezkarnie. Z teorii i historii tropu poetyckiego, Poznań 2007, s. 178–264.

Suchan J., Kantor jako twórca i jako tworzywo, [w:] Interior imaginacji, red. M. Świca, J. Suchan, Warszawa 2005, s. 52–63.

Tadeusz Kantor. Wędrówka, red. J. Chrobak, L. Stangret, M. Świca, Kraków 2000.

Witkiewicz S.I., „Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia” i inne pisma filozoficzne (1902–1932), oprac. B. Michalski, Warszawa 2002.