Ironiczny dystans czy poważna literatura pamięci? – Eurotrash Christiana Krachta (2021) między pamięcią a „estetyką nieprzystępności”

Abstrakt

Twórczość literacka Christiana Krachta cechuje się estetyką, która w sposób zamierzony operuje kategoriami irytacji i prowokacji, świadomie dystansując się od tradycyjnych, afirmatywnych strategii reprezentacji. Artykuł podejmuje pytanie o konsekwencje tego rodzaju estetyki dla refleksji nad kulturą pamięci oraz dla możliwości jej literackiego przedstawiania. Analizie poddana zostaje powieść Eurotrash (2021), która – pomimo, a być może właśnie dzięki swojej ironicznej i irytującej formie – może zostać odczytana jako przykład literatury pamięciowej. Punktem wyjścia jest założenie, iż Kracht, posługując się „estetyką nieprzystępności”, podważa tradycyjnie obowiązujące moralno-estetyczne konwencje narracyjne, ustanawiając tym samym autonomiczny tryb dostępu do dyskursu pamięci. Specyfika tego estetycznego przetworzenia problematyki pamięci ujawnia się w szczególności w konstrukcji postaci matki. Artykuł dowodzi, że przyjęta przez Krachta strategia nie tylko nie niweczy literackiego wymiaru powieści, lecz przeciwnie – w sposób twórczy i produktywny go intensyfikuje.