Dwuetniczność międzywojennej Warszawy w świetle wyników wyborów

Mariusz Kowalski

doi:10.18778/2300-0562.07.03

Autor

Mariusz Kowalski Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa

DOI:

https://doi.org/10.18778/2300-0562.07.03

Słowa kluczowe:

Warszawa, okres międzywojenny, Polacy, Żydzi, zachowania wyborcze

Abstrakt

Na wyniki wyborów, w tym ich zróżnicowanie przestrzenne, bardzo często wpływa różnorodność kulturowa wyborców. Widać to wyraźnie w Polsce w okresie międzywojennym. Potwierdzają to również wyniki wyborów w Warszawie – mieście zamieszkiwanym przez Polaków (70%) i Żydów (30%). Polacy głosowali na ogólnopolskie partie o różnych cechach ideologicznych, członkowie mniejszości etnicznych wybierali natomiast partie podkreślające ich pochodzenie. Partie żydowskie miały także zróżnicowany wizerunek ideologiczny, choć można dostrzec, że żydowscy wyborcy wyrażali większą sympatię dla partii lewicowych niż Polacy, aby przeciwstawić się wpływowi nacjonalistycznej prawicy. Jedynym ugrupowaniem, które w pełni przełamało podziały etniczne, byli komuniści. Segregacja przestrzenna, zarówno etniczna, jak i społeczna, spowodowała silne zróżnicowanie wyników wyborów. Polska prawica dominowała w centralnych dzielnicach miasta, polska lewica – na suburbiach. Wyjątkami od tej regularności były dzielnice północne (Muranów, Powązki, Grzybów) i część Pragi, gdzie dominowały partie żydowskie. Największą koncentracją wyborców żydowskich był okręg północny. W jego wschodniej części wygrywała prawica żydowska, w zachodniej części – żydowska lewica i komuniści.

Bibliografia

Ajnenkiel A., 1975, Parlamentaryzm II Rzeczypospolitej, Warszawa.

Bednarczyk T., 1995, Życie codzienne warszawskiego getta. Warszawskie getto i ludzie, (1939–1945 i dalej): [jakimi ich znałem], Warszawa.

Brzoza Cz., 2003, Żydowska mozaika polityczna w Polsce 1917–1927. Wybór dokumentów, Kraków.

Cimek H., 2012, Żydzi w ruchu komunistycznym w Polsce w latach 1918–1937, „Polityka i Społeczeństwo”, 9, s. 27–41.

Czubiński A., 1985, Komunistyczna Partia Polski (1918–1938). Zarys historii, Warszawa.

Drozdowski M.M., 1964, Alarm dla Warszawy. Ludność cywilna w obronie stolicy we wrześniu 1939 r., Warszawa.

Fałowski J, 2006, Mniejszość żydowska w parlamencie II Rzeczypospolitej. 1922–1939, Kraków.

Gawryszewski A., 2009, Ludność Warszawy w XX wieku, Warszawa.

GUS, 1937, Drugi powszechny spis ludności z dn. 9 XII 1931 r. Mieszkania i gospodarstwa domowe. Ludność. Stosunki zawodowe. Miasto st. Warszawa, Warszawa.

Hass L., 1972, Wybory warszawskie 1918–1926. Postawy polityczne mieszkańców Warszawy w świetle wyników głosowania do ciał przedstawicielskich, Warszawa.

Hass L., 1973, Postawy polityczne klasy robotniczej międzywojennej Warszawy w świetle wyników wyborczych, [w:] Kalabiński S., Kiżys A. (red.), Polska klasa robotnicza: studia historyczne, t. 5, Warszawa, s. 279–318.

Holzer J., 1974, Mozaika polityczna Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa.

Kopstein J.S., Wittenberg J., 2003, Who voted communist? Reconsidering the social bases of radicalism in interwar Poland, „Slavic Review”, 62, 1, s. 87–109.

Kowalski M., 2014, Czy Wielkopolska była prawicowa? Przestrzenne zróżnicowanie zachowań wyborczych w Polsce w latach dwudziestych XX wieku, „Prace i Studia Geograficzne”, 54, s. 89–105.

Micewski A., 1965, Z geografii politycznej II Rzeczypospolitej. Szkice, Kraków.

Pański A., 1927, Wybory do Rady Miejskiej Warszawy, „Kronika Warszawy”, 6, s. 1–12.

Pański A., 1928, Wybory do Sejmu i Senatu w Warszawie, „Kronika Warszawy”, 6, s. 1–10.

Pański A., 1930, Wybory do Sejmu i Senatu w Warszawie, „Kronika Warszawy”, 1–2, s. 1–10.

Polonsky A., 2014, Dzieje Żydów w Polsce i Rosji, Warszawa.

Rykała A., 2010, Łódź na mapie skupisk żydowskich Polski (po 1945 r.), [w:] Lech A., Radziszewska K., Rykała A. (red.), Społeczność żydowska i niemiecka w Łodzi po 1945 roku, Łódź, s. 267–332.

Śpiewak P., 2012, Żydokomuna. Interpretacje historyczne, Warszawa.

Tomaszewski J., 1993, Niepodległa Rzeczpospolita, [w:] Tomaszewski J. (red.) Najnowsze dzieje Żydów w Polsce. W zarysie (do 1950 roku), Warszawa, s. 143–269.

Waingertner P., 2013, rec.: Paweł Śpiewak, Żydokomuna. Interpretacje historyczne, Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2012, ss. 256, „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku”, 12, s. 158–164.

Węcławowicz G., 1988, Struktury społeczno-przestrzenne w miastach Polski, Wrocław.

Zalewska G., 1996, Ludność żydowska w Warszawie w okresie międzywojennym, Warszawa.

GUS, 1937, Drugi powszechny spis ludności z dn. 9 XII 1931 r.: Mieszkania i gospodarstwa domowe. Ludność. Stosunki zawodowe: Miasto St. Warszawa, Warszawa.

Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-A-3367-3.

Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-U-6769.