Morawianie (Morawcy) w Polsce
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-0562.05.06Słowa kluczowe:
Morawianie, dialekt laski, odrębność etniczna, Morawy, Śląsk, PolskaAbstrakt
W artykule podjęto charakterystykę ludności morawskiej (Morawców), która na skutek dwudziestowiecznych zmian terytorialnych zamieszkuje w granicach państwa polskiego. Przedstawiciele tej grupy wyróżniają się swym językiem (dialekt laski) i zwyczajami, jednak w odróżnieniu od mieszkańców Republiki Czeskiej, nie utożsamiają się z narodem morawskim lub czeskim. Uważają się za Polaków, Niemców lub Ślązaków, co wynika z przynależności państwowej tych ziem w latach 1742–2016. Procesy akulturacji sprawiają, że już niedługo mogą zniknąć ostatnie znamiona odrębności tej grupy etnicznej. O morawskim pochodzeniu będą świadczyły jedynie nazwiska, noszone przez część jej przedstawicieli.
Bibliografia
Berlińska D., 1998, Tożsamość Ślązaków w świetle badań socjologicznych, „Przegląd Zachodni”, 3, s. 111–132.
Czapliński M., 2007, Historia Śląska, Wrocław,
Dejna K., 1949, Z najnowszej dialektologii śląskiej, „Język Polski”, 5 (29), s. 206–215.
Deklaracje narodowościowe w gminach w 2002 roku: stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/nsp2002_tabl4.xls
Gawrecká M., 2009, Etniczne, terytorialne i narodowe tożsamości na Śląsku Opawskim, [w:] Rusek H., Drożdż A. (red.), Tożsamość etniczna i kulturowa Śląska w procesie przemian, Prace i Materiały Etnograficzne, 36, Wrocław, s. 305–317.
Janczak J. (red.), 1984, Śląsk w końcu XVIII w., [w:] Atlas historyczny Polski, t. 2, Wrocław.
Kniejski O., Sękowski R. (opr.), 2012, Statut ziemski księstw opolskiego i raciborskiego i innych ziem do nich należących, Opole.
Kurek J., 1993, Śląsk jako region kulturowy w etnografii, [w:] Zagórski Z. (red.) Struktura współczesnego społeczeństwa Polski w świetle badań śląskich, t. 1, Wrocław, s. 51–70.
Mečiar M., 2007, Sociální identity autochtonních obyvatel Hlučínska: Mezigenerační proměny, Dizertační práce, Fakulta sociálních studií Masarykovy univerzity, Brno: http://is.muni.cz/th/23012/fss_d/MM_dizertace_k.pdf
Nazwiska polskie: http://nazwiska-polskie.pl/
Orzechowski K., 2005, Historia ustroju Śląska, 1202–1740, Wrocław.
Pałys P., 2006, Morawcy w Raciborskiem i Głubczyckiem w dokumentach polskiej służby dyplomatycznej z lat 1929–1939, „Zeszyty Historyczne”, 157, s. 131–168.
Pałys P., 2012, Śląsk jako wspólna kraina dziejów Polski i Czech – uwagi o polsko-czeskim styku kulturowym/Slezsko jako země společných dějin Polska a Česka – úvahy o polsko-českém kulturním styku, [w:] Bulanda H. i in. (red.), Kędzierzyn-Koźle – Přerov Portrety miast/Portréty měst, Kędzierzyn-Koźle–Opole, s. 8–21.
Panic I., 2009, Śląsk Cieszyński w czasach plemiennych, [w:] Panic I. (red.), Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych, t. 1: Śląsk Cieszyński w czasach prehistorycznych, cz. 1: Ziemia cieszyńska do doby plemiennej, Cieszyn, s. 243–259.
Rospond S., 1959, Dzieje polszczyzny śląskiej, Katowice.
Siatkowski J., 1994, Polsko-czeskie kontakty językowe na terenie Polski, „Prace Filologiczne”, 39, s. 231–246.
Sobotík B., 1946, Naše země, náš lid: Hlubčicko, Ratibořsko, Kozelsko, Matice opavská.
Strauchmann K., 2008, Morawcy przechodzą, „Nowa Trybuna Opolska”, 19.01, s. 14.
Szydłowski J., 1991, Sytuacja osadnicza na północnym przedpolu Bramy Morawskiej w dobie plemiennej wczesnego średniowiecza, „Rocznik Cieszyński”, t. 6–7, s. 9–17.
Szymańska M., 2002, Słownictwo gwarowe miejscowości Krzanowice w powiecie raciborskim, praca magisterska, Instytut Polonistyki i Kulturoznawstwa, Uniwersytet Opolski, Opole.
Szymańska M., Słownictwo zanikające w gwarze Krzanowic: http://kulturamorawska.eu/gwara/
Stieber Z., 1934, Geneza gwar laskich, Kraków.
Tobjański Z., 1994, Czesi w Polsce, Kraków.
Wasiczek M., 2012, Tożsamość morawska, 7/8 (102/103) lipiec/sierpień 2012, s. 8.
Wasiczek M. (red.), 2012, Tożsamość morawska na pograniczu polsko-czeskim, Racibórz.
W Borucinie dyskutowano o Morawcach, 2012, „Krzanowice i okolice”, 5/6 (100/101) czerwiec/lipiec.
Wawoczny G., Wasiczek M., 2010, Gmina Krzanowice wczoraj i dziś, Racibórz.
Wendt J., 1978, Ziemia Głubczycka, Opole.
Wrzosek A. (red.), 1955, Górny Śląsk: Prace i materiały geograficzne, Kraków.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
