Słowa i obrazy. Próba koncyliacji na przykładzie twórczości Witkacego

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6107.39.05

Słowa kluczowe:

malarstwo XX w., filozofia XX w., Maurice Merleau-Ponty, Gilles Deleuze, Stanisław Ignacy Witkiewicz

Abstrakt

Artykuł poświęcony jest książce Pawła Polita na temat filozofii i malarstwa Witkacego, badającej oba te obszary jego twórczości w świetle rozwijanej przezeń koncepcji „jedności osobowości”. Zgłębiając teorię Witkacego, zawartą także w jego utworach literackich, Polit konfrontuje ją z filozoficznymi źródłami jego myśli, a także z fenomenologią cielesności Merleau-Ponty’ego oraz refleksją Deleuze’a i Derridy dotyczącą malarstwa – jego cielesnego, haptycznego wymiaru. Pojęcie „jedności osobowości” stanowi zdaniem Polita punkt zwornikowy myśli Witkacego, nadający spójność jego refleksji estetycznej, mimo jej czasowych zmian. Pojęcie to, poddane odpowiedniej interpretacji, powiązane z teorią nieświadomego tła przeżyć, nieodłącznego od psychofizycznej tożsamości „ja”, staje się też kluczem do odczytania jego malarstwa. Autorka zwraca uwagę na oryginalność ujęcia zaproponowanego w książce Polita, wpisującego się we współczesną refleksję nad związkami sztuki i filozofii, malarstwa i słowa. Omawianą przez Polita praktykę pisarską Witkacego zestawia z innymi przykładami artystów, w których twórczości teksty i dzieła wizualne nawzajem się oświetlają, tworząc wewnętrzny splot.

Bibliografia

Boehm, G. (2014). O obrazach i widzeniu. Antologia tekstów. Red. D. Kołacka, tłum. M. Łukasiewicz, A. Pieczyńska-Sulik. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.
Google Scholar

Bonn, S. (2018). Les mots et les oeuvres. Paris: Seuil.
Google Scholar

Carroll, D. (1987). Paraesthetics: Foucault, Lyotard, Derrida. New York: Methuen.
Google Scholar

Derrida, J. (2000). Le toucher, Jean-Luc Nancy. Paris: Galilée.
Google Scholar

Derrida, J. (1990). Mémoires d’aveugle: L’autoportrait et autres ruines. Paris: Réunion des Musées Nationaux.
Google Scholar

Derrida, J. (2003). Prawda w malarstwie. Eseje o sztuce. Tłum. M. Kwietniewska. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Google Scholar

Ferrari, F. i Nancy J.-L. (2020). Ikonografia autora. Tłum. P. Tarasewicz. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Google Scholar

Jay, M. (1993). Downcast Eyes: The Denigration of Vision in Twentieth-Century French Thought. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Google Scholar

Lyotard, J.-F. (2016). Co malować? Tłum. M. Murawska, P. Schollenberger. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Merleau-Ponty, M. (1999). Proza świata. Eseje o mowie. Tłum. S. Cichowicz i in. Warszawa: Czytelnik.
Google Scholar

Merleau-Ponty, M. (1996). Widzialne i niewidzialne. Tłum. M. Kowalska i in. Warszawa: Aletheia.
Google Scholar

Polit, P. (2019). Pojęcie jedności osobowości w twórczości filozoficznej i malarskiej Stanisława Ignacego Witkiewicza. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.
Google Scholar

Sartre, J. P. (2007). Byt i nicość. Zarys ontologii fenomenologicznej. Tłum. J. Kiełbasa i in., Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa.
Google Scholar

Schollenberger, P. (2018). Fantomowy dotyk. Derrida i egzorcyzmy autoafekcji. W: Bielik-Robson, A. i Sadzik P. (red.), Widma Derridy. Warszawa: IBL PAN, ss. 407–425.
Google Scholar

Sokół, L. (2000). Kim był Witkacy? Nienaukowy wstęp do przyszłej witkacologii. W: Żakiewicz, A. (red.), Witkacy. Materiały sesji poświęconej Stanisławowi Ignacemu Witkiewiczowi w 60. rocznicę śmierci. Słupsk: Muzeum Pomorza Środkowego, ss. 121–139.
Google Scholar

Valéry, P. (1971). Estetyka słowa. Tłum. D. Eska, A. Frybesowa. Warszawa: PIW.
Google Scholar

Winter, A. (2002). Wolfgang Paalen. Artist and Theorist of the Avant-Garde. Santa Barbara: Praeger.
Google Scholar

Wysłouch, S. (1994). Literatura a sztuki wizualne. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Żakiewicz, A. (2002). Język obrazów i rysunków Witkacego. Pamiętnik Literacki, 93 (4), ss. 173–181.
Google Scholar

##submission.downloads##

Opublikowane

2021-12-08

Jak cytować

Murawska, M. (2021). Słowa i obrazy. Próba koncyliacji na przykładzie twórczości Witkacego. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica, 65-78. https://doi.org/10.18778/0208-6107.39.05

Numer

Dział

Articles