https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/issue/feed Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica 2021-08-17T09:03:39+00:00 Agnieszka Rejniak-Majewska agnieszkarejniak@filozof.uni.lodz.pl Open Journal Systems <div style="text-align: justify;"> <p><em>Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica</em> to pismo naukowe poświęcone zagadnieniom filozofii praktycznej, filozofii kultury i szeroko pojętej aksjologii. Służyć ma ono pogłębionej filozoficznej refleksji nad problemami współczesnego życia społecznego i kształtem przestrzeni publicznej. Publikowane teksty dotyczą badań nad etycznymi, estetycznymi, a także prawnymi i politycznymi aspektami współczesnych praktyk społecznych i kulturowych, jak również prace zajmujące się zagadnieniami filozofii praktycznej i estetyki z perspektywy historycznej, jak też stricte filozoficzno-teoretycznej. Poszczególne numery mają w założeniu profil tematyczny i poświęcone są zagadnieniom ze specyficznych obszarów, jak przede wszystkim etyka i estetyka, ale także bioetyka, filozofia prawa, czy politologia.</p> </div> https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/10425 Myśl Jacques’a Poulaina o człowieku i instytucjach 2021-08-17T07:11:54+00:00 Luc Leguérinel luc.leguerinel@up.krakow.pl <p>Celem artykułu jest przedstawienie syntezy myśli filozoficznej Jacquesa Poulaina dotyczącej języka, jego znaczenia dla człowieka i dla społeczeństwa. W pierwszym kroku przybliżona zostaje zaczerpnięta z wiedzy antropobiologicznej myśl zawarta w wielu pracach Poulaina, zgodnie z którą dziecko nie jest w stanie wejść w świat bezpośrednio za pomocą zmysłów i działań, lecz za pośrednictwem języka, nie jest też w stanie wejść w świat i stać się zdolnym do samodzielnego myślenia i działania podmiotem inaczej niż za sprawą trzeciej instancji, jaką jest mowa. Zdaniem autora odnosi się to także do wymiaru społeczno-instytucjonalnego, bowiem wedle ustaleń dwudziestowiecznej antropologii filozoficznej człowiek jako istota językowa może siebie przekształcać jedynie nie wprost, dzięki pośredniczącej roli trzeciej instancji – mowy, która najpierw przybierała postać bogów, by z czasem przyjąć formę sądów prawdziwościowych dotyczących własnego życia. Współcześnie, jak twierdzi Poulain w polemice z Habermasem, podstawą globalnej komunikacji może być jedynie transkulturowa językowa wymiana – to język pozostaje przestrzenią, w której człowiek może znajdować uznanie, dokonywać sądów i dążyć do harmonii z innymi.</p> 2021-08-17T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/10426 Communicative action and practical discourse to empower patients in healthcare-related decision making 2021-08-17T07:41:15+00:00 Karolina Napiwodzka karolina.napiwodzka@amu.edu.pl <p>The aim of the paper is to reconsider Habermas’ discourse approach in terms of its usefulness in the realm of public healthcare where, on a microscale, intersubjective communicative situations arise between defined participants, i.e., patients and healthcare providers, patients’ family members, and further eligible contributors to patient-related decision making. A need for more “communicative interaction,” and explicative and practical discourse, is illustrated by two empirical examples of medical decision making which reveal both communicative and discursive deficits (Section I). To empower and enable the patient as a rational and autonomous speaker and discourse participant, a Habermasian emancipatory argument and ‘the power of the better argument’ is recalled (Section III). The possibility of equal communicative and discursive rights in the light of real inequalities is discussed in the context of a ‘competence gap’ between participants (Section IV). Further sections focus on the importance of informed consent on the side of the patient and the communicative competences as an important factor of healthcare system.</p> 2021-08-17T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/10424 Przestrzeń uwagi a współczesna inżynieria epistemiczna. O przyszłości uniwersytetu 2021-08-17T06:50:32+00:00 Tomasz Majewski tomasz.majewski@uj.edu.pl <p>Artykuł stanowi głos w sprawie współczesnej kondycji uniwersytetu oraz wprowadzanej od 2018 reformy szkolnictwa wyższego (tzw. reformy 2.0). Narzucana przez reformę kultura zarządzania, nakierowana na „naukową produktywność” i bibliometrię, pozostaje w konflikcie z etosem uniwersytetu, na jaki składa się dążenie do prawdy i kultura otwartej dyskusji, konstytutywna dla wspólnoty uczących się i uczonych. Autor argumentuje, że przywiązanie do tych wartości jest nie tylko kwestią tradycji, ale szczególnym zadaniem uniwersytetu w ramach współczesnej sfery publicznej, targanej przez aksjologiczne konflikty i rozpadającej się na szereg cyfrowych „plemion”. Uniwersytet jako instytucja rozwinął się wraz z kulturą aksjologicznego pluralizmu i racjonalnego wątpienia, którą sam wspierał. Wartości tych nie da się jednak utrzymać, jeśli w ramach akademickiej doksy przyjmie się założenia radykalnego relatywizmu poznawczego. „Antyrelatywistyczne minimum poznawcze” (Steven Lukes) i założenie względnej przekładalności języków, są niezbędne, jeśli uniwersytet ma pełnić nadal społecznie istotną funkcję wspierania dyspozycji krytycznych i uczenia samodzielności myślowej.</p> 2021-08-17T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/10427 "Sensing – thinking with the Earth. An ecology beyond the Occident" 2021-08-17T08:00:28+00:00 Corentin Heusghem corentin.heusghem@gmail.com <p>This book review is about the French translation of a book by the anthropologist Arturo Escobar that, though it has not been translated into English yet, deserves to be known by English readers. This book is quite important since it allows one to understand occidental, capitalist and modern hegemony not only as an economic domination but above all as a cultural, epistemological and ontological colonisation. Indeed, according to Escobar, this domination takes its roots in the Occident’s ontology which translates into hegemonic practices that are concrete threats to the other worlds and their dwellers. Thus, Escobar highlights the deep link between ontologies and practices and argues for a new field of study he calls political ontology or ontological politics. To accompany the proposition of a shift from a universal nature to a pluriverse composed of many worlds, Escobar does not only undermine the prejudices of modernity but also puts forward the relational ontologies from indigenous communities of Latin America that concretely resist colonisation, underlining the ontological dimension of their struggles. Such a framework enables one to overcome or at least minimize the distinction between theory and practice.</p> 2021-08-17T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021