Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica <div style="text-align: justify;"> <p><em>Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica-Aesthetica-Practica</em> to pismo naukowe poświęcone zagadnieniom filozofii praktycznej, filozofii kultury i szeroko pojętej aksjologii. Służyć ma ono pogłębionej filozoficznej refleksji nad problemami współczesnego życia społecznego i kształtem przestrzeni publicznej. Publikowane teksty dotyczą badań nad etycznymi, estetycznymi, a także prawnymi i politycznymi aspektami współczesnych praktyk społecznych i kulturowych, jak również prace zajmujące się zagadnieniami filozofii praktycznej i estetyki z perspektywy historycznej, jak też stricte filozoficzno-teoretycznej. Poszczególne numery mają w założeniu profil tematyczny i poświęcone są zagadnieniom ze specyficznych obszarów, jak przede wszystkim etyka i estetyka, ale także bioetyka, filozofia prawa, czy politologia.</p> </div> pl-PL agnieszkarejniak@filozof.uni.lodz.pl (Agnieszka Rejniak-Majewska) ojs@fimagis.pl (Firma Magis) Thu, 23 Dec 2021 00:00:00 +0100 OJS 3.3.0.10 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 O koncepcjach prymitywizmu, sztuki ludowej i twórczości dziecięcej w pismach Stefana Szumana https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11496 <p>Artykuł poświęcony jest koncepcjom estetycznym polskiego filozofa i teoretyka pedagogiki, Stefana Szumana (1898–1972). Jego zainteresowanie twórczością dziecka i sztuką ludową wpisuje się w szeroki w kulturze europejskiej początków XX w. zwrot ku „prymitywowi”, będący pochodną tyleż krytycznej oceny procesów modernizacyjnych i regeneracyjnych tęsknot, co ówczesnych badań antropologicznych nad strukturą społeczeństw pierwotnych i ich twórczością. Podobnie jak Franz Boas, który w swej teorii sztuki prymitywnej odrzucił model ewolucjonistyczny i utożsamienie „prymitywu” z niższym stadium rozwoju, Szuman podkreślał swoistość twórczości dziecięcej i sztuki ludowej. Nawiązując do etnologa neoewolucjonisty Maxa Richarda Verworna (pojęcie „ideoplastyki”) i do psychologicznych hipotez Jeana Piageta, w sztuce dziecka widział związek z organicznym rozwojem zdolności poznawczych i potrzebą ich uzewnętrzniania. Proponowana przez Szumana koncepcja wychowania przez sztukę, zakładająca nie tyle gotowy program kształcenia, co wspomaganie indywidualnego rozwoju uczniów, stała się częścią silnego w polskiej tradycji nurtu pedagogiki personalistycznej, reprezentowanej m.in. przez Henryka Rowida, Janusza Korczaka czy Antoniego Kenara.</p> Piotr Juszkiewicz Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11496 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100 Między rozumem a instynktem twórczym. Leona Chwistka poglądy na krytykę sztuki https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11500 <p>Leon Chwistek był jednym z najważniejszych myślicieli w Polsce okresu międzywojennego. Będąc filozofem, logikiem, artystą i teoretykiem sztuki, niejednokrotnie komentował historyczne i współczesne sobie zjawiska życia artystycznego, a także formułował wyraziste poglądy na temat krytyki sztuki. Celem niniejszego artykułu jest syntetyczne omówienie tych poglądów i nakreślenie kontekstu, w jakim się one kształtowały. Tym samym w artykule autor odwołuje się nie tylko do osiągnięć teoretyczno-artystycznych Chwistka, ale również do jego filozofii i dokonań naukowych. W tym celu autor prezentuje kluczowe zagadnienia krytyki sztuki Chwistka w układzie problemowym, przeprowadzając analizę treści wybranych wypowiedzi i nakreślając ich konteksty kulturowe. Omówione zostają kolejno następujące aspekty: miejsce krytyki artystycznej w ogólnie pojętym życiu kulturalnym Polski międzywojennej, doświadczenie jako podstawa sądu krytycznego, metodologia pracy krytyka sztuki, kryteria wartościowania dzieł sztuki i postaw twórczych.</p> Łukasz Rozmarynowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11500 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100 „Narkotyk sztuki”. Przeżycie artystyczne jako impuls krytyki artystycznej Leona Chwistka https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11504 <p>Tekst omawia związek sformułowanej przez Leona Chwistka koncepcji przeżycia artystycznego z charakterem ocen dotyczących najnowszych zjawisk w sztuce polskiej formułowanych przez niego w latach 30. XX w. Ukazuje pokrewieństwo tej koncepcji z pojęciem „całościowego sensu plastycznego dzieła sztuki”, określającym charakter eksperymentów artystycznych dokonywanych w środowisku przedwojennej Grupy Krakowskiej. Ufundowana na założeniach teorii wielości rzeczywistości, koncepcja przeżycia artystycznego podkreśla nierozdzielność doświadczenia odbioru rzeczywistości wyobrażeniowej dzieła sztuki z impulsem jej współtworzenia. W zamierzeniu Chwistka koncepcja ta dostarczać mogła ugruntowania teoretycznego sztuki zaangażowanej społecznie. Stanowić miała również fundament dla kreślonego przez Chwistka projektu nominalistycznej estetyki zorientowanego na wypracowanie intersubiektywnych zasad oceny dzieł sztuki, na podstawie poddanych refleksji teoretycznej indywidualnych doświadczeń odbioru, przez wspólnotę osób zaangażowanych w publiczną dyskusję o sztuce. Wypracowane w ramach tego projektu kryteria oceny dzieł sztuki mogły znaleźć zastosowanie w krytyce artystycznej.</p> Paweł Polit Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11504 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100 Słowa i obrazy. Próba koncyliacji na przykładzie twórczości Witkacego https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11507 <p>Artykuł poświęcony jest książce Pawła Polita na temat filozofii i malarstwa Witkacego, badającej oba te obszary jego twórczości w świetle rozwijanej przezeń koncepcji „jedności osobowości”. Zgłębiając teorię Witkacego, zawartą także w jego utworach literackich, Polit konfrontuje ją z filozoficznymi źródłami jego myśli, a także z fenomenologią cielesności Merleau-Ponty’ego oraz refleksją Deleuze’a i Derridy dotyczącą malarstwa – jego cielesnego, haptycznego wymiaru. Pojęcie „jedności osobowości” stanowi zdaniem Polita punkt zwornikowy myśli Witkacego, nadający spójność jego refleksji estetycznej, mimo jej czasowych zmian. Pojęcie to, poddane odpowiedniej interpretacji, powiązane z teorią nieświadomego tła przeżyć, nieodłącznego od psychofizycznej tożsamości „ja”, staje się też kluczem do odczytania jego malarstwa. Autorka zwraca uwagę na oryginalność ujęcia zaproponowanego w książce Polita, wpisującego się we współczesną refleksję nad związkami sztuki i filozofii, malarstwa i słowa. Omawianą przez Polita praktykę pisarską Witkacego zestawia z innymi przykładami artystów, w których twórczości teksty i dzieła wizualne nawzajem się oświetlają, tworząc wewnętrzny splot.</p> Monika Murawska Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11507 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100 Milan and its lost river: when surviving images represent unique narrations of invisible relationships https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11505 <p>One of the most predictable implications of photography consists of the ability to fix some images returning them in a variable timeframe for the observation. In all the major world cities, it is common to incur in some book where recent photos are compared to old ones searching the same point of view in order to make the comparison more accurate and stimulate the critical ability of the observer. An exercise that sometimes stimulates a sort of regret for the past, pointing out a diffused excess of nostalgia for times gone by. Nevertheless, the reality and meaning of modern city images are not always so prosaic. What happens when photographs are evocative of a reality that is completely lost in the collective imaginary even though it still exists and functions, despite being forgotten and buried in the depths of the city? This is the case of very few pictures capable of telling the story of a city, Milan, and its only “real” river, the Olona, whose waters, humiliated and rejected, continue to flow in total amnesia. It is a different story when photography does not have the role of nourishing nostalgia, but the power to make visible and explain the variation of a presence and its progressive obliteration. Some pictures testify to the passage from the bucolic amenity of the river and its banks in a pre-urban context to a muscular urban infrastructure. A rigid channelized river, shown with confidence, is trying to keep its presence, until the moment of its inevitable decline and disappearance. It is in these images that the possibility of reconsidering the Olona as a part of the new project for the city lies.</p> Andrea Oldani Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11505 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100 El refugio cultural festival, graffiti and urban art in the historic centre of Puebla in Mexico https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11509 <p>The city of Puebla was put on the UNESCO list of Cultural Heritage of Humanity in 1987; its history dates back to the sixteenth century allowing for the preservation of various important buildings, such as churches with baroque and neoclassical facades, buildings from the period known as Novo Hispanics, when some of its historic neighbourhoods were founded, including the Barrio el Refugio, hereinafter referred to as BR, where indigenous people employed in the lime manufacture used to live. Since those times, however, the neighbourhood has become a place with bad reputation, “a den of thieves” (Leicht). The traditional, religious commemoration, the “Fiesta Patronal de la Virgen del Refugio,” is the most important celebration in the neighbourhood. In the Church of La Virgen del Refugio, built in the seventeenth century after an inhabitant painted a mural with the image of the virgin, the “mañanitas” are sung with the Mariachi. During the patronal feast, the “El Refugio Cultural Festival” is held with more than a hundred artists taking part and creating about a thousand murals according to the organiser’s estimation. This happens in the city where a project “Puebla Ciudad Mural” was started, as an initiative of the “Colectivo Tomate,” which sought to regenerate the neighbourhood through art, in alliance with the government and private companies. However, these policies are more tourist oriented rather than benefit the neighbourhood. For this reason, the graffiti movement “Festival Cultural el Refugio” is becoming a meeting point for urban artists from Mexico and Puebla, accustomed to taking up public or private space, as they demand space where they can live and express themselves. For ten years the festival has realised more than one thousand pieces of urban art, including Wild Style graffiti, bombs, stickers, stencil, and murals. All this is done under the patronage of the artists themselves, as three hundred of them come from all over the country to take part in every edition of the festival that does not receive any government support or other form of sponsorship.</p> Gustavo Valencia Jiménez, Adriana Hernández Sánchez, Christian Enrique De La Torre Sánchez Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11509 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100 Filozofia i krytyka artystyczna Urban Images https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11503 Wioletta Kazimierska-Jerzyk, Agnieszka Rejniak-Majewska Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 https://czasopisma.uni.lodz.pl/philosophica/article/view/11503 Wed, 08 Dec 2021 00:00:00 +0100