Głód ma większą moc niszczycielską niż miecz. Przygotowania wojenne w Le Livre des fais d’armes et de chevalerie Christine de Pisan

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.109.03

Słowa kluczowe:

Christine de Pisan, średniowiecze, wojna, logistyka wojskowa, XV wiek, twórczość i literatura kobiet

Abstrakt

W średniowiecznych działaniach wojennych, mimo postępu technologicznego podstawową kwestią było zapewnienie wojskom zaopatrzenia. Logistyka od zawsze była głównym aspektem walki zbrojnej na dużą skalę. Jednak, pomimo jej niezaprzeczalnego znaczenia, zaskakująco mało wiemy na ten temat. Dlatego też w pewnym zakresie, lukę tę wypełnia dzieło Christine de Pisan Le Livre des fais d’armes et de chevalerie. Zawiera cenne informacje w odniesieniu zwłaszcza do materialnych warunków prowadzenia wojny i związanej z tym sztuki oblężniczej.

Pobrania

Brak dostępnych danych do wyświetlenia.

Biogram autora

Andrzej Niewiński - Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II / John Paul II Catholic University of Lublin

Dr hab. Andrzej Niewiński, prof. KUL – historyk, pracownik Katedry Historii Starożytnej, Bizantyńskiej i Średniowiecznej Wydziału Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Zainteresowania naukowe: historia wojskowości do XVI w.

Bibliografia

Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. II (Meteorologika. O świecie), oprac. A. Paciorek, Warszawa 1982.
Google Scholar

Christine de Pizan, The Book of Deeds and Arms and of Chivalry, transl. S. Willard, ed. Ch.C. Willard, Pennsylvania 1999.
Google Scholar

Gesta Henrici Quinti – The Deeds of Henry the Fifth, eds F. Taylor, J. S. Roskell, Oxford 1975.
Google Scholar

Orderic Vitalis, The Ecclesiastical History, ed. and transl. M. Chibnall, vol. VI, Oxford 1978.
Google Scholar

The Chronicle of Geoffrey le Baker, transl. D. Preest, introduction and notes R. Barber, Woodbridge 2012.
Google Scholar

The Conquest of Jerusalem and the Third Crusade: Sources in Translations, ed. P. W. Edbury, Aldershot 1996.
Google Scholar

Vita Edwardi Secundi: The Life of Edward the Second, ed. W. Childs, transl. N. Denholm-Young, Oxford 2005.
Google Scholar

Allen S. J., An Introduction to the Crusades, Toronto 2017.
Google Scholar

Allmand C. T., Henry V the Soldier and the War in France, [w:] Henry V: The Practice of Kingship, ed. G. L. Harriss, Oxford 1985, s. 117–135.
Google Scholar

Allmand C., La guerre de Cent Ans. L’Angleterre et la France en guerre 1300–1450, Paris, 1989.
Google Scholar

Asbridge Th., Krucjaty. Wojna o Ziemię Świętą, przekł. N. Rataj, M. Józefowicz, Kraków 2015.
Google Scholar

Bachrach B. S., Medieval Siege Warfare: A Reconnaissance, „Journal of Military History” 1994, vol. LVIII, No. 1, s. 119–133.
Google Scholar

Barber R., Edward, Prince of Wales and Aquitaine. A Biography of the Black Prince, Woodbridge 1996.
Google Scholar

Boffa S., Art de la guerre et stratégie dans le duché de Brabant pendant la seconde moitié du XIVe siècle, „Revue belge de philologie et d’histoire” 2004, t. LXXXII, fasc. IV, s. 855–888.
Google Scholar

Boffa S., Warfare in Medieval Brabant 1356–1406, Woodbridge 2004.
Google Scholar

Bossy M.-A., Arms and the Bride. Christine de Pizan’s Military Treatise as a Wedding Gift for Margaret d’Anjou, [w:] Christine de Pizan and the Categories of Difference, ed. M. Desmond, Minneapolis 1998, s. 236–256.
Google Scholar

Bradbury J., The Medieval Siege, Woodbridge 1992.
Google Scholar

Contamine Ph., Guerre, État et Société á la fin du Moyen Age, Paris 1972.
Google Scholar

Cytowska M., Szelest H., Literatura rzymska. Okres cesarstwa, Warszawa 1992.
Google Scholar

DeVries K., Gunpowder Weaponry and the Rise of the Early Modern State, „War in History” 1998, vol. V, No. 2, s. 127–145.
Google Scholar

DeVries K., The impact of Gunpowder Weaponry on Siege Warfare in the Hundred Years War, [w:] The Medieval City Under Siege, eds I. A. Corfis, M. Wolfe, Woodbridge 1995, s. 227–244.
Google Scholar

DeVries K., Infantry Warfare in the Early Fourteenth Century. Discipline, Tactics, and Technology, Woodbridge 2006.
Google Scholar

Encyklopedia wojskowa, red. O. Laskowski, t. I, Warszawa 1931.
Google Scholar

Finó J. F., L’artillerie en France à la fin du moyen âge, „Gladius” 1974, t. XII, s. 13–31.
Google Scholar

France J., Sztuka wojenna Europy zachodniej w epoce krucjat 1000–1300, przekł. G. Smółka, Oświęcim 2012.
Google Scholar

Gaier C., Art et organisation militaires dans la principauté de Liège et dans le comté de Looz au Moyen Âge, Bruxelles 1968.
Google Scholar

Goodall J., Dover Castle and the Great Siege of 1216, „Chateau Gaillard” 2000, vol. XIX, s. 91–102.
Google Scholar

Graaf R. de, Oorlog om Holland 1000–1375, Hilversum 2004.
Google Scholar

Gutiérrez de Velasco A., La conquista de Tarazona en la Guerra de los dos Pedros (año 1357), „Cuadernos de Historia Jerónimo Zurita” 1960, no 10–11, s. 69–98.
Google Scholar

Hall B. S., The Changing Face of Siege Warfare: Technology and Tactics in Transition, [w:] The Medieval City Under Siege, eds I. A. Corfis, M. Wolfe, Woodbridge 1995, s. 257–275.
Google Scholar

Hebron M., The Medieval Siege: Theme and Image in Middle English Romance, Oxford 1997.
Google Scholar

Jurga R. M., Machiny wojenne. Zapomniana technika wojskowa, Poznań 2011.
Google Scholar

Kaufman J., Kaufmann H., Jurga R., The Medieval Fortress: Castles, Forts and Walled Cities of the Middle Ages, Cambridge 2004.
Google Scholar

Kinard J., Artillery: An Illustrated History of its Impact, Santa Barbara 2007.
Google Scholar

MacDonald A. J., Courage, Fear and the Experience of the Later Medieval Scottish Soldier, „The Scottish Historical Review” 2013, vol. XCII(II), s. 179–206.
Google Scholar

MacInnes I. A., Shock and Awe: The Use of Terror as a Psychological Weapon During the Bruce-Balliol Civil War, 1332–1338, [w:] England and Scotland in the Fourteenth Century, eds A. King, M. A. Penman, Woodbridge 2007, s. 40–59.
Google Scholar

Masschaele J., Transport Costs in Medieval England, „Economic History Review. New Series” 1993, vol. XLVI, No. 2, s. 266–279.
Google Scholar

Nicholson R., Edward III and the Scots, Oxford 1965.
Google Scholar

Niewiński A., Logistyka zaopatrzenia, przygotowania militarne i podział łupów na Półwyspie Iberyjskim w XIII w. (na podstawie regulacji prawnych zawartych w kodeksie „Siete Partidas” oraz przykładów zaczerpniętych z kampanii militarnych), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2017, z. 99, s. 33–56.
Google Scholar

Niewiński A., Rola i znaczenie wina w wojennej egzystencji średniowiecza, [w:] Alkohol w wojsku i na wojnie. Z dziejów wojskowości polskiej i powszechnej, red. A. Niewiński, Oświęcim 2018, Homo Militans, t. VII, s. 42–56.
Google Scholar

Niewiński A., Sztuka oblężnicza w okresie późnego średniowiecza w świetle dzieła „Le Livre des Fais d’Armes et de Chevalerie” Christine de Pisan, [w:] „Mieczem i szczytem”. Broń na polu walki. Z dziejów wojskowości polskiej i powszechnej, red. A. Niewiński, Oświęcim 2016, Homo Militans, t. III, s. 43–63.
Google Scholar

Niewiński A., Wskazania Christine de Pizan „O czynach zbrojnych i rycerstwie”, „Teka Komisji Historycznej Oddział PAN w Lublinie” 2016, vol. XIII, s. 19–40.
Google Scholar

Notice sur la vie et sur les ouvrages de Christine de Pisan, [w:] Collection complète des mémoires relatifs à l’histoire de France depuis le règne de Philippe Auguste jusqu’au commencement du dix-septième siècle, éd. A. Petitot, t. V, Paris 1824, s. 203–244.
Google Scholar

Oakeshott E., A Knight and his Armour, London 1961.
Google Scholar

Payne-Gallwey S. R., The Crossbow: Mediaeval and Modern, with a treatise on the Ballista and Catapults of the Ancients, London 1995 (reprint z 1903 r.).
Google Scholar

Petriello D., Tide of War. The Impact of Weather on Warfare, New York 2018.
Google Scholar

Prestwich M., Armies and Warfare in the Middle Ages. The English Experience, New Haven–London 1996.
Google Scholar

Prestwich M., Victualling Estimates for English Garrisons in Scotland during the Early Fourteenth Century, „The English Historical Review” 1967, vol. LXXXII, No. 324, s. 536–543.
Google Scholar

Purton P., A History of the Late Medieval Siege 1200–1500, Woodridge 2010.
Google Scholar

Reston J. Jr., Warriors of God: Richard the Lionheart and Saladin in the Third Crusade, New York 2001.
Google Scholar

Rogers C. J., The Military Revolutions of the Hundred Year’s War, „The Journal of Military History” 1993, No. 57(2), s. 241–278.
Google Scholar

Rogers R., Latin Siege Warfare in the Twelfth Century, Oxford 1992.
Google Scholar

Sadler J., Border Fury. England and Scotland at War 1296–1568, Harlow 2005.
Google Scholar

Salamagne A., L’attaque des places-fortes au XVe siècle à travers l’exemple des guerres angloet franco-bourguignonnes, „Revue Historique” 1993, t. CCLXXXXIX, no. 1, s. 65–114.
Google Scholar

Salamagne A., Le canon et la fortification, 1380–1430, [w:] Du métier des armes à la vie de cour, de la forteresse au château de séjour: XIVe–XVIe siècles, sous la direction de J.-M. Cauchies, J. Guisset, Brepols 2005, s. 17–35.
Google Scholar

Santiuste D., Młot na Szkotów. Edward I i wojny o niepodległość Szkocji, przekł. K. Mróz-Mazur, Oświęcim 2020.
Google Scholar

Schlumberger G., Renald z Châtillon. Książę Antiochii. Senior Łacińskiej Zajordanii, przekł. K. Polejowski, Oświęcim 2016.
Google Scholar

Serrano Larráyoz F., Aproximación a la alimentación del ejército navarro durante la guerra castellano-navarra (1429), „Príncipe de Viana” 1997, t. LVIII, s. 567–588.
Google Scholar

Settia A., Rapine, assedi, battaglie. La guerra nel Medioevo, Roma–Bari 2002.
Google Scholar

Smail R. C., Sztuka wojenna krzyżowców 1097–1193, przekł. G. Smółka, Oświęcim 2013.
Google Scholar

Smith R. D., DeVries K., The Artillery of the Dukes of Burgundy, 1363–1477, Woodbridge 2005.
Google Scholar

Strickland M., War and Chivalry. The Conduct and Perception of War in England and Normandy, 1066–1217, Cambridge 1996.
Google Scholar

Strzelczyk J., Krystyna de Pizan. O sztuce wojennej, [w:] „Od najazdów pogańskich dotąd są państwa Waszej Królewskiej Mości spokojne…”. Studia ofiarowane w siedemdziesiątą rocznicę urodzin prof. Karolowi Olejnikowi, red. Z. Pilarczyk, M. Franz, Toruń 2008, s. 116–128.
Google Scholar

Sumption J., The Hundred Years War: Trial by Fire, Philadelphia 1999.
Google Scholar

Taylor C., Chivalry and Ideals of Knighthood in France during the Hundred Years War, Cambridge 2013.
Google Scholar

The Medieval City Under Siege, eds I. A. Corfis, M. Wolfe, Woodbridge 1995.
Google Scholar

Vela i Aulesa C., Per ço com gran fretura és de vianda en la nostra host. L’avituallament de l’exèrcit de Jaume II en la campanya de Múrcia (1296), „Anales de la Universidad de Alicante” 1996–1997, Historia Medieval, no. 11, s. 599–630.
Google Scholar

Weiss Adamson M., Food in Medieval Times, Westport 2004.
Google Scholar

Wheeler E. L., Christine de Pizan’s Livre des fais d’armes et de chevalerie: Gender and the Prefaces, „Nottingham Medieval Studies” 2002, vol. XLVI, s. 119–161.
Google Scholar

Willard Ch.C., Christine de Pizan on Chivalry, [w:] The Study of Chivalry: Resources and Approaches, eds D. H. Chickering and Th.H. Seiler, Kalamanzoo, Mich. 1988, s. 511–528.
Google Scholar

Willard Ch.C., Christine de Pizan on the Art of Warfare, [w:] Christine de Pizan and the Categories of Difference, ed. M. Desmond, Minneapolis–London 1998, s. 3–15.
Google Scholar

Willard Ch.C., Pilfering Vegetius? Christine de Pizan’s “Faits d’Armes et de chevalerie”, [w:] Women, the Book and the Worldly, eds L. Smith, J. H.M. Taylor, vol. II, Cambridge 1995, s. 31–37.
Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

2021-12-30

Jak cytować

Niewiński, A. (2021). Głód ma większą moc niszczycielską niż miecz. Przygotowania wojenne w Le Livre des fais d’armes et de chevalerie Christine de Pisan. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, (109), 25–50. https://doi.org/10.18778/0208-6050.109.03